cover image

Túpac Amaru II

From Wikipedia, the free encyclopedia

José Gabriel Condorcanqui Noguera llamáu igualmente José Gabriel Túpac Amaru[2][3][4] (Surimana, Provincia de Canes Canes, Virreinatu de Perú, 19 de marzu de 1738-Cuzco, 18 de mayu de 1781), conocíu darréu como Túpac Amaru II o a cencielles Túpac Amaru, foi un caudiellu indíxena líder de la mayor rebelión anticolonial que se dio n'Hispanoamérica mientres el sieglu XVIII. Baxaba de Túpac Amaru I (últimu Sapa Inca, executáu polos españoles nel sieglu XVI).

Quick facts: Túpac Amaru II, Vida, Nacimientu, Nacionalidá...
Túpac Amaru II
Vida
Nacimientu

Tinta (es) [1], 10  de marzu de 1738

[1]
Nacionalidá Virreinatu del Perú
Residencia Cuzco
Muerte

Cuzco[1], 18  de mayu de 1781

[1] (43 años)
Causa de la muerte decapitamientu
Familia
Padre Miguel Condorcanqui
Casáu con Micaela Bastidas  (25 mayu 1758 -
Hermanos/es
Familia
Estudios
Estudios Colegio San Francisco de Borja (es)
Llingües falaes castellanu
quechua cuzqueño (es)
llatín
Oficiu políticu, revolucionariu, líder amerindio (es) , rebelde
Serviciu militar
Lluchó en Rebelión de Túpac Amaru II (es)
Close

Lideró la denominada «Gran rebelión» que se desenvolvió nel Virreinatu del Río de la Plata y el Virreinatu de Perú, pertenecientes al Reinu d'España, rebelión empecipiada'l 4 de payares de 1780 cola captura y posterior execución del correxidor Antonio de Arriaga.[4]

Curaca (xefe nativu) de Surimana, Tungasuca y Pampamarca, yera adineráu y dedicábase al comerciu. Trátase d'un personaxe d'orixe mestizu nel que confluyía'l sangre de la Sapa Inca Túpac Amaru cola de los criollos. Ello ye que mientres una gran parte de la so vida, siendo criáu hasta los 12 años pol sacerdote criollo Antonio López de Sosa y depués nel Colexu San Francisco de Borja, amosó preferencia polo criollu llegando a apoderar el llatín y a utilizar refinaes vistimientes hispanes,[5] pero darréu vistióse como un noble inca, fixo usu activu de la llingua nativa quechua na so vida y proclames, y foi escomulgáu de la Ilesia católica.

Encabezó'l mayor movimientu de corte indixenista ya independentista nel Virreinatu de Perú. Foi'l primeru en pidir la llibertá de toa Hispanoamérica de cualquier dependencia, tantu d'España como del so monarca, implicando esto non yá la mera separación política sinón la eliminación de diverses formes d'esplotación indíxena (mita minera, repartida de mercancíes, obrajes), de los correximientos, alcabales y aduanes (14 de payares de 1780). Amás, decretó l'abolición de la esclavitú negra per primer vegada na mesma Hispanoamérica (16 de payares de 1780). El so movimientu constituyó un «parteaguas», debíu al cual les autoridaes coloniales esaniciaron a la yá escasa clase indíxena noble y amontaron la represión contra lo andín pola medrana de que daqué asina se repitiera.

En Perú foi reconocíu como'l fundador de la identidá nacional[4] peruana. Foi una figura capital pal réxime velasquista (1968-1975) y dende entós permaneció reivindicáu nel imaxinariu popular.