Ferrocarril de Sóller - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Ferrocarril de Sóller.

Ferrocarril de Sóller

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

De 'Tren de Sóller' nabij Bunyola; 5 maart 2017.
De 'Tren de Sóller' nabij Bunyola; 5 maart 2017.
Motorwagen 2 van de Tramvia de Sóller met twee open bijwagens rijdt langs de promenade van Port de Sóller; 27 augustus 2011.
Motorwagen 2 van de Tramvia de Sóller met twee open bijwagens rijdt langs de promenade van Port de Sóller; 27 augustus 2011.

De Ferrocarril de Sóller SA (FS) is de exploitant van de op 14 april 1912 geopende spoorlijn PalmaSóller (Tren de Sóller) en de tramlijn Sóller – Port de Sóller (Tramvia de Sóller) op het eiland Mallorca.

De FS werd op 5 november 1905 als particuliere spoorlijn opgericht en verkreeg een – inmiddels verlengde – concessie tot het jaar 2011. In 2002 bedroeg het eigen kapitaal vijf miljoen euro en de FS had 100 personeelsleden.

In mei 2005 stemde de regering van de Balearen in met een verlenging van de concessie voor de spoorwegmaatschappij tot 2060. Binnen Palma zal de Sóller-trein als tramlijn rijden. Ferrocarril de Sóller investeert hierin 14 miljoen euro.

Tren de Sóller

Geschiedenis en techniek

Oprichtingsakte van de Ferrocarril Palma – Sóller van 15 september 1906.
Oprichtingsakte van de Ferrocarril Palma – Sóller van 15 september 1906.

De spoorlijn werd met de spoorwijdte van drie Engelse voet – dat komt overeen met 914 mm – gebouwd. Er wordt gereden met 1200 Volt gelijkstroom. De elektrificatie vond plaats in 1927, nadat vele reizigers over de rookoverlast in de tunnels geklaagd hadden. De firma Siemens-Schuckert voerde de elektrificatie uit. De bouw van de houten motorrijtuigen vond echter op het eiland plaats. De rijtuigen met de nummers 1 tot 4 zijn tegenwoordig nog in bedrijf. De oude stoomlocs werden aan de 'Ferrocarriles de Mallorca' verkocht. Opmerkelijk is dat de treinen nog een doorgaande vacuümrem hebben; een overblijfsel van de oorspronkelijke stoomtractie.

In de begintijd werd de spoorlijn voornamelijk gebruikt voor het transport van agrarische producten uit Sóller, veelal sinaasappels. Voordien was Sóller slechts via karrensporen over de 496 meter hoge Coll de Sóller of over de zee bereikbaar.

Route

Viaducte de Monreals.
Viaducte de Monreals.

Op de 27 kilometer lange spoorlijn tussen Palma en Sóller passeert de trein 13 tunnels en gaat over het 52 meter lange viaduct Cinc Ponts, ofwel Viaducte de Monreals. De lijn begint in Palma bij de Plaça d'Espanya in een eigen station naast de carrer d'Eusebi Estada. Het grote station aan de Plaça is niet meer in gebruik; het emplacement is veranderd in een park. Eronder is een nieuw station aangelegd dat behoort tot de Serveis Ferroviaris de Mallorca (SFM), die de metersporige spoorlijnen naar Manacor en sa Pobla berijdt, alsmede de metro van Palma.

Vanaf het station voert de lijn eerst door de buitenwijken van Palma en daarna over de Serra de Alfàbia naar de enige halte van belang onderweg: Bunyola, drie kilometer voor de grote tunnel. Vanaf Bunyola wordt het dal steeds smaller, tot de Túnel Major (grote tunnel), een 2876 meter lange tunnel op het hoogste punt van de lijn, daarna is er een toeristenhalte bij de wisselplaats Mirador del Pujol d'en Banya. Onderweg overwint de lijn enige honderden meters hoogte in een alpiene landschap. Het hoogteverschil op de noordelijke helling vanaf de Túnel Major tot Sóller wordt met een wijde keerlus en de keertunnel Cinc-cents overwonnen.

