Rupelmonde - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Rupelmonde.

Rupelmonde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Voor de buitenplaats in Nederland langs de Vecht, zie het artikel Rupelmonde (buitenplaats).
Rupelmonde
Deelgemeente in België
KruibekeBazelRupelmondeHobokenWilrijkAntwerpenHemiksemAartselaarSteendorpBornemWeertTemseSint-NiklaasSint-NiklaasHaasdonkBeverenBeverenMelseleBurchtSchelleHingeneRupelmondeLocation.svg
Over deze afbeelding
Situering
Gewest
Vlaanderen
Provincie
Oost-Vlaanderen
Gemeente Kruibeke
Fusie 1977
Coördinaten 51° 8′ NB, 4° 17′ OL
Algemeen
Oppervlakte 1,88 km²
Inwoners (01/01/2008) 3.031
(1612 inw./km²)
Overig
Postcode 9150
Detailkaart

Portaal 
 
België

Rupelmonde is een plaats in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en een deelgemeente van de gemeente Kruibeke. De plaats ligt aan de Schelde, bij de monding van de rivier de Rupel. Op 1 januari 2008 had Rupelmonde 3031 inwoners. De plaats is bekend als geboorteplaats van Gerardus Mercator. Inwoners van het dorp worden Rupelmondenaars genoemd.

Rupelmonde heeft de kleinste oppervlakte van de Kruibeekse deelgemeenten, maar wel de hoogste bevolkingsdichtheid, wat het te danken heeft aan een rijk verleden als stedelijk gebied. Het huidige dorp wordt van Bazel gescheiden door de Hanewijkbeek.

Oorsprong van de naam

De naam Rupelmonde is van een zodanige Vlaamse oorsprong dat het nauwelijks veranderingen heeft ondergaan in de loop der tijd. De plaatsnaam is gebaseerd op de monding van de Rupel, waar de stad een uitzicht op heeft. Slechts een klein aantal oorkonden wijken af van de hedendaagse schrijfwijze, varianten zijn: Ruppelmonde in 1200, Ri(p)plemonde in 1334, Rupplemonde in 1327, verder zien we ook Repelmonde en Rypelmonde opduiken in eerder Brabantse bronnen. Soms wordt er naar Rupelmonde verwezen als Mercatorstede[bron?]. In het hedendaagse dialect heet de plaats Repmond.

Geschiedenis

Ferrariskaart van de stad uit 1770-1777
Ferrariskaart van de stad uit 1770-1777

De allereerste meldingen over een nederzetting op deze plaats hebben het over een Romeinse militaire Castra. Deze zou van groot strategisch belang zijn geweest, gezien de ligging.[bron?] De Romeinen hadden zo een goed overzicht over de aanpalende vijandelijke gebieden van de Nerviërs, Atrebati en Menapiërs.

Vlaamse kronieken spreken in de 9de eeuw voor het eerst over de stad Rupelmonde. In diezelfde eeuw werd de stad en haar kasteel gedeeltelijk verwoest door doortrekkende Noormannen.

Vanaf de 12de eeuw ontwikkelde Rupelmonde zich tot een belangrijke handelsplaats. In 1271 verleende Margaretha van Constantinopel de stad het privilege om tol te heffen op de Schelde en de Rupel. Vanaf de 14de eeuw bezat Rupelmonde stadsrechten. In de late Middeleeuwen volgde na vele oorlogen de economische neergang.

Kasteel van Rupelmonde in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria illustrata, 1641)
Kasteel van Rupelmonde in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria illustrata, 1641)
Centrum van Rupelmonde in de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria illustrata, 1641)
Centrum van Rupelmonde in de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria illustrata, 1641)

Vanaf de 19de eeuw begon weer een periode van economische voorspoed. Dit kwam vooral door de oprichting van steenbakkerijen en zoutziederijen. Deze sectoren werden echter weer opgeheven vanwege de kleine oppervlakte van de stad en het gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden. De steenbakkerijen vertrokken rond 1880 naar een nabijgelegen dorp, dat daarna Steendorp werd genoemd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er ter hoogte van Rupelmonde - net als in Antwerpen - een tijdelijke pontonbrug aangelegd om inwoners van Klein Brabant die op de vlucht waren voor oprukkende Duitse troepen een veilige oversteek te bieden.

