For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Achterhooks.

Achterhooks

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy

Achterhooksen taalwiezer
Achterhooks
t Achterhookse taalgebeed

t Achterhookse taalgebeed
Språke Achterhooks
Andere namen Plat, Twaents-Graofschops, Gelders-Aoveriessels
Land Nederlaand
Gebeed Achterhook
Dialekten Duur Jo Daan inedeeld as:
Språkindeyling Indo-Uropees
Skrivt t Latiense alfabet
Status t Achterhooks wörd ezene as dialekt van t Nedersaksies
ISO 639-1 n.v.t.
ISO 639-2 nds
ISO 639-3/DIS act

t Achterhooks is n Nedersaksies dialekt dat epraot wörd in den Achterhook (Gelderlaand, ten oosten van den Iessel).

In disse streektaal (of spraoke) bunt völle varianten. In t noorden en oosten lik t Achterhooks stark op t Twaents of Sallaands. Veur t spellen van t Achterhooks en Liemers wörd vake de WALD-spelling van t Staring instituut gebroekt.

Zee ok: Achterhooksen taalwiezer

Kenmarken

t Achterhooks hef net as meer Nedersaksiese spraoken n eenheidsmeervold op -t:

Teggenswaordige tied

Lopen

enkelvold:

ik lope
i'j loopt (Wenterswiek: dou löpste)
hee löp

meervold:

wi'j loopt (W'wiek: lopet)
i'j loopt (W'wiek: lopet)
zee loopt (W'wiek: lopet)

Verleden tied

In de verleden tied, hef t Achterhooks in alle personen n oetgang op -en veur zwakke warkwoorden, veur starke warkwoorden wörd veur den eersten en daarden persoon de -en oetgang vort-elaoten: ik warken, ik leep, hi'j leep, zi'j lepen.

Volteuid deelwoord

Achterhooks waerbericht

t Volteuid deelwoord krig t veurvoegsel e- (bev. elopen, ewest). Veur zwakke warkwoordn is t achtervoegsel -t: ik heb ewarkt, voor starke warkwoorden meesttiedst -en: elopen.

Veur meer aover dit onderwarp zeet: Achterhooksen taalwiezer

Umluud

Een ander kenmark is den umluud (umlaut) bi'j verkleinwoorden en meervoldsvormen (vergeliekbaor met t Duuts):

hond - höndjen - hönde (Wenters(wiek): hond - hundeken - hunde)
hand - händjen - hende (Wenters: hand - händeken - hande)
moes - muusken - muuze
man - männeken - mansleu

Veurbeeld: Unzenvader

(Wenters/Winterswiek)

 
Unzen Vader in de hemelen,
laot dienen name eheiligd worden;
laot dien könninkriek kommen;
laot dienen wille gebeuren
op de eerde zo as in den hemel.
Gef uns no uns dageliks brood
en vergef uns unze zunden
zo as ok wi'j vergaevet
wel bi'j uns in de schold steet;
en breng uns neet in verzeuking,
maor maak uns vri'j van t kwaod.
Want van Di'j is t könninkriek
en de krach en de glorie
no en alle dage.
Amen.

Bronnen


{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Achterhooks
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.