De trein rijdt vier of vijf retourritten per dag, de tram rijdt een halfuurdienst in de zomermaanden; een uurdienst in de wintermaanden. Het tarief voor een retour over de gehele route bedraagt 25,00 euro; een rit met de aansluitende tram is 7,00 euro (mei 2019). Reserveren van zitplaatsen is niet mogelijk; kaartjes kunnen vanaf ongeveer een uur van tevoren op het station gekocht worden tegen contante betaling.

Tramvia de Sóller

Geschiedenis

Tegelijkertijd met de bouw van de spoorlijn van Palma naar Sóller begon men met de bouw van de bijna vijf kilometer lange, als tramlijn geplande verbinding van Sóller naar Port de Sóller. De tramlijn reed vanaf het begin met 600 Volt gelijkstroom. De bovenleidingsmasten zijn nog van het typische Siemens-model. Zij dankt haar bestaan aan een wet over de bouw van lokaalspoorwegen in Spanje. Deze bepaalde dat een spoorlijn slechts subsidie verkreeg als zij langer als 30 kilometer was. Omdat de lijn van Palma naar Sóller maar 27 kilometer lang was, besloot men de tramlijn officieel als verlenging van de spoorlijn mee te bouwen, om zo de gehele lijnlengte te verlengen tot meer dan 30 kilometer.

Route

Route van de Tramvia de Sóller.
Route van de Tramvia de Sóller.

De Tramvia de Sóller is geopend op 4 oktober 1913 en heeft een lengte van 4.868 meter. De route loopt vanaf het Station van Sóller door de binnenstad en verder door citrusboomgaarden tot direct aan de jachthaven van Port de Sóller. De lijn is enkelsporig met diverse wisselplaatsen. De trambaan laat slechts een beperkte snelheid toe van maximaal 30 km/h, meestal ligt de snelheid lager. De haltes zijn niet speciaal aangegeven, afgezien van de perronranden beschikken zij over geen bijzondere voorzieningen.

Trams

Alle trams zijn tweerichtingvoertuigen, echter met deuren aan één zijde (de rechterzijde richting haven). Er bestaan twee types motorwagens: de nog uit het openingsjaar 1913 daterende motorwagens met de wagennummers 1 tot 3 en de omstreeks 2000 van de Tram van Lissabon (serie 701-735; bouwjaar 1937) overgenomen en aan de plaatselijke wensen aangepaste trams met de hoge wagennummers 20 tot 24. Zij zijn omgespoord van 900 mm naar 914 mm. De eerste serie is te herkennen door een hoekig uiterlijk, de tweede serie is te herkennen aan een ronder uiterlijk met tondak. Inmiddels werden de motorwagens 21 tot 23 aan het uiterlijk van de oorspronkelijk 1 tot 3 aangepast (stand 2016).

Motorwagen 4 en bijwagen 7 waren afkomstig uit Bilbao. De motorwagen reed onder het nr. 52 (serie 52-57) van 1932 tot 1957 bij de Tram van Bilbao, daarna van 1958 tot 2000 in Sóller. Vervolgens ging deze als museumtram weer terug naar Bilbao. De tweede uit Bilbao afkomstige tram (nr. 55) reed in Sóller als bijwagen 7 en keerde ook in 2000 terug naar de stad van herkomst.

Voorts zijn er een aantal open bijwagens. De 5 en 6 zijn in 1913 nieuw aangeschaft, de 8 tot 11 uit 1890 zijn in 1954 overgenomen van de Tram van Palma. De grote vierassige bijwagens 1 tot 7 zijn in 2001-2002 in de eigen werkplaatsen nieuw gebouwd op basis van spoorrijtuigen van de FS.