In 1944 werd de stadskern getroffen door een Duitse V2 raket waarbij tien doden vielen.

Tegenwoordig is Rupelmonde een rustig dorpje, dat meer dan gewone aandacht geniet van vele toeristen. Deze voelen zich aangetrokken door de alom aanwezige historische sfeer.

Feodale heren van Rupelmonde

Vanouds ressorteerde de stad Rupelmonde rechtstreeks onder de graaf van Vlaanderen. In 1659 verkocht de graaf de heerlijkheid aan Filips van Récourt, die op dat moment al baron van Wissekerke (op het grondgebied van het huidige Bazel was en hiermee de eerste "heer van Rupelmonde" werd. Zijn zoon, ook Filips geheten, werd tot "graaf van Rupelmonde" verheven, een titel die bewaard bleef tot het einde van het Ancien Régime.

  1. Filips van Recourt-Licques (* 1635) ⚭ Maria Magdalena de Smidt van Beerlandt
  2. Filips van Recourt-Licques († 1682) ⚭ Maria Anna Eusebia Truchses
  3. Maximiliaan Filips Jozef Eugeen van Recourt-Lens-Boulogne-Licques († 1710) ⚭ Maria Margaretha Isabella van Alègre
  4. Ivo Maria Jozef van Récourt-Lens-Boulogne-Licques († 1745) ⚭ Maria Christina Christiana van Grammont
  5. Maximiliaan Emmanuel van de Kethulle († 1756) ⚭ Maria Theresia Coleta Ghislena van Brouchoven
  6. Jan Joost van de Kethulle († 1778)
  7. Anna Francisca van de Kethulle († 1799) ⚭ Mathias Xaveer Ghellinck († 1788)
  8. Filips Lodewijk Maria Ghislenus Vilain XIIII (1778-1856) ⚭ Sophia Louisa Zoë van Feltz (1780-1853)

Burgemeesters van Rupelmonde

Deze namen dateren van voor de fusie van Belgische gemeenten, toen Rupelmonde nog zelfstandig was.

  • 16e eeuw: Nicolaas de Beudele (158*) en Jan van Steelant (omtrent 1585),
  • 17e eeuw: Gillis van Voorde (161*), Hendrik Boots (1620), Pieter van Mieghem (16**), Michiel Deysburch (1630), Geeraard Patheet (16**), Frans Tolbent (1644), Hendrik Martens (1646), Pieter van Meyem (1658), Joost Verstraeten (1669), Michiel Smet (1683) en G. van Galissen (1696).
  • 18e eeuw: Pieter Smet (17**), Gillis De Lamper (1736), Joost Verleyen (1740), Jan-Baptiste de Smet (1755), Jan Claus (1766), Jan-Frane Lyssens (175*), Jacob Rottier (1781) en Egidius Verheyen (1793).
  • 19e eeuw: J. de Pauw (1801), J.F. Goetgebeur (1803), Graaf Philip Vilain XIIII (1812), Burchtgraaf Alfred Vilain XIIII (1856), J.F. Verest-Tolliers (1850) en F. van Ooteghem (1879).

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen

Onderstaande tabel toont de evolutie in de zetelverdeling van de Rupelmondse gemeenteraad tussen 1922 en 1964. De getallen zijn gebaseerd op de Gazette van Temsche.

