1820-1829 - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for 1820-1829.

1820-1829

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

De jaren 1820-1829 (van de christelijke jaartelling) zijn een decennium in de 19e eeuw.

Belangrijke gebeurtenissen

Europa

Verenigd Koninkrijk der Nederlanden

  • Voortvarend wordt de aanleg van kanalen ter hand genomen. In 1823 geeft het Noordhollands Kanaal de haven van Amsterdam een verbinding met de Noordzee. Het kanaal Pommerœul-Antoing door Henegouwen wordt gegraven tussen 1823 en 1826 om de opgedolven steenkool uit het mijnbekken van de Borinage via de Schelde naar Antwerpen te brengen. Tussen 1825 en 1827 wordt het Kanaal Gent-Terneuzen gegraven, waardoor ook de stad Gent een uitweg naar zee verkrijgt. Er wordt een kanaal gegraven door Voorne om de marinehaven Hellevoetsluis te verbinden met Rotterdam.
  • In 1822 richt Koning Willem I de Algemeene Nederlandsche Maatschappij ter Begunstiging van de Volksvlijt op. Deze heeft als doel de groei van de welvaart in de zuidelijke gewesten van het land te stimuleren. In 1824 sticht hij in het noordelijk landsdeel de Nederlandse Handels Maatschappij om de koloniale handel weer tot leven te brengen.
  • In 1821 wordt een plan voor de urgentste rijksstraatwegen vastgesteld, en in 1825 wordt begonnen met de bestrating op bestaande tracés. In een aantal regio's die buiten de boot vallen, nemen landbezitters en andere kapitaalkrachtigen het initiatief tot de aanleg van een tolweg
  • Het Koninklijk Besluit volgens hetwelk in de Vlaamse provincies in bestuur en rechtspraak alleen Nederlands mag worden gebruikt, jaagt de Franstaligen tegen Willem I in het harnas.
  • Koning Willem I sluit een Concordaat met de Paus, maar raakt in conflict met het episcopaat in de zuidelijke provincies. Hij laat seminaries sluiten waarvoor geen vergunning was gevraagd, en gaat zich bemoeien met bisschopsbenoemingen.
  • Door dit alles en door het autoritaire karakter van de regering komt in 1828 het monsterverbond tot stand tussen Franstalige liberalen en katholieken.

Rusland

Amerika

Noord-Amerika

  • 1820 : De blanken in Arkansas beginnen in Washington D.C. te lobbyen om het land van de Sherokee in handen te krijgen, en een delegatie van de indianen wordt in 1828 gedwongen een verdrag met de Amerikaanse overheid te tekenen om hun land af te staan aan de Verenigde Staten. Ongeveer de helft van het volk weigert te vertrekken, de anderen worden onder dwang gedeporteerd naar een gebied nog verder naar het westen, het aan hen toegewezen Indianenterritorium in Oklahoma. Dit traumatische gebeuren, dat duizenden levens kost, zal de geschiedenis ingaan als de Trail of Tears.
  • 1823 : Monroedoctrine. De Verenigde Staten van Amerika weigeren hulp aan de liberale regering van Spanje en waarschuwen tegelijk de Europese mogendheden zich niet te bemoeien met de onafhankelijkheid van Zuid-Amerika. Deze Monroedoctrine zal de rest van de eeuw het buitenlands beleid van de VS bepalen.

Latijns-Amerika

  • 1821 : De republiek Groot-Colombia stelt zijn grondwet op.
  • 1821 : Einde van Nieuw-Spanje. Spanje moet zich neerleggen bij de onafhankelijkheid van Mexico, Peru en Midden-Amerika.
  • 1822 : Peter, de zoon van koning Johan VI van Portugal, wordt de eerste keizer van het Keizerrijk Brazilië.
  • 1825 : Bolivia wordt onafhankelijk met Simon Bolivar als eerste president. De droom van Simon Bolivar op een 'Verenigde Staten van Zuid-Amerika' vervliegt. In de republiek Groot-Colombia gaan de regio's hun eigen gang, en Bolivar treedt teleurgesteld af als president.
  • 1828-1829 : Oorlog Groot-Colombia-Peru. Ecuador en Venezuela scheiden zich af.

Nederlands-Indië

Azië

  • 1824-1826 : Eerste Engels-Birmese oorlog. De Britten veroveren Birma.

Afrika

Godsdienst

Sociaal

  • Terwijl het Franse wolfsjong Victor van Aveyron de laatste jaren van zijn moeizame leven slijt, probeert men in Duitsland de in een kelder opgegroeide Kaspar Hauser een verlate opvoeding te geven.

Wetenschap en technologie

  • 1820 - Hans Christian Ørsted ontdekt de eerste principes van het elektromagnetisme.
  • 1825 - Sadi Carnot probeert vanuit een wetenschappelijk oogpunt het werk van James Watt te begrijpen en tot een theorie te komen die de haalbare efficiëntie kan voorspellen. Hij gaat daarbij uit van de idealegaswet pV=nRT en beschouwt een kringloop, bestaande uit twee isotherme en twee adiabatische veranderingen. Hij toont daarmee aan dat het hoogst haalbare rendement geheel bepaald wordt door de twee temperaturen Thoog en Tlaag in de cyclus. Hij publiceert in 1825 deze analyse in zijn boek Sur la puissance motrice du feu (Over de bewegende kracht van het vuur). Hierin geeft hij een eerste formulering van de Tweede wet van de thermodynamica, waarmee hij de grondslag legt voor de ontwikkeling van de thermodynamica.
  • 1823 tot 1826 derde expeditie rond de wereld van Otto von Kotzebue.
  • 1826 - Joseph Nicephore Niépce maakt de eerste foto op een geasfalteerde plaat. Hij heeft hiervoor bij helder zonlicht een belichtingstijd van acht uur nodig.
  • De Brusselse boulevards worden voorzien van gaslicht. Brussel is de eerste stad op het vasteland van Europa met deze nieuwigheid.

Transport

Stoomlocomotief
Stoomlocomotief

Kunst en cultuur

Sport

  • In Engeland ontstaan twee tradities in de watersport: in 1826 organiseert de koninklijke jachtclub van Cowes op het Isle of Wight de regatta die sindsdien jaarlijks wordt gehouden, net als The Boat Race op de rivier Theems tussen studententeams van Oxford en Cambridge, die in 1829 voor het eerst wordt geroeid.

Belangrijke personen

Overleden

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
1820-1829
Listen to this article