Regering-Harmel - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Regering-Harmel.

Regering-Harmel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Regering-Harmel
Regeringsleider Pierre Harmel
Coalitie      CVP/PSC
     BSP/PSB
Zetels Kamer 141 van 212 (23 mei 1965)
Premier Pierre Harmel
Aantreden 28 juli 1965
Einddatum 19 maart 1966
Voorganger Lefèvre
Opvolger Vanden Boeynants I
Portaal 
 
België

De regering-Harmel (28 juli 1965 - 19 maart 1966) was een Belgische regering. De regering bestond uit de CVP/PSC (76 zetels) en de BSP/PSB (65 zetels).

Ze volgde de regering-Lefèvre op na de verkiezingen van 23 mei 1965 en werd opgevolgd door de regering-Vanden Boeynants I nadat de regering was gevallen door een geschil over de ziekteverzekering.

Vorming

Na de verkiezingen van 23 mei 1965 wilde Pierre Harmel met een nieuwe regering ook de instellingen hervormen. Hiervoor kwamen de drie belangrijkste partijen, de CVP/PSC, de BSP/PSB en de PVV/PLP, al sinds januari 1964 samen om de zaak te bespraken. Harmel beschikte echter niet over een voldoende meerderheid om de conclusies van deze "ronde tafel" over te nemen. De conclusies over de culturele autonomie van de regio's en over de economische decentralisatie werden namelijk enkel door de christen-democraten en de socialisten goedgekeurd. De liberalen weigerden daarom deel uit te maken van de regering

Aanvankelijk wilden de socialisten geen deel uitmaken van een nieuwe regering vanwege hun verkiezingsnederlaag en ook vanwege hun strijd tegen Pierre Hamel in de periode van de Tweede Schooloorlog. Ondanks stemden alle socialiste en christendemocratische parlementsleden voor de regeringsverklaring van de nieuwe regering.

Moeilijkheden

Nieuwe overheidsstructuur

Premier Pierre Harmel legde een berperkte en onuitgegeven structuur voor aan André Molitor, die op dat moment aan het hoofd stond van het kabinet van koning Boudewijn. Deze nieuwe structuur bestnd uit een hiërarchische strcutuur door de omvang van de overheid te verminderen. Het nieuwe kabinet zou vijf tot acht ministers bijeenbrengen die zich met specifieke sectoren zouden bezighouden. Maar Molitor verwierp het idee van een kleinere overheid en de regering-Harmel zou uiteindelijk 20 ministers en 7 ministers-staatssecretarissen tellen.

Eerste vrouwelijke minister

De regering-Harmel telde voor de eerste keer een vrouwelijke minister. Marguerite De Riemaecker-Legot (CVP/PSC) werd minister van Gezin en Huisvesting.

Samenstelling

De regering bestond uit 20 ministers en 7 ministers-staatssecretarissen. De CVP/PSC had 12 ministers en 3 ministers-staatssecretarissen en de BSP/PSB had 8 ministers en 4 ministers-staatssecretarissen.

