Ilja Leonard Pfeijffer

Ilja Leonard Pfeijffer (Rijswijk (ZH), 17 januari 1968) is een Nederlands dichter, classicus en schrijver. Hij ontving onder meer de C. Buddingh'-prijs voor het beste debuut in de Nederlandstalige poëzie met Van de vierkante man (1999), de Libris Literatuurprijs voor La Superba (2014) en de Taalunie Toneelschrijfprijs voor De advocaat (2017).^[12] Hij neemt via essays, columns en televisieprogramma's geregeld deel aan het publieke debat.

Pfeijffer bij de uitreiking van de Jan Campert-prijs 2015

Ilja Pfeijffer
Ilja Leonard Pfeijffer op de Nacht van de Poëzie in 2015
Algemene informatie
Volledige naam	Ilja Leonard Pfeijffer
Geboortedatum	17 januari 1968
Geboorteplaats	Rijswijk
Geboorteland	Nederland
Beroep	schrijver
Werk
Bekende werken	La Superba, Brieven uit Genua, Grand Hotel Europa, Alkibiades
Werken in collectie	Museum De Lakenhal[1]
Prijzen en onderscheidingen	C. Buddingh'-prijs (1999),[2] Libris Literatuur Prijs (2014),[3] VSB Poëzieprijs (2016), Jan Campert-prijs voor poëzie (2015),[4] Anton Wachterprijs (2002),[5] Tzum-prijs voor de beste literaire zin (2014),[6] De Inktaap (2015), E. du Perronprijs (2015),[7] Awater Poëzieprijs (2015),[8] De Grote Poëzieprijs (2016),[9] KANTL Prijs (2016),[10] Toneelschrijfprijs (2017),[11] Tzum-prijs voor de beste literaire zin (2005)[6]
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Website
Portaal    Literatuur

Levensloop

Pfeijffer, zoon van een leraar Nederlands en een remedial teacher, doorliep het gymnasium aan het Sint Maartenscollege in Voorburg. Daarna volgde hij een studie klassieke talen (Grieks en Latijn) aan de Rijksuniversiteit in Leiden en promoveerde in 1996 bij Chris Sicking met een dissertatie over de klassiek-Griekse dichter Pindarus. Hij was van 1992 tot 2004 werkzaam als classicus, c.q. graecus aan de Universiteit Leiden. Vanaf 2003 wijdde hij zich geheel aan het schrijven.

Genua

In de zomer van 2008 ging hij samen met zijn toenmalige Russische vriendin, fotografe Gelya Bogatishcheva, op een tweedehandse fiets onvoorbereid vanuit Leiden naar Rome. Na een tocht van 2600 km belandden zij in Genua, waar het hen zodanig beviel, dat zij, nadat zij de rit naar Rome volbracht hadden, naar deze stad terugkeerden om er een paar maanden te blijven. Zijn vriendin keerde terug naar haar woonplaats Amsterdam, terwijl hij bleef. Het verslag van deze reis vervatte hij in het boek De filosofie van de Heuvel - Op de fiets naar Rome en niet terug met foto's van Gelya. In Genua ontstond in 2013 zijn roman La Superba, een ode aan de stad Genua.
Zijn leven, dat naar eigen zeggen gekenmerkt werd door het gebruik van alcohol, wat zijn imago, reputatie en zelfbeeld bepaalde, veranderde drastisch toen hij zijn Italiaanse buurvrouw Stella Seitun leerde kennen, en met wie hij later ging samenwonen. Grand Hotel Europa werd benoemd tot Roman van het Jaar 2018 en was opgedragen aan Stella.

In augustus 2020 werd Pfeijffer uitgebreid geïnterviewd in het tv-programma Zomergasten. Hij vertelde onder meer in 2015 te zijn gestopt met het drinken van alcohol, waarvoor hij zich in eerste instantie schaamde en waardoor hij lange tijd niet wist hoe hij zichzelf moest 'spelen'.^[13]

Op 28 maart 2024 werd Pfeijffer benoemd tot lid van de Akademie van Kunsten.^[14]

Werk

In 1998 won hij de C. Buddingh'-prijs voor het beste debuut in de Nederlandstalige poëzie met zijn dichtbundel Van de vierkante man. Voor de Boekenweek 2000 stelde hij de bundel De Antieken: Een korte literatuurgeschiedenis samen. Datzelfde jaar schreef hij een essay in het literair tijdschrift Bzzlletin waarin hij zich uitsprak voor 'onbegrijpelijke poëzie' met ruimte voor experimenteel taalgebruik.^[15] In 2004 publiceerde hij in dezelfde gedachte Het grote baggerboek waarmee de omstredenheid duidelijk werd: hiermee werd hij genomineerd voor de AKO Literatuurprijs 2004 en de Gouden Uil, maar ook voor de Gouden Doerian (een kortstondige literaire prijs voor de slechtste Nederlandse literaire roman).^[16] Er zouden nog diverse dichtbundels volgen, waaronder de bundel Idyllen (2015) die naar klassiek voorbeeld lange gedichten met een retorisch karakter bevatte, en werd onderscheiden met de Jan Campert-prijs en de Awater Poëzieprijs.^[17]