Er werd oorspronkelijk met een lyrabeugel gereden; inmiddels hebben alle trams een schaarbeugel. Ook werden de trams met een laagspanningsinstallatie uitgerust die bijvoorbeeld voor het verkeerslichtbeïnvloedingssysteem benodigd is. Uiterlijk herkenbare gevolgen zijn de in de oude koplamphouders ingebouwde halogeenlampen. Alle trams hebben een luchtdrukrem, de motorwagens bovendien een elektrische weerstandsrem. De luchtdruk kwam oorspronkelijk van met benzine aangedreven compressoren, tegenwoordig zijn zij geheel elektrisch. Trams remmen meestal tot kort voor stilstand alleen elektrisch (alleen de motorwagen), alleen voor het stoppen en als parkeerrem wordt de luchtdrukrem ingezet, wat bij de lage snelheden voldoende is. De luchtdruk wordt verder voor de fluit gebruikt.

De ex-Lissabonner motorwagens worden ook als 'schakeltrams' in de samenstelling motorwagen-bijwagen-bijwagen-motorwagen ingezet, waarbij de achterste motorwagen vanuit de voorste bediend wordt. Daardoor heeft men in de zomermaanden een hogere capaciteit en behoeft men niet om te rangeren op de eindpunten. Bij grote drukte rijden er twee trams op zichtafstand achter elkaar.

De tram rijdt een halfuurdienst in het hoogseizoen; een uurdienst in het laagseizoen. De ritprijs voor een enkele rit over de gehele lijn bedraagt 7,00 euro (mei 2019). Er zijn combinatiekaarten met de trein verkrijgbaar.

Foto's Tren de Sóller

  • Vierassige motorwagen 3 in Palma (Plaça d'Espanya); 27 juni 2011.
    Vierassige motorwagen 3 in Palma (Plaça d'Espanya); 27 juni 2011.
  • Station van de Tren de Sóller in Palma (Plaça d'Espanya); 20 mei 2005.
    Station van de Tren de Sóller in Palma (Plaça d'Espanya); 20 mei 2005.
  • Station van de Tren de Sóller in Bunyola; 20 mei 2005.
    Station van de Tren de Sóller in Bunyola; 20 mei 2005.
  • Interieur van de trein; 20 mei 2005.
    Interieur van de trein; 20 mei 2005.
  • Vierassige rijtuigen van de FS in het station van Palma; 16 november 2010.
    Vierassige rijtuigen van de FS in het station van Palma; 16 november 2010.
  • Vierassige motorwagen in het station van Palma; 20 juli 2011.
    Vierassige motorwagen in het station van Palma; 20 juli 2011.
  • Stationsgebouw van de Ferrocarril de Sóller in Palma; 21 februari 2013.
    Stationsgebouw van de Ferrocarril de Sóller in Palma; 21 februari 2013.
  • Trein van de FS nabij Mirador del Pujol; 12 augustus 2016.
    Trein van de FS nabij Mirador del Pujol; 12 augustus 2016.
  • Trein van de FS in het station van Bunyola; 1 september 2017.
    Trein van de FS in het station van Bunyola; 1 september 2017.
  • Rijtuigen van de FS in het station van Sóller; 22 juli 2014.
    Rijtuigen van de FS in het station van Sóller; 22 juli 2014.
  • Wagenhal met motorwagens van de FS bij het station van Sóller; 22 juli 2014.
    Wagenhal met motorwagens van de FS bij het station van Sóller; 22 juli 2014.
  • Trein van de FS gereed voor vertrek naar Palma op het station van Sóller; 24 februari 2018.
    Trein van de FS gereed voor vertrek naar Palma op het station van Sóller; 24 februari 2018.

