Latin
idioma indo-oropeo From Wikipedia, the free encyclopedia
Remove ads
Latin ta un idioma morto cu tabata e lenga oficial di Imperio Romano y cu awe dia ta keda principalmente den un funcion liturgico y academico. Den iglesia catolico romano, Latin ainda ta idioma ceremonial pa misa. Aunke e cantidad di hendenan cu ta papia e idioma ta escaso, den hopi pais ainda tin estudio y gruponan cu ta siña y investiga Latin. Latin ta e lenga materno di tur idioma Romano moderno y ta e idioma oficial na Vaticano.
Remove ads
Uzo den ciencia y variantenan
Nan ta uza Latin tambe ora di describi un specie nobo, por ehempel, un tipo di mata of bestia. Pa e rason aki, mata y bestia ta wordo normalmente indentifica, den scritura cientifico, door di duna un nomber Latin of nomber moderno acerca. E termino Latin tin e nificacion precies y un definicion corespondente. Hopi palabra cientifico ta Latin of ta deriva di algun palabra Latin.
Tradicionalmente tawatin dos variante principal di Latin: Latin Clasico y Latin Vulgar. Latin Clasico tawata e variante literatario standard uza pa e Romanonan y hende di Misa Catolico Romano y siña pa masha hopi studiante rond mundo. Latin Vulgar tawata net pa robes, e tawata e variante papia mas comun, uza pa e Romanonan.
Latin tawata e lenga mas importante na Europa den Edad Medio. Nan tawata duna les na scol Europeo y tur universidad tawata uza Latin como idioma di instruccion. Latin a cunsa perde su balor den Reformacion Protestant, ma toch ainda nan tawata uz'e door autor di ciencia di buki y enciclopedia. Te rond di aña 1900 hopi universidad a acepta tesis por escrito na Latin.
Tin idioma cu nos ta papia awendia a bin di e lenga Latin. Esakinan nos ta yama idioma Romance. E cinco lenga principal Romance ta Frances, Italiano, Rumano, Portugues y Spaño. Otro lenga Indo-Europeo ta relaciona cu Latin. E idioma Romano t'asina cerca di otro cu ta posibel pa compronde otro na un cierto nivel. Por ehempel, e papiadonan di Portugues por compronde Spaño. Por bisa cu idioma Romance ta un dialecto moderno di Latin.
Remove ads
Structura basico y gramatica
Skirbimento
Ora di skirbi nan tawata uza plachi di wax. Nan tawatin poco espacio, anto nan tawata skirbi palabra pega (no tawatin espacio bashi entre e palabranan). Tin biaha nan tawata uza papyrus, pero e tawata masha caro. Signo di lesa y letter chikito ta invencion moderno.
E siguiente ta e introduccion di e Metamorfosis di Ovid; ta describi tempo di Siglo di Oro.
| Scritura bieu | Scritura moderno |
|
AVREAPRIMASATAESTAETASQVAEVINDICENVLLO |
Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo, |
Traduccion na Papiamento
"Esaki tawata tempo di Siglo di Oro cu sin coaccion, sin ley, di manera spontaneo nutri di e bon y di e berdad. No tawatin miedo of castigo: no tawatin palabra malo pa lesa, corehi y brons, sin temor di multitud di splicante dilanti e hues, nan tawata biba cu siguridad, sin proteccion. Niun palo di Pinus a cay ne sero cu a cab'i yega e biento cu ta supla pa biaha pa otro tera: e ser humano tawata conoce solamente su mesun cantonan. No tawatin buraco diep rond di ciudad, sin trompet di guera, sin cacho di spiral, sin esapada y helm. Sin e uzo di e ehercitonan, e hende ta pasa su bida na paz y seguridad suave".
Remove ads
Wikiwand - on
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Remove ads
