Falla - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Falla.

Falla

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Este artigo precisa de máis fontes ou referencias que aparezan nunha publicación acreditada que poidan verificar o seu contido, como libros ou outras publicacións especializadas no tema. Por favor, axude mellorando este artigo. (Desde xuño de 2017.)
Este artigo ou sección precisa dunha revisión do formato que siga o libro de estilo da Galipedia. Pode axudar a mellorar este artigo e outros en condicións semellantes.
Este artigo trata sobre a fractura de dúas rochas, para o artigo sobre a festa valenciana véxase Fallas.
Falla de Ramón en Israel.
Falla de Ramón en Israel.

Unha falla, en xeoloxía, é unha descontinuidade que se forma nas rochas superficiais da Terra (ata uns 200 km de profundidade) por fractura, cando as forzas tectónicas superan a resistencia das rochas. A zona de ruptura ten unha superficie xeralmente ben definida denominada plano de falla e a súa formación vai acompañada dun esvarado tanxencial plano das rochas .

O movemento causante da dislocación pode ter diversas direccións: vertical, horizontal ou unha combinación de ámbalas dúas. Nas masas montañosas que se alzaron por movemento de fallas, o desprazamento pode ser de miles de metros e mostra o efecto acumulado, durante longos períodos, de pequenos e imperceptibles desprazamentos, no canto dun gran levantamento único. Con todo, cando a actividade nunha falla é repentina e brusca, pódese producir un gran terremoto, e ata unha ruptura da superficie terrestre, xerando unha forma topográfica chamada escarpa de falla.

Elementos dunha falla

  • Plano de falla: plano ou superficie ao longo da cal se desprazan os bloques que se separan na falla. Con frecuencia o plano de falla presenta estrías, que se orixinan polo rozamento dos dous bloques.
  • Beizo levantado: tamén chamado "bloque superior", é o bloque que queda por enriba do plano de falla.
  • Beizo afundido: tamén chamado "bloque inferior", é o bloque que queda por debaixo do plano de falla.

Características dunha falla

As seguintes características permítennos describir fallas:

  • Dirección: ángulo que forma unha liña horizontal contida no plano de falla co eixe norte-sur.
  • Buzamento: ángulo que forma o plano de falla coa horizontal.
  • Salto de falla: distancia entre un punto dado dun dos bloques (p.ex. unha das superficies dun estrato) e o correspondente no outro, tomada ao longo do plano de falla.
  • Escarpe: distancia entre as superficies dos dous beizos, tomada en vertical.
  • Espello de falla: é a superficie plana aínda que con declive, que se produce ao longo do escarpa de falla.
  • Facetas triangulares: son espellos de fallas que mostran o corte producido nunha fila montañosa cando a falla se presenta en forma perpendicular á dirección de devandita fila montañosa. Tanto a parte afundida como o propio espello de falla teñen aspecto triangular, de aquí o seu nome.

Fallas activas e inactivas

Falla de Santo André (California).
Falla de Santo André (California).
Falla de Santo André (California). Topografía da rexión a partir de datos da NASA Shuttle Radar Topography Mission.
Falla de Santo André (California). Topografía da rexión a partir de datos da NASA Shuttle Radar Topography Mission.

Unha falla é activa cando deforma sedimentos cuaternarios, é dicir cando mostra evidencias de movementos durante os últimos 1,8 millóns de anos. Algunhas fallas activas adoitan ter terremotos asociados o que demostra que seguen funcionando. O esvarado pode ser repentino, en forma de saltos ando lugar a sismos, e seguido de períodos de inactividade. Os sismos máis grandes orixináronse por saltos de 8 a 12 m. O esvarado tamén pode darse de xeito lento e continuo, só perceptible con instrumentos tales como estacións GPS logo de varios anos de observacións.

O primeiro tipo son fallas sísmicas mentres que o segundo son asísmicas ou reptantes. Con todo, ao considerar intervalos grandes de tempo da orde de miles de anos, ambos tipos desprázanse a velocidades medias duns cantos milímetros a uns cantos centímetros por ano.

Un exemplo é o sistema de fallas de Santo André no sur e centro de California nos EUA, o cal xerou os terremotos de San Francisco (M=8,2, na escala de Richter) en 1906, Los Angeles (M=6,5) en 1993 e recentemente Hector Mine (M=7) en 1999 e San Luis Obispo (M=6,2) en 2004. Falla da parte central do sistema San Andrés, por outra banda, deslízanse asismicamente.

Tamén existen fallas antigas inactivas creadas en eras xeolóxicas pasadas e que sobreviven como estruturas fósiles ata os nosos días. Estas non representan ningún perigo para poboacións próximas.

Clasificación das fallas segundo o seu movemento

Tipos fundamentais de fallas: a) Falla inversa b) Falla normal c) Falla de desgarre d) Rotacional (non ilustrada).
Tipos fundamentais de fallas: a) Falla inversa b) Falla normal c) Falla de desgarre d) Rotacional (non ilustrada).
Falla de desprazamento horizontal.
Falla de desprazamento horizontal.

As fallas clasifícanse en tres tipos en función dos esforzos que as orixinan e dos movementos relativos dos bloques:

  • Falla inversa: xéranse por compresión horizontal (Caso A na figura). O movemento é preferentemente horizontal e o plano de falla ten tipicamente un ángulo de 30 graos respecto da horizontal. O bloque de teito atópase sobre o bloque de piso. Cando as fallas inversas presentan un manteo inferior a 45º, estas pasan a tomar o nome de encabalgamento.
  • Falla normal: xéranse por tensión horizontal (Caso B na figura). O movemento é predominantemente vertical respecto ao plano de falla, o cal tipicamente ten un ángulo de 60º respecto da horizontal. O bloque que se desliza cara abaixo denomínase bloque de teito, mentres que o que se levanta chámase bloque de piso. Outro xeito de identificar estas fallas é a seguinte. Se se considera fixo ao bloque de piso (aquel que se atopa por baixo do plano de falla) dá a impresión de que o bloque de teito cae con respecto a este. Conxuntos de fallas normais poden dar lugar á formación de horsts e grabens.
  • Falla de desgarre ou transversal: son verticais e o movemento dos bloques é horizontal (Caso C na figura). Estas fallas son típicas de límites transformantes de placas tectónicas. Distínguense dous tipos de fallas de desgarre: dereitas e esquerdas. Dereitas, ou destras, son aquelas onde o movemento relativo dos bloques é cara á dereita, mentres que nas esquerdas, ou sinistras, é o oposto. Tamén se coñecen como fallas transversais.
  • Falla rotacional ou de tesoiras: orixínanse por un movemento basculante dos bloques que viran ao redor dun punto fixo, como as dúas partes dunha tesoira.
  • Falla oblicua: presenta movemento unha compoñente vertical e unha compoñente horizontal.

Asociacións de fallas

As fallas pódense presentar asociadas nunha serie de estruturas:

  • Fallas en chanzos: conxunto de fallas normais de planos paralelos.
  • Escamas tectónicas: conxunto de fallas inversas de planos paralelos.
  • Alicerce tectónico: conxunto de fallas normais que forman unha estrutura convexa.
  • Cadea cabalgante: conxunto de fallas inversas que forman unha estrutura convexa.
  • Fosa tectónica: conxunto de fallas normais que forman unha estrutura cóncava.
  • Horst: asociación de alicerces tectónicos e fosas tectónicas, alternativamente.
  • Manto de corremento: pregue recumbente no que se chegou a producir unha falla entre o flanco superior e o inferior, de modo que aquel desprázase sobre este.

Fallas notables

Véxase tamén

Outros artigos

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Falla
Listen to this article