Foto's Tramvia de Sóller

  • De beide trams uit Bilbao (4 en 7) tijdens een van de zeldzame ritten in Sóller. De gesloten bijwagen reed alleen bij slecht weer; maart 1994.
    De beide trams uit Bilbao (4 en 7) tijdens een van de zeldzame ritten in Sóller. De gesloten bijwagen reed alleen bij slecht weer; maart 1994.
  • De 'Tramvia de Sóller' met motorwagen 4 en twee open bijwagens bij het Station van Sóller; mei 1979.
    De 'Tramvia de Sóller' met motorwagen 4 en twee open bijwagens bij het Station van Sóller; mei 1979.
  • Motorwagen 4 (ex-Bilbao) met bijwagens afkomstig van de Tram van Palma op de brug over de rivier rijdend in de richting van Port de Sóller; 1 mei 1979.
    Motorwagen 4 (ex-Bilbao) met bijwagens afkomstig van de Tram van Palma op de brug over de rivier rijdend in de richting van Port de Sóller; 1 mei 1979.
  • Trammotorwagen 2 rangeert voor de tramremise van Sóller. Binnen staan motorwagen 2 van de Tren de Sóller en trammotorwagen 1. De voertuigen zijn nog niet gemoderniseerd. Het emplacement voor de remise is sindsdien tweemaal gewijzigd; maart 1984.
    Trammotorwagen 2 rangeert voor de tramremise van Sóller. Binnen staan motorwagen 2 van de Tren de Sóller en trammotorwagen 1. De voertuigen zijn nog niet gemoderniseerd. Het emplacement voor de remise is sindsdien tweemaal gewijzigd; maart 1984.
  • De nog niet gemoderniseerde motorwagen 3 en daarachter in de remise motorwagen 4 (ex-Bilbao) en rechts de rangerende motorwagen 2; juni 1997.
    De nog niet gemoderniseerde motorwagen 3 en daarachter in de remise motorwagen 4 (ex-Bilbao) en rechts de rangerende motorwagen 2; juni 1997.
  • De nog niet gemoderniseerde motorwagen 3 aan de niet-deurzijde, voor de remise van Sóller; juni 1997.
    De nog niet gemoderniseerde motorwagen 3 aan de niet-deurzijde, voor de remise van Sóller; juni 1997.
  • Tramstel onderweg door de smalle straten van Sóller; 27 september 2008.
    Tramstel onderweg door de smalle straten van Sóller; 27 september 2008.
  • De uit Lissabon (serie 701-735) afkomstige motorwagen 21, nog in het rood en niet verbouwd, met bijwagens bij het station Sóller; 29 september 2008.
    De uit Lissabon (serie 701-735) afkomstige motorwagen 21, nog in het rood en niet verbouwd, met bijwagens bij het station Sóller; 29 september 2008.
  • De uit Lissabon (serie 701-735) afkomstige motorwagen 22, inmiddels in het kleurenschema van Sóller, met twee bijwagens; 1 september 2010.
    De uit Lissabon (serie 701-735) afkomstige motorwagen 22, inmiddels in het kleurenschema van Sóller, met twee bijwagens; 1 september 2010.
  • Motorwagen 1 met twee bijwagens onderweg langs de promenade; 1 september 2010.
    Motorwagen 1 met twee bijwagens onderweg langs de promenade; 1 september 2010.
  • Een vierwagentram bestaande uit twee motorwagens (ex-Lissabon) en daartussen twee vierassige bijwagens op de wisselplaats aan de rand van Port de Sóller; 4 september 2010.
    Een vierwagentram bestaande uit twee motorwagens (ex-Lissabon) en daartussen twee vierassige bijwagens op de wisselplaats aan de rand van Port de Sóller; 4 september 2010.
  • Motorwagen 3 op de draaischijf voor de wagenloods te Sóller; 29 augustus 2011.
    Motorwagen 3 op de draaischijf voor de wagenloods te Sóller; 29 augustus 2011.
