Қырым хандығы - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Қырым хандығы.

Қырым хандығы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

 Басқа мағыналар үшін Қырым (айрық) деген бетті қараңыз.

(({атауы))}
30px




Қырым татар сарбаздары польшалық сарбаздармен соғысуда.
Қырым татар сарбаздары польшалық сарбаздармен соғысуда.
Mengli Giray at the court of Ottoman sultan Bayezid II
Mengli Giray at the court of Ottoman sultan Bayezid II

Қырым хандығы-Алтын Орда ыдырағаннан кейін Қырым түбегінде құрылған мемлекет (1430 — 1783).


13 ғасырдың аяғында Қырым түбегінде Алтын Ордаға тәуелді ерекше аймақ құрылды. Оның орталығы — Солхат қаласы болды. Алтын Орда билеушілерінің өзара күрес-тартыстарынан кейін Қажы Керей (1397 –1466 жж.) мен оның ұлы Меңлі Гирей хан (1428 — 1515) 1443 жылы тәуелсіз Қырым хандығының негізін қалады. Оған Қырым түбегінен басқа Днепрдің төменгі бөлігі де кірді. Ол хандықтың астанасы Қажы Керейдің билігінен бастап Бақшасарайда болды. 1475 жылы Қырымға түрік әскерлері басып кіріп, хандық Түркияға тәуелді болды. Қырым хандығы Ресей, Украина жерлеріне бірнеше жорықтар жасады. Қырым әскерлерінің орыс жеріне жорықтары әсіресе Ливон соғысы (1558 — 83) кезінде жиіледі. 16 — 17 ғасырларда Ресей өкіметі оңтүстік шекарасын Қырым татарларынан қорғау үшін шекара бекініс шептерін құрды. Орыстардың 1687 — 89 жылдары Қырымға жасаған жорықтары нәтижесіз аяқталды. 18 ғасырдағы орыс-түрік соғысында Ресей жеңіске жетіп, Қырым хандығы әлсірей бастады. 1774 жылы Күшік-Қайнарджа бітімі бойынша Қырым хандығы Түркияның қол астынан шығып, Ресейдің қарамағындағы тәуелсіз ел болып танылды. 1783 жылы Қырым хандығы Ресей империясының құрамына кірді.[1]

Тағы қараңыз

Дереккөздер

  1. Қазақстан энциклопедиясы
Қырым хандары

15 ғасыр
I Қажы Керей • Нұр Дәулет • Хайдар ханI Меңлі Керей

16 ғасыр
Мехмед I Керей • Газы I Герай • Саадет I Герай • Ислям I Герай • Сахиб I Герай • Дәулет I Гирей • Мехмед II Герай • Ислям II Герай • Саадет II Герай • Газы II Герай • Фетих I Герай

17 ғасыр
Тохтамыш Герай • Селямет I Герай • Жәнібек Герей • Мехмед III Герай • Инает Герай • Бахадыр I Герай • Мехмед IV Герай • Ислям III Герай • Адиль Герай • Селим I Герай • Мурад Герай • Хаджи II Герай • Саадет III Герай • Сафа Герай • Дәулет II Гирей

18 ғасыр
Газы III Герай • Каплан I Герай • Дәулет III Гирей • Саадет IV Герай • Менгли II Герай • Фетих II Герай • Селямет II Герай • Селим II Герай • Арслан Герай • Халим Герай • Кырым Герай • Селим III Герай • Максуд Герай • Дәулет IV Гирей • Каплан II Герай • Сахиб II Герай • Шахин Герай • Бахадыр II Герай

Ортаққорда бұған қатысты медиа файлдар бар: Category:Crimean Khanate
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Қырым хандығы
Listen to this article