For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Estetiko.

Estetiko

El Vikipedio, la libera enciklopedio

Kovrilpaĝo de Aesthetica (1750) de Alexander Gottlieb Baumgarten.
Kovrilpaĝo de Aesthetica (1750) de Alexander Gottlieb Baumgarten.

La estetiko (el greka vorto kiu signifas sensaĵo) estas la parto de la filozofio, kiu prizorgas la esencon kaj la percepton de la belo. Ĝi studas la pritaksadon kaj la estetikajn emociojn, plie la diversajn formojn de la arto.

La estetiko estas do teorio pri belo; du ĉefaj aspektoj povas esti aparte rimarkataj:

  • la estetiko estas teorio, kiu volas esti normiga scienco, apud logiko kaj moralo (depende de la ĉefaj homaj valoroj: la vero, la bono, la belo). Ĝi estas do teorio de distinga tipo de valorjuĝadoj, kiu eldiras la ĝeneralajn normojn de la belo;
  • la estetiko estas ankaŭ metafiziko de la belo, kiu strebas malkaŝi la originan fonton de tutaj senseblaj belaĵoj: speguligo de la inteligenteblo en la materio (Platono), manifestado de la ideo (Hegelo), natura belo kaj arbitra belo, ktp.

Laŭ Francisko Azorín estetiko estas Scienco pri la belo en la arto, en la vivo.[1] Kaj li indikas etimologion el greka aisthetikos siavice el aesthetos (veraĵo), kaj de tie la latina aesthetice.[2]

Filozofio de arto

Unu el la esencaj funkcioj de arto estas ligi nin al ni mem, al kiu ni estas en praktiko, kaj al kiu ni povas esti. Ĝi trompas, versatila kaj escepta por esprimi la komunan kaj universalan. Arto memorigas nin pri ni mem, tiklas jukas kaj elvokas subpremitajn aŭ neaktivajn partojn, puŝas kaj inspiras por esti.

Vidu ankaŭ

Bidaro

Ĉielarkoj ofte havas estetikan allogon.
Ĉielarkoj ofte havas estetikan allogon.
La Mandelbrot-aro kun kontinue kolora medio
La Mandelbrot-aro kun kontinue kolora medio
La skulptaĵo prezentita kiel imita simio, pentraĵo de Anthony Watteau de 1710
La skulptaĵo prezentita kiel imita simio, pentraĵo de Anthony Watteau de 1710
Infero (1480–1495), desegnaĵo de Botticelli sekvanta Danton
Infero (1480–1495), desegnaĵo de Botticelli sekvanta Danton
Dioniza masko el la greka teatro, Turkio, 1-a jarcento a.K.
Dioniza masko el la greka teatro, Turkio, 1-a jarcento a.K.
La rakontoj de la Malnova Testamento prezentis en ŝablono de konverĝaj cirkloj, freskon de la Baziliko de San Marco
La rakontoj de la Malnova Testamento prezentis en ŝablono de konverĝaj cirkloj, freskon de la Baziliko de San Marco
"La Vitruva Viro" (1490), desegnaĵo de Leonardo da Vinci
"La Vitruva Viro" (1490), desegnaĵo de Leonardo da Vinci
"La artisto miras pri praaj ruinoj" (1778-1779) de Henry Fuseli
"La artisto miras pri praaj ruinoj" (1778-1779) de Henry Fuseli
"Portreto de Madame Récamier " pentraĵo (1800) de Jacques-Louis David, Luvra Muzeo, Parizo
"Portreto de Madame Récamier " pentraĵo (1800) de Jacques-Louis David, Luvra Muzeo, Parizo
"Promenu super la Nebula Maro", Caspar David Friedrich
"Promenu super la Nebula Maro", Caspar David Friedrich
"Paro de Ŝuoj" de Van Gogh - verko, en kiu Heidegger diskutas la fonton de la artaĵo
"Paro de Ŝuoj" de Van Gogh - verko, en kiu Heidegger diskutas la fonton de la artaĵo
Nietzsche, pentraĵo de Edward Monk, 1906
Nietzsche, pentraĵo de Edward Monk, 1906
"Fugo" de Vasilij Kandinskij
"Fugo" de Vasilij Kandinskij
"La Dancanta Domo" projektita de Frank Gerry
"La Dancanta Domo" projektita de Frank Gerry
"La Portanto de la Lanco" de Poliklito. Esprimo de ideala proporcio kiel instrumento de harmonio
"La Portanto de la Lanco" de Poliklito. Esprimo de ideala proporcio kiel instrumento de harmonio

Notoj

  1. Francisko Azorín, arkitekto, Universala Terminologio de la Arkitekturo (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 68.
  2. Azorín, samloke.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Estetiko
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.