  • Motorwagen 22 (ex-Lissabon) in de straten van Sóller; 29 augustus 2011.
    Motorwagen 22 (ex-Lissabon) in de straten van Sóller; 29 augustus 2011.
  • Onderhoudsvoertuig uit de begintijd van de tram; 1 oktober 2013.
    Onderhoudsvoertuig uit de begintijd van de tram; 1 oktober 2013.
  • Vierwagentramstel onderweg langs de promenade van Port de Sóller; 2 september 2014.
    Vierwagentramstel onderweg langs de promenade van Port de Sóller; 2 september 2014.
  • Open bijwagen nr. 8 (tweeasser; ex-Tram van Palma); 12 september 2014.
    Open bijwagen nr. 8 (tweeasser; ex-Tram van Palma); 12 september 2014.
  • Open bijwagen nr. 4 (vierasser); 14 augustus 2007.
    Open bijwagen nr. 4 (vierasser); 14 augustus 2007.
  • Verbouwde ex-Lissabonner motorwagen 22, nu met hoekig balkon, in de straten van Sóller; 15 september 2016.
    Verbouwde ex-Lissabonner motorwagen 22, nu met hoekig balkon, in de straten van Sóller; 15 september 2016.
Zie de categorie Tren de Sóller van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Zie de categorie Trams in Sóller van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Spoorwegondernemingen voor reizigers- en/of goederenvervoer per spoor in Europa
Albanië:Hekurudhe e Shqiperise (HSH)
Armenië:Harawkowkasjan Jerkatughi (HJ)
Azerbeidzjan:Azərbaycan Dəmir Yolları (ADY)
België:Crossrail Benelux · Lineas (voorheen: B-Cargo) · NMBS · Thalys
Bosnië en Herzegovina:Željeznice Federacije Bosne i Hercegovine (ŽFBH) · Željeznice Republice Srpske (ŽRS)
Bulgarije:Bulgarski Durzhavni Zheleznitsi (BDŽ) · Bulmarket (BM) · DB Schenker Rail Bulgaria (DB)
Denemarken:Arriva Danmark · CFL Cargo · Danske Statsbaner (DSB) · DSB S-tog · DB Schenker Rail Danmark Services (DB) · Hovedstadens Lokalbaner · Lokalbanen · Midtjyske Jernbaner · Nordjyske Jernbaner · Regionstog · Varde-Nørre Nebel Jernbane
Duitsland:Abellio Rail NRW · Abellio Rail Mitteldeutschland · Abellio Rail Baden-Württemberg · AKN Eisenbahn (AKN) · agilis · Bayerische Zugspitzbahn · Bayerische Oberlandbahn (BOB) · Bayerische Regiobahn (BRB) · BeNEX · Berchtesgadener Land Bahn (BLB) · Borkumer Kleinbahn · cantus · Deutsche Bahn (DB): DB Fernverkehr, DB Regio, DB Cargo · Die Länderbahn (alex · oberpfalzbahn · trilex · vogtlandbahn · waldbahn) · erixx · Eisenbahnen und Verkehrsbetriebe Elbe-Weser (EVB) · eurobahn · Harzer Schmalspurbahnen (HSB) · Hessische Landesbahn (HLB) · Keolis · Meridian · metronom · Mitteldeutsche Regiobahn (MRB) · National Express · Netinera · NiedersachsenBahn · nordbahn · Norddeutsche Eisenbahngesellschaft Niebüll (neg) · NordWestBahn · Ostdeutsche Eisenbahn (ODEG) · Osthannoversche Eisenbahnen (OHE) · Rail4chem · Regentalbahn · Rheinisch-Bergische Eisenbahn-Gesellschaft (RBE) · Rurtalbahn · Süd-Thüringen-Bahn · Transdev Sachsen-Anhalt (HEX) · trans regio · Usedomer Bäderbahn (UBB) · VIAS · vlexx · Westfalenbahn · Württembergische Eisenbahn-Gesellschaft (WEG)
Estland:CoalTerminalTrans (CTT) · Edelaraudtee · Eesti Raudtee (EVR) · Elron · GoRail
Finland:VR-Yhtymä (VR)
Frankrijk:Chemins de fer de Provence (CP) · Régie Autonome des Transports Parisiens (RATP) · Société nationale des chemins de fer français (SNCF)
Georgië:Sakartuelos Rkinigsa (SR)