Partij 1921 1926 1932 1938 1946 1952 1958
KVB1 / KVV2 / CVP3 71 61 71 62 73 73 73
LP1 41 41 31 21 21 11 11
BWP1 / BSP2 01 11 11 31 22 32 32
Totaal 11 11 11 11 11 11 11

De zetels van de grootste partij krijgen als achtergrondkleur de partijkleur. De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt.

Bezienswaardigheden

  • De Onze-Lieve-Vrouw-Bezoekingkerk dateert uit 1757-1758. De kerk bevat vele beelden en een schilderij "Bezoek van Maria aan haar nicht Elisabeth". Dit is een kopie naar een schilderij van Jacob Jordaens, die het voor deze kerk maakte. Het originele schilderij werd in 1794 door de Fransen gestolen en bevindt zich thans in Lyon. De bouwjaren van de kerk worden op drie gevels in een chronogram weergegeven (zie foto).
  • Op het marktplein van Rupelmonde staat een standbeeld van Gerardus Mercator.
  • Een oude watermolen. Het is een getijdenmolen die volledig maalvaardig en gerestaureerd is sinds 1997.
  • Graventoren op het Mercatoreiland (hier is ook een klein museum). Dit is het restant van het voormalige Gravenkasteel.
  • De wijk het Schelleke met zijn oude vissershuisjes.
  • De vernieuwde Scheldekaai en het veer tussen Rupelmonde en Wintam
  • Verspreid over Rupelmonde staan 33 zonnewijzers, in verschillende soorten, opgesteld.
Rupelmonde, enkele van de zonnewijzers
Rupelmonde, enkele van de zonnewijzers

Fotogalerij

  • Standbeeld van Mercator op het kerkplein van Rupelmonde
    Standbeeld van Mercator op het kerkplein van Rupelmonde
  • Chronogram met bouwjaar van de kerk van Rupelmonde
    Chronogram met bouwjaar van de kerk van Rupelmonde
  • De Graventoren
    De Graventoren
  • Kaart uit 1617 naar Lieven Van Tuyne met alternatieve schrijfwijze, die het stedelijke karakter benadrukt.
    Kaart uit 1617 naar Lieven Van Tuyne met alternatieve schrijfwijze, die het stedelijke karakter benadrukt.
  • De getijdenmolen
    De getijdenmolen

Wapen en vlag van de vroegere gemeente

Zie ook: Wapen van Rupelmonde.

Voor de fusie in 1977 had Rupelmonde als zelfstandige gemeente een eigen wapen en vlag. Het wapen werd aan Rupelmonde verleend bij Koninklijk Besluit van 30 januari 1840, waarbij de blazoenering als volgt luidt: "Achtergrond van lazuur met opvliegende dubbele adelaar van goud in het hart beladen met een wapenschild van hetzelfde, met een kasteel van lazuur, in het hoofd vergezeld van een zwaard in hetzelfde, in dwarsbalk geplaatst, de punt naar rechts; het schild gedekt door een gouden kroon[1]. De dubbelkoppige adelaar verwijst naar het Heilige Roomse Rijk en herinnert eraan dat Rupelmonde, net als het hele Land van Waas, eens tot Rijks-Vlaanderen behoorde. Het kasteel verwijst naar de burcht van Rupelmonde, waarvan nu alleen de Graventoren overblijft; het zwaard erboven duidt op de rechtsmacht die de graaf van Vlaanderen uitoefende over Rupelmonde. De vlag van Rupelmonde was van blauw en geel, het blauw aan de stok, evenals de naburige gemeenten Bazel en Temse.[2]

Trivia

  • In de vroege 17de eeuw was het stadje in het bezit van een eigen rederijkerskamer. In 1611 zien we de eerste vermelding van deze literaire kring genaamd De Genoffelblomme.
  • Het Suske & Wiske-album De mollige meivis speelt zich af in het 16de-eeuwse Rupelmonde met onder meer Mercator in de hoofdrol.
  • Jaarlijks vindt in Rupelmonde het muziekfestival Repmond Rock plaats.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Rupelmonde
Listen to this article