Naast dichtbundels publiceerde Pfeijffer ook proza waarmee hij brede erkenning vergaarde. In 2002 publiceerde hij zijn debuutroman Rupert. Een bekentenis, waarmee hij in 2003 de Anton Wachterprijs voor het beste literaire romandebuut en de Literatuurprijs Gerard Walschap, een aanmoedigingsprijs voor jonge auteurs.^[18] De roman zette Pfeijffer ook negatief in de belangstelling door beschuldigingen van plagiaat: meerdere passages zouden vertalingen zijn van T.S. Eliot's The Waste Land, zonder dat er ergens vermelding wordt gemaakt van dit feit.^[19] Pfeijffer gaf aan dat er wel meer toespelingen op ander literair werk in het boek stonden, en dat het intertekstualiteit zou betreffen. Dit zou nog enige tijd voer blijven voor een discussie over wanneer inspiratie overgaat in plagiaat.^[20][18]

Na nog een aantal romans en bundels publiceerde Pfeijffer in 2013 de roman La Superba waarvoor hij de Libris Literatuurprijs voor het beste Nederlandstalige literaire fictieboek ontving. De roman vertelt een verhaal over een schrijver die net als Pfeijffer in Genua vestigde.^[21] Hiermee wist hij ook internationaal enige bekendheid te verwerven.^[22][23]

In 2015 was Pfeijffer de auteur van het Poëziegeschenk, en in het voorjaar toerde hij door Nederland en Vlaanderen met Tommy Wieringa, Dimitri Verhulst, Gustaaf Peek en Thé Lau, met het theaterprogramma The Pursuit of Happiness. In 2010 schreef hij een aantal liedteksten voor de theatertour Durf Jij? van Ellen ten Damme.

In 2018, toen Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa was, werd een hardstenen poëzietableau van 100 bij 120 centimeter met Pfeijffers gedicht 'Hoofdstad' onthuld. Dat ligt voor de ingang van de bibliotheek in de Blokhuispoort. Pfeiffer zelf onthulde dit 50e poëzietableau in de Poëzieroute Leeuwarden.^[24]

Sinds 2019 schrijft hij een wekelijkse column op de website van HP/De Tijd.

In september 2021 maakte de CPNB bekend dat Pfeijffer het boekenweekgeschenk voor de Boekenweek van 2022 zou gaan schrijven^[25] De titel van dit boek werd Monterosso mon amour.

Trivia

• Pfeijffer trad in 2006 op als trouwambtenaar bij het huwelijk van Katja Schuurman en Thijs Römer in de Franse plaats Valéry.
• Hij is beoefenaar van de Japanse krijgssport Aikido.
• Hij verzon in zijn jeugd zijn eigen land, Mokanië, en werkte jarenlang aan de bouw van een bijbehorende (plan)taal, het Mokaans^[26]. Pfeijffer verzon een hele grammatica en woordenschat, en schreef zijn dagboek in deze taal. Tijdens Zomergasten bracht hij de door hemzelf ontworpen taal ten gehore^[13].

Werken

Poëzie

• Van de vierkante man (1998)
• Het glimpen van de welkwiek (2001)
• Dolores (2002)
• In de naam van de hond (2005)
• De man van vele manieren. Verzamelde gedichten 1998-2008 (2008)
• Idyllen (2015)
• Giro Giro Tondo, een obsessie (2015, Poëziegeschenk voor de Poëzieweek, CPNB)
• Van oorlog en liefde: een heldendicht (2017, Poëziegeschenk voor Bookstoreday)
• Sonnetten 2018 (2019)
• Sonnetten 2019 (2020)

Proza

• Rupert: een bekentenis (2002, roman), bekroond met de Seghers Literatuurprijs en de Anton Wachterprijs
• Het geheim van het vermoorde geneuzel: een poëtica (2003, essays)
• Het grote baggerboek (2004, roman), genomineerd voor de Gouden Doerian, bekroond met de Tzumprijs voor de beste literaire zin 2005
• Het ware leven. Een roman (2006, roman)
• Second Life. Verhalen en reportages uit een tweede leven (2007, essays)
• De filosofie van de heuvel. Op de fiets naar Rome (2009; reisverslag, met foto's van Gelya Bogatishcheva)
• Harde feiten. 100 romans. (2010, korte verhalen)
• De Griekse mythen (2010)
• Het ministerie van Specifieke Zaken (2011, bundeling politieke columns uit NRC Next)
• Hoe word ik een beroemd schrijver? (2012)
• La Superba (2013, roman), in 2014 bekroond met de Tzumprijs voor de beste literaire zin uit 2013 en met de Libris Literatuur Prijs
• Gelukszoekers (2015, non-fictie), bekroond met de E. du Perronprijs
• Minister Kwist. Een reconstructie van de val van de minst bekende bewindspersoon van het eerste kabinet Rutte (2015, feuilleton dat eerder in wekelijkse afleveringen is verschenen in HP/De Tijd)
• Brieven uit Genua (2016)
• Peachez, een romance (2017)
• Flitsfictie. Ultrakorte romans (2017, in de reeks Literaire Juweeltjes)
• Grand Hotel Europa (2018)
• Quarantaine. Dagboek in tijden van besmetting (2020)
• Monterosso mon amour (2022, boekenweekgeschenk)
• Alkibiades (2023)

