Jęczmień - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Jęczmień.

Jęczmień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy rodzaju traw. Zobacz też: jęczmień (choroba).
Jęczmień

Morfologia jęczmienia dwurzędowego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj jęczmień
Nazwa systematyczna
Hordeum L.
Sp. Pl. 84. 1753
Jęczmień zwyczajny
Jęczmień zwyczajny
Portal: Rolnictwo

Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. Obejmuje ok. 40 gatunków[2] traw jednorocznych i trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.[3].

Morfologia

Owoce
Ziarniaki, które zawierają duże ilości skrobi. Mają kształt wydłużony, okryty plewkami, pomarszczony. Plewka ma barwę słomkową.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rzędu wiechlinowców (Poales)[1]. W obrębie rodziny należy do podrodziny wiechlinowych (Pooideae), plemienia Triticeae[4].

Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), podrodzina jęczmieniowe (Hordeoideae Burmeist.), plemię jęczmieniowe (Hordeeae Kunth ex Spenn.), podplemię Hordeinae (Hordeinae Dumort.), rodzaj jęczmień (Hordeum L.)[5].

Gatunki flory Polski[6]

Nazwy naukowe według The Plant List[7]

Pozostałe gatunki[7]
  • Hordeum aegiceras Nees ex Royle, syn. H. trifurcatum – jęczmień trójwidlasty
  • Hordeum arizonicum Covas
  • Hordeum bogdanii Wilensky
  • Hordeum brachyantherum Nevski
  • Hordeum brachyatherum Phil.
  • Hordeum brevisubulatum (Trin.) Link
  • Hordeum californicum Covas & Stebbins
  • Hordeum capense Thunb.
  • Hordeum chilense Roem. & Schult.
  • Hordeum comosum J.Presl
  • Hordeum cordobense Bothmer, N.Jacobsen & Nicora
  • Hordeum depressum (Scribn. & J.G.Sm.) Rydb.
  • Hordeum erectifolium Bothmer, N.Jacobsen & R.B.Jørg.
  • Hordeum euclaston Steud.
  • Hordeum flexuosum Steud.
  • Hordeum fuegianum Bothmer, N.Jacobsen & R.B.Jørg.
  • Hordeum guatemalense Bothmer, N.Jacobsen & R.B.Jørg.
  • Hordeum halophilum Griseb.
  • Hordeum lagunculiforme Bacht.
  • Hordeum lechleri (Steud.) Schenck
  • Hordeum montanense Scribn. ex Beal
  • Hordeum muticum J.Presl
  • Hordeum parodii Covas
  • Hordeum patagonicum (Hauman) Covas
  • Hordeum procerum Nevski
  • Hordeum pubiflorum Hook.f.
  • Hordeum pusillum Nutt.
  • Hordeum roshevitzii Bowden
  • Hordeum spontaneum K. Koch – jęczmień dziki
  • Hordeum stenostachys Godr.
  • Hordeum tetraploidum Covas

Mieszańce międzygatunkowe:

  • Hordeum × blomii Thell.
  • Hordeum × intermedium (Körn.) Carleton
  • Hordeum × lagunculciforme (Bachteev) Nikif.
  • Hordeum × pavisii Préaub.

Zastosowanie

Do rodzaju tego należą jedne z najstarszych i najważniejszych zbóż (obecnie piąte co do wielkości uprawy na świecie). Uprawiany jest jęczmień zwyczajny, przy czym największym jego producentem jest Rosja. Najstarsze znane dowody na uprawę jęczmienia pochodzą z Bliskiego Wschodu i są datowane na VII tysiąclecie p.n.e. Jęczmień zwyczajny znajduje zastosowanie jako podstawowy surowiec do produkcji słodu jęczmiennego w browarnictwie oraz do produkcji kasz. Jęczmień jest także rośliną pastewną. Krótki okres wegetacji rośliny wynoszący 90 dni umożliwia uprawianie jej na terenach o chłodniejszym klimacie, a specjalnie wyhodowana odmiana o okresie wegetacji wynoszącym 55 dni, także na obszarach dalekiej północy. Ponadto, jęczmień wykorzystywany jest przy produkcji szkockiej i irlandzkiej whisky.

Niektóre gatunki jęczmienia są roślinami ozdobnymi (jęczmień grzywiasty) lub chwastami (jęczmień płonny).

Zobacz hasło jęczmień w Wikisłowniku

Przypisy

  1. a b P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-30].
  2. Hordeum. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-04-30].
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  4. Poaceae (grass family) (ang.). W: Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-30].
  5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Hordeum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. a b Hordeum (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-01-30].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Jęczmień
Listen to this article