Griekenland:Organismos Sidirodromon Ellados (OSE)
Hongarije:Győr-Sopron-Ebenfurti Vasút (GySEV) · Budapesti Helyiérdekű Vasút (BHÉV) · Magyar Államvasutak (MÁV)
Ierland:Dublin Area Rapid Transit (DART) · Iarnród Éireann (IÉ)
Italië:Arenaways · Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV) · Societá Automobilistica Dolomiti (SAD) · Ferrovie dello Stato Italiane (FS) · Trenitalia
Kazachstan:Kazakstan Temir Zholy (KTZ)
Kosovo:Trainkos
Kroatië:Hrvatske Željeznice (HŽ)
Letland:Baltijas Ekspresis (BE) · Baltijas Tranzita Serviss (BTS) · Latvijas Dzelzcels (LDZ) · SIA "Gulbenes - Alūksnes bānītis"
Litouwen:Lietuvos Geležinkeliai (LG)
Luxemburg:Chemins de fer luxembourgeois (CFL) · CFL Cargo
Macedonië:Makedonski Zeleznici (MZ)
Moldavië:Calea Ferata din Moldova (CFM)
Montenegro:Zeljeznica Crne Gore a.d. Podgorica (ZCG)
Nederland:Arriva · Breng · Connexxion · DB Cargo (DB) · ERS Railways · Keolis · Nederlandse Spoorwegen (NS) · NS International · HSL Logistik · Syntus
Noorwegen:Vy (voorheen: NSB) · CargoNet · Malmtrafikk (MTAB) / (MTAS) · Flytoget
Oekraïne:Ukrzaliznytsia/Укрзалізниця (UZ)/(УЗ)
Oostenrijk:Österreichische Bundesbahnen (ÖBB) · Graz-Köflacher Eisenbahn (GKE) · Steiermärkische Landesbahnen (StLB) · Westbahn · Wiener Lokalbahnen (WLB)
Polen:Polskie Koleje Państwowe (PKP) · Koleje Mazowieckie (KM) · Przewozy Regionalne (PR) · Szybka Kolej Miejska w Trójmieście (SKM) · Szybka Kolej Miejska w Warszawie (SKM) · Koleje Dolnośląskie
Portugal:Comboios de Portugal (CP) · Fertagus · Takargo (TK)
Roemenië:Căile Ferate Române (CFR) · DB Schenker Rail Romania (DB) · Transferoviar Călători (TFC)
Rusland:Rossiejskieje zjeleznye dorogi (RŽjD)
Servië:Železnice Srbije (ŽS) · Termo Elektrana Nikola Tesla (TENT) · Kombinovani Prevoz (KP)
Slovenië:Slovenske železnice (SŽ)
Slowakije:Železnice Slovenskej Republiky (ŽSR)
Spanje:Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (RENFE) · EuskoTren · Ferrocarriles de Vía Estrecha · Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana · Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya
Tsjechië:České Dráhy (ČD) · LEO Express · RegioJet (RJ)
Turkije:Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD)
Verenigd Koninkrijk:Arriva Trains Wales · c2c · Chiltern Railways · DB Schenker Rail (DB) · Eurostar · First Capital Connect · First Great Western · First ScotRail · Freightliner · Gatwick Express · London Midland · London Overground · Merseyrail · National Express East Coast · National Express East Anglia · New Southern Railway · Northern Rail · Southeastern · South West Trains · TransPennine Express · Virgin Trains
Wit-Rusland:Belaroeskaja Tsjyhoenka/Беларуская Чыгунка (BTsj)/(БЧ)
Zweden:Statens Järnvägar (SJ) · Green Cargo · Malmtrafikk (MTAB) / (MTAS) · Hector Rail · Inlandsbanan · Roslagbanen · Storstockholms Lokaltrafik (SL) · Tågåkeriet i Bergslagen · Värmlandstrafik · Vy Tåg
Zwitserland:Appenzeller Bahnen (AB) · BLS AG (BLS) · Crossrail · Matterhorn Gotthard Bahn (MGB) · Montreux-Berner Oberland-Bahn (MOB) · Rhätische Bahn (RhB) · Zwitserse federale spoorwegen (SBB/CFF/FFS) · Südostbahn (SOB) · Thurbo · Treni Regionali Ticino Lombardia (TILO) · Zentralbahn (ZB)
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Ferrocarril de Sóller
Listen to this article