Toneel

• De eeuw van mijn dochter (2007)
• Malpensa (2008)
• Aaamaaaaateeemiii! (2009) (Houd van mij!)
• Blauwdruk voor een nog beter leven (2014), een bewerking van het stuk Design for Living van Noël Coward (1932)
• De Advocaat (2017)
• Achter het Huis (2017), bewerking van Het Achterhuis van Anne Frank
• Noem het maar liefde (2019)
• Peachez (2019)
• De Veelstemmige Man (2020, verzameld toneelwerk)
• De aanzegster (2020) door Zuidpool (B)

Muziektheater

• Trapeze, op nieuwe muziek van verschillende Nederlandse componisten
• De Dichter, op bestaande muziek van Wolfgang Amadeus Mozart

Wetenschap

• Three Aeginetan odes of Pindar: a commentary on Nemean V, Nemean III, & Pythian VIII (1996) (proefschrift Rijksuniversiteit Leiden)
• De Antieken. Een korte literatuurgeschiedenis (2000)

Documentaire

• Second Life. Verhalen en reportages uit een tweede leven (2007)

Bloemlezingen

• 500 gedichten die iedereen gelezen moet hebben (2008, samen met Gert Jan de Vries )
• Er is alles in de wereld / Lucebert (2009, keuze en inleiding door Ilja Leonard Pfeijffer )
• De Nederlandse poëzie van de twintigste en de eenentwintigste eeuw in 1000 en enige gedichten (2016, ISBN 9789044631975)

Bestseller 60

Boeken met noteringen in de Nederlandse Bestseller 60	Jaar van verschijnen	Datum van binnenkomst	Hoogste positie	Aantal weken	Opmerkingen[27]
De filosofie van de heuvel	2009	16-09-2009	58	1
La Superba	2013	22-05-2013	3	17
Peachez, een romance	2017	08-03-2017	15	5
Grand Hotel Europa	2018	19-12-2018	2	88
La Superba	2019	02-09-2020	56	2	heruitgave van oorspronkelijke editie uit 2013
Van de eerste tot de laatste liefde	2022	13-04-2022	38	2
Alkibiades	2023	31-05-2023	2	26

Prijzen

• 1999: C. Buddingh'-prijs voor Van de vierkante man
• 2002: Anton Wachterprijs voor Rupert
• 2003: Seghers Literatuurprijs voor Rupert
• 2005: Tzumprijs voor de beste literaire zin over 2004
• 2014: Tzumprijs voor de beste literaire zin over 2013
• 2014: Libris Literatuur Prijs voor La Superba
• 2015: De Inktaap (literaire jongerenprijs) voor La Superba
• 2015: Jan Campert-prijs voor Idyllen
• 2015: E. du Perronprijs voor Gelukszoekers en Idyllen en de columns in nrc.next
• 2015: Awater Poëzieprijs voor Idyllen
• 2016: VSB Poëzieprijs voor Idyllen
• 2016: Prozaprijs van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde voor La Superba
• 2017: Taalunie Toneelschrijfprijs voor De advocaat
• 2024: De Boon voor Alkibiades

Nominaties

• 1999: VSB Poëzieprijs voor Van de vierkante man
• 2000: Paul Snoekprijs voor Van de vierkante man
• 2003: Longlist Libris Literatuurprijs voor Rupert
• 2003: J.C. Bloem-poëzieprijs voor Het glimpen van de welkwiek
• 2003: Hugues C. Pernath-prijs voor Het glimpen van de welkwiek
• 2003: ANV Debutantenprijs voor Rupert
• 2004: Longlist Libris Literatuurprijs voor Het grote baggerboek
• 2004: Shortlist Gouden Uil voor Het grote baggerboek
• 2004: Shortlist AKO Literatuurprijs voor Het grote baggerboek
• 2013: Shortlist AKO Literatuurprijs voor La Superba
• 2013: Shortlist Gouden Uil voor La Superba
• 2018: Shortlist Libris Literatuurprijs voor Peachez, een romance
• 2019: Shortlist Libris Literatuurprijs voor Grand Hotel Europa
• 2019: Shortlist NS Publieksprijs voor Grand Hotel Europa

Citaat

Gebrek aan zelfvertrouwen is een karakterfout die ik niet bezit

— Vrij Nederland, 16-2-2002

Ik heb geleerd dat vrijheid alleen vrijheid kan zijn als je bij alles wat je doet als eerste gedachte aan de ander denkt.

— Zomergasten, 23-8-2020