For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Język osetyjski.

Język osetyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ирон ӕвзаг
Obszar

Federacja Rosyjska, Gruzja, Turcja

Liczba mówiących

ok. 500 tys.

Pismo/alfabet

cyrylica

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy Osetia Północna, Osetia Południowa
Organ regulujący ?
UNESCO 2 wrażliwy
Ethnologue 5 rozwojowy
Kody języka
Kod ISO 639-1 os
Kod ISO 639-2 oss
Kod ISO 639-3 oss
IETF os
Glottolog osse1243, osse1245
Ethnologue oss
GOST 7.75–97 ост 524
WALS oss
SIL OSS
Występowanie
Ilustracja
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku osetyjskim
Słownik języka osetyjskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język osetyjski (oset. ирон ӕвзаг[1], iron ævzag) – język należący wraz z językiem tackim i tałyskim do podgrupy irańskiej języków indoirańskich, którymi mówi się na Kaukazie. Uważa się, iż jest kontynuacją języka starożytnych Scytów, a ściślej dialektów zachodnioscytyjskich.

Językiem osetyjskim posługują się Osetyjczycy w leżącej na terenie Federacji Rosyjskiej Republice Północna Osetia-Alania oraz w stanowiącej oficjalnie część Gruzji Osetii Południowej. Ogólna liczba posługujących się tym językiem oceniana jest na około 500 tysięcy osób.

Wyróżnia się dwa główne dialekty: zachodnioosetyjski Digoron oraz wschodnioosetyjski Iron, do którego zalicza się także dialekt Tual, którym posługuje się ludność Osetii Południowej. Osetyjski zachował wiele archaicznych cech, charakterystycznych dla języków irańskich (m.in. zachowanie przypadków), natomiast jego fonetyka jest pod silnym wpływem sąsiednich języków kaukaskich. W słowniku widoczne są silne wpływy języka rosyjskiego.

Początki piśmiennictwa – od XVIII wieku. Za najwybitniejszego twórcę posługującego się językiem osetyjskim uważa się tworzącego w drugiej połowie XIX wieku Kostę Chetagurowa.

tekst w języku osetyjskim zapisany alfabetem łacińskim
tekst w języku osetyjskim zapisany alfabetem łacińskim
tekst w języku osetyjskim zapisany alfabetem gruzińskim
tekst w języku osetyjskim zapisany alfabetem gruzińskim

Do zapisu języka osetyjskiego wykorzystywane mogą być alfabety oparte na piśmie gruzińskim albo łacińskim. Od 1937 roku oficjalnie używany jest alfabet oparty na rosyjskiej cyrylicy:

А, Ӕ, Б, В, Г, Гъ, Д, Дж, Дз, Ё, Е, Ж, З, И, Й, К, Къ, Л, М, Н, О, П, Пъ, Р, С, Т, Тъ, У, Ф, Х, Хъ, Ц, Цъ, Ч, Чъ, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ю, Я

а, ӕ, б, в, г, гъ, д, дж, дз, е, ё, з, и, й, к, къ, л, м, н, и, п, пъ, р, с, т, тъ, у, ф, х, хъ, ц, цъ, ч, чъ, ш, щ, ъ, ы, ь, э, ю, я

Charakterystyczną literą w alfabecie osetyjskim jest ӕ, która nie występuje w żadnym innym alfabecie cyrylickim.

Przykładowy tekst w języku osetyjskim (wiersz Kosty Chetagurowa):

НЫСТУАН
Ныббар мын, кӕд-иу дӕм мӕ зарӕг,
Кӕуӕгау фӕкӕса, мыййаг, –
Кӕй зӕрдӕ нӕ агуры хъарӕг,
Уый зараед йӕхи фӕндиаг!..
Ӕз дзыллӕйӕ къаддӕр куы дарин,
Куы бафидин искуы мӕ хаес,
Уӕд афтӕ ӕнкъардӕй нӕ зарин,
Нӕ хъуысид мӕ кӕуынхъӕлӕс...

Pierwszy artykuł Deklaracji Praw Człowieka w języku osetyjskim[2]:

Адӕймӕгтӕ се 'ппӕт дӕр райгуырынц сӕрибарӕй ӕмӕ ӕмхуызонӕй сӕ барты. Уыдон ӕххӕст сты зонд ӕмӕ намысӕй, ӕмӕ кӕрӕдзийӕн хъуамӕ уой ӕфсымӕрты хуызӕн.

W języku osetyjskim prowadzona jest Osetyjska Wikipedia powstała 28 lutego 2005[3]. Pierwszym pełnym przekładem Biblii na język osetyjski jest „Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata[4].

Przypisy

  1. Василий Иванович Абаев: Русско-осетинский словарь/Уырыссаг-ирон дзырдуат. Москва: Издательство «Советская Энциклопедия», 1970, s. 577. (ros.)
  2. Адӕймаджы Барты Ӕхсӕнад: Адӕймаджы Барты Ӕппӕтиумӕйаг Деклараци (oset.). ohchr.org. [dostęp 2015-05-05].
  3. Википедия на осетинском языке открыта! (ros.). iriston.ru, 2005-02-28. [dostęp 2015-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-03)].
  4. Watchtower: Rosyjscy celnicy zatrzymują transporty Biblii i literatury biblijnej. jw.org, 2016-01-14. [dostęp 2016-01-15].

Linki zewnętrzne

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Język osetyjski
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.