For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Krems an der Donau.

Krems an der Donau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Krems an der Donau
Ilustracja

Panorama miasta
Herb
Herb
Państwo

 Austria

Kraj związkowy

Flag of Niederösterreich.svg
Dolna Austria

Zarządzający

Reinhard Resch (Politiker)

Powierzchnia

51,61 km²

Wysokość

203 m n.p.m.

Populacja (1 stycznia 2014)
• liczba ludności
• gęstość


24 085
467 os./km²

Nr kierunkowy

0273, 027392

Kod pocztowy

3500, 3506

Tablice rejestracyjne

KS

Położenie na mapie Dolnej Austrii
Mapa konturowa Dolnej Austrii, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Krems an der Donau”
Położenie na mapie Austrii
Mapa konturowa Austrii, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Krems an der Donau”
Ziemia48°24′N 15°36′E/48,400000 15,600000
Strona internetowa

Krems an der Donau (cz. Kremže) – statutarne miasto powiatowe w północno-wschodniej Austrii, w kraju związkowym Dolna Austria, siedziba powiatu Krems-Land do którego jednak nie należy. Port przy ujściu rzeki Große Krems do Dunaju. Liczy 24 085 mieszkańców (1 stycznia 2014). Miasto jest na liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Historia

Miasto na rycinie z XVII wieku
Miasto na rycinie z XVII wieku

We wczesnym średniowieczu, od VII wieku, obszar zamieszkiwali Słowianie. Miejscowość Krems po raz pierwszy wzmiankowano w 995, pod nazwą Chremis[1], jako gród obronny położony na wschodniej granicy Marchii Austriackiej, w sąsiedztwie Moraw[2]. Od 1014 istniała tu parafia katolicka[2]. W 1072 wzmiankowano sąsiadującą miejscowość Stein[2]. W 1153 słynny średniowieczny geograf Al-Idrisi wymienił Krems jako jeden ze znaczących ośrodków regionu, obok Wiednia i Pasawy[3]. Od XII wieku Krems i Stein rozwijały się wespół jako swoiste dwumiasto, głównie za sprawą handlu i uprawy winorośli[1]. Od 1251 do 1276 znajdowały się pod panowaniem czeskiego króla Przemysła Ottokara II. Z 1305 pochodzi najstarszy zachowany dokument, poświadczający prawa miejskie[4]. Krems i Stein posiadały odrębne mury obronne, jednakże były pod wspólnym zarządem – miały wspólne prawa miejskie, herb, pieczęć miejską i burmistrza[1]. Z 1336 pochodzi najstarsza znana wzmianka o zamku w Stein[5]. Od późnego średniowiecza miał miejsce rozkwit obu miast, powstawały późnogotyckie kościoły, kaplice oraz kamienice[1]. W 1463 Fryderyk III Habsburg wydał zgodę na budowę mostu przez Dunaj, drugiego