Komentsalismo

Komentsalismoa bi espezieren arteko harreman ekologiko estua da: bertatik, komentsal deitutakoak onura (elikagaiak, bizitokia...) ateratzen du, baina beste kideak ez du onurarik edo kalterik jasotzen ^{[1] [2]} .

Akaro foretikoak, euli batengan (Pseudolynchia canariensis)

Etimologia

Hitza "komentsal" hitzetik dator, hau da, "mahaikide", "jankide" gizakien interakzio sozialari erreferentzia egiten dionean. Hitz hori latinetik eratorria da, commensalis hitzetik, com- aurrizkiarekin ("elkarrekin") eta mensa ("mahai")^[3]. Hasiera batean, terminoa animaliei ematen zitzaizkien janarien soberakinei egiten zien erreferentzia, edo animalia bat dagoeneko beste batek jandakoaren soberakinetik bizi zenean.

Hitzaren esanahi biologikoa Pierre-Joseph van Benedenek sortu zuen, 1876an^[4].

Adibideak

Komentsalismoaren hiru adibide dira hauek:

• Hiena bezalako animalia sarraskijaleek animalia ehiztariekin finkatzen duten harremana. Ehiztariek harrapakina hil eta jaten dute, eta hienek harrapakinaren hondarrak aprobetxatzen dituzte ^[1].
• Bakterio askok gizakiaren zein animalien hestean eratzen duten harremana. Bakterio horiek saprofito moduan bizi dira, digeritu gabeko janariez elikatuz. Ez dute inongo kalterik sortzen, eta gizakiaren heste-flora bakteriarra osatzen dute. Beste bakterio batzuk (Staphylococcus aureus, esaterako) larruazalean edo sudurreko mukosetan bizi dira, kalterik sortu gabe ^[5].
• Orkideek eta goroldioak jankide-harremana mantentzen dute zuhaitzekin, adarretan edo enborrean hazten direlako, bertan argia eskura dutelako fotosintesia egin ahal izateko.

Komentsalismo motak

• Foresia: bi espezieren arteko harreman mota horretan, batek bestea garraiatzen du. Adibide ugari daude: esaterako, intsektu batzuek (euliek, kakalardoek, erleek...) akaroak eramaten dituzte ^[6], edo txori batzuek, milazangoak ^[7]

• Inkilinismoa: espezie batek beste baten gorputza erabiltzen du bizileku gisa, inongo kalterik sortu gabe. Adibidez, orratz-arraina itsas luzokerren barrunbe klokalean bizi da, eta bertan aterpe eta babesa aurkitzen du ^[8]

• Metabiosia: Beste espezie baten gorpuzkiak, gorotzak, eskeletoak edo gorpuak aprobetxatzean datza, babesteko edo tresna gisa erabiltzeko. Adibidez, karramarro ermitauak (Pagurus), beren sabelalde biguna babesten dutenak barraskilo baten maskor hutsean sartuz.