For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Gökturks.

Gökturks

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Met Gökturks, Oud-Turks of Oer-Turks (Turks: Göktürkçe, Eski Türkçe en Öztürkçe) wordt het oud-Turks uit de eerste eeuwen voor en na Christus bedoeld. Het Gökturks is bekend geworden door de vondst van de Orchon inscripties in 1891 en de ontcijfering ervan door de Deense Thomsen en de Russische Radloff in 1893. Sindsdien is er steeds meer bekend geworden over dit Turks en is het, net als Latijn, een leerbare antieke taal geworden. Vooral op universiteiten in Turkije en andere Turkstalige landen is de taal populair onder taalwetenschappers.

Oorsprong

Het Gökturks is vernoemd naar het Rijk der Göktürken (552-745), waarin alle Turkse volkeren zich verenigden in een confederatie. Het wereldrijk domineerde vervolgens alle handelsrouten tussen Europa en China. Op het hoogtepunt strekte het imperium uit van de Chinese Muur tot aan de Zwarte Zee in hedendaags Oekraïne. Met de vondst van enkele Göktürk-inscripties nabij de Orhun Vallei in hedendaags Mongolië, toen de kern van het rijk, is gebleken dat het Turks van de Gökturken de oertaal is van alle Turkse talen van tegenwoordig. Zo zijn Kirgisch, Kazachs, Oezbeeks, Turkmeens en Turkije-Turks onderling vrij makkelijk verstaanbaar; volgens taalwetenschappers omdat ze allemaal afkomstig zijn van het Gökturks. Ook het Gökturks is enigszins begrijpelijk voor iemand die een redelijke kennis heeft van de huidige Turkse talen.

Alfabet

Het Gökturks heeft een eigen alfabet, wat ook wel het 'Orhun Alfabet' genoemd wordt, naar de vindplaats van de Göktürk-inscripties in de Orhun Vallei. Een deel van de Göktürk-inscriptie:

Tunga tigin.svg

Transcriptie: "tunga tigin yoghinda kiri ölürtimiz."[1]

Gelijkenissen Turkse talen

Karlukse talen Kiptsjaakse talen
Gökturks Turks Azerbeidzjaans Oezbeeks Quashqai Kazachs Kirgizisch Tataars Nederlands
Bir Bir Bir Bir Bir Bir Bir Bir Een
Eki İki Iki Ikki İki Yeki Eki Eki Twee
Üç Üç Üç Uch Üç Üş Üç Üç Drie
Tört Dört Dörd To'rtta Dört Tört Tört Dort Vier
Beş Beş Beş Besh Beş Bes Beş Beş Vijf
Altı Altı Altı Olti Altı Altı Altı Altı Zes
Yeti Yedi Yeddi Yetti Yedi Jeti Jeti Yedi Zeven
Sekiz Sekiz Səkkiz Sakkiz Sekiz Segiz Segiz Sekiz Acht
Tokuz Dokuz Doqquz To'qqiz Dokuz Toğız Toguz Tokuz Negen
On On On O'n On On On On Tien

Voetnoten

  1. Ahmet Zeki Validi (1932). On Mubarakshah Ghuri pp.852

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Gökturks
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.