Naam Partij Functie en bevoegdheden Termijn
Pierre Harmel PSC/CVP Premier
belast met de Coördinatie van het Wetenschapsbeleid
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Antoon Spinoy BSP/PSB Vicepremier
belast met de Coördinatie van het Economische Beleid
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Paul-Willem Segers CVP/PSC Vicepremier
belast met de Coördinatie van het Sociaal Beleid
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Edmond Leburton PSB/BSP Vicepremier
belast met de Coördinatie van het Infrastructuurbeleid
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Paul-Henri Spaak PSB/BSP Minister
Buitenlandse Zaken, belast met de Coördinatie van het Buitenlands Beleid
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Gaston Eyskens CVP/PSC Minister
Financiën
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Pierre Wigny PSC/CVP Minister
Justitie
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Charles Héger PSC/CVP Minister
Landbouw
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Ludovic Moyersoen CVP/PSC Minister
Landsverdediging
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Edouard Anseele BSP/PSB Minister
PTT
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Léon Servais PSC/CVP Minister
Werkgelegenheid en Arbeid
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Yves Urbain PSC/CVP Minister
Communicatie
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Alfred Bertrand CVP/PSC Minister
Volksgezondheid
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Fernand Dehousse PSB/BSP Minister
Nationale Opvoeding
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Alfons Vranckx BSP/PSB Minister
Binnenlandse Zaken
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Marc-Antoine Pierson PSB/BSP Minister
Economische Zaken
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Jos De Saeger CVP/PSC Minister
Openbare Werken
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Marguerite De Riemaecker-Legot CVP/PSC Minister
Gezin en Huisvesting
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Adhémar d'Alcantara CVP/PSC Minister
Middenstand
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Hervé Brouhon PSB/BSP Minister
Sociale Voorzorg
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Hendrik Fayat BSP/PSB Minister-staatssecretaris
Europese Zaken
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Albert De Clerck CVP/PSC Minister-staatssecretaris
Nederlandse Cultuur
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Ernest Adam PSC/CVP Minister-staatssecretaris
Ontwikkelingssamenwerking en Buitenlandse Handel
28 juli 1965 - 19 maart 1966
Paul de Stexhe PSC/CVP Minister-staatssecretaris
Franse Cultuur
28 juli 1965 - 19 maart 1966
André Van Cauwenberghe PSB/BSP Minister-staatssecretaris
toegevoegd aan de premier voor Openbaar Ambt
28 juli 1965 - 10 februari 1966
Elie Van Bogaert BSP/PSB Minister-staatssecretaris
toegevoegd aan de minister van Nationale Opvoeding
10 augustus 1965 - 10 februari 1966
Alfred Scokaert PSB/BSP Minister-staatssecretaris
toegevoegd aan de minister van Financiën
28 juli 1965 - 10 februari 1966

Herschikking

Val van de regering

Oorzaken

Financiële problemen

Op 28 juli 1965 werd de eerste ministerraad gehouden. Pierre Harmel besefte dat zijn kabinet in grote financiële problemen verkeerde. De minister van Financiën Gaston Eyskens (CVP/PSC) legde uit dat de overheidsuitgaven beperkt moesten worden. De Waalse socialisten daarentegen waren huiverig om de overheidsuitgaven te beteugelen, met name voor de gezondheidszorg en de sociale sector. Het ABVV deelde deze mening. Maar op 9 november 1965 legde Harmel uit dat er nieuwe belastingen nodig zouden zijn om de begroting in evenwicht te brengen.

Sluiting van de Limburgse mijnen

Twee verbrande auto's van de gendarmerie voor de mijn van Zwartberg
Twee verbrande auto's van de gendarmerie voor de mijn van Zwartberg

De door de EGKS opgelegde sluiting van de mijnen had vooral gevolgen voor de Waalse mijnen. Maar het programma ter consolidering van de overheidsfinanciën had ook gevolgen voor de Limburgse mijnen, wat leidde tot een staking van de mijnwerkers van Zwartberg. Op 27 januari 1966 begon een staking die leidde tot de dood van twee demonstranten na een politieoptreden. Deze verstoringen verzwakten de regering.

Conflict over de eigen bijdrage

Artsen en onderlinge waarborgmaatschappijen waren beide gekant tegen de maatregelen om de subsidies van de sociale zekerheid te matigen. De artsen wilden dat voor elke medische dienst die werd verleend in een ziekenhuis of instelling die tegen een vast tarief werkte, een eigen bijdrage van 30 BF aan de patiënten werd opgelegd. Door middel van dit beleid proberden de artsen mensen bewust te maken van de kosten van de gezondheidszorg en het belang van het niet verspillen van geld. Zij wilden de waarde van hun beroep verhogen door meer geld te verdienen volgens hun diensten. Maar zeven socialistische poliklinieken weigeren, deze door artsen voorgestelde nomenclatuur, toe te passen. Het conflict kon niet opgelost worden door een akkoord tussen de christendemocraten en de socialisten.

Poging om ontslag te nemen

De christendemocraten en socalisten konden maar geen akkoord sluiten rond de eigen bijdrage. Hierdoor bood premier Pierre Harmel zijn ontslag aan koning Boudewijn.

Maar de koning weigerde in het begin het ontslag en schreef hem een brief waarin hij de premier aanspoorde om niet op te geven door zo'n nutteloze kwestie. In zijn brief gaf de koning ook een les in parlementaire democratie aan Harmel en alle andere ministers. De koning schreef: Ik kan het aftreden van deze regering niet aanvaarden... Ik nodig u uit... een nieuwe poging te doen om een oplossing voor het probleem te vinden en deze oplossing onverwijld ter goedkeuring aan de Kamers voor te leggen.

Ontbinding

Na veel moeite slaagde Harmel er dan toch in om een akkoord te bereiken rond de eigen bijdrage. Maar er was geen akkoord om de situatie van de zeven socialistische poliklinieken te bevriezen, zodat zij het pakket konden blijven toepassen. Daarom boden de socialistische ministers op 10 februari 1966 hun ontslag aan. Harmel legde vervolgens het definitieve ontslag van zijn regering voor aan de Koning. Dit was het einde van Harmel's kortstondige kabinet, waarvan Paul-Henri Spaak later zou zeggen dat hij nooit had begrepen waarom het was gevallen omdat een regering niet kan struikelen voor 30 BF.

Kritiek

Na het ontslag van de regering begon de kritiek erond te stijgen. Veel van de kratiek kwam van partijgenoten van Harmel. Met name van Paul Vanden Boeynants: Ik was een groot voorstander van de Harmel-kandidatuur... Ik bewonderde hem. Omdat ik nooit met hem in de regering heb gezeten, was ik me niet bewust van zijn zwakke wil, zijn viscerale angst om mensen te shockeren en te kwetsen. Het was een vergissing. De man is te welgemanierd en te hoffelijk om premier te zijn. In sommige gevallen moet een regeringsleider onbeschoft en wreed zijn en niet langer een discussie accepteren. Hij moet tegen zijn ministers kunnen zeggen: "Ik heb uw palaver gehoord, nu is hier mijn beslissing. Wie het er niet mee eens is, moet ontslag nemen". De drie belangrijkste voorwaarden om een goede premier te zijn waren volgens Vanden Boeynants: Eén, hij moet weten hoe hij moet zweren. Twee, hij moet zijn vuist op tafel kunnen leggen. Drie, hij mag geen universiteitsprofessor zijn.

Wilfried Martens was een van de mensen die de val van de overheid van binnenuit had meegemaakt: Harmel bracht eerst alle kabinetsleden op zaterdagochtend bij elkaar, maar besloot daarna terug te keren naar de vijfdaagse week om het weekend te besteden aan bezinning en lezen. De structuur van de overheid...was vrij theoretisch. Geldig in theorie, maar niet in de praktijk. Bovendien was Harmel geen manager. Hij was een regeringsleider vol idealen en enthousiasme, maar dat is niet genoeg. Persoonlijk vond ik hem erg aardig. Het moet ook gezegd worden dat hij de onmogelijke taak had om de CVP-BSP samenwerking in stand te houden. Ik dacht dat het alleen maar "35" kon breken.

Jean-Pierre Grafé schrijft ook over de eerste minister: De nauwgezetheid en intellectuele eerlijkheid van minister Harmel betekende dat hij soms terughoudend was om snel te arbitreren over complexe politieke kwesties uit angst voor het begaan van een fout of onrechtvaardigheid. De redenen voor zijn aarzelingen werden door sommige van zijn collega-ministers niet altijd begrepen.

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Regering-Harmel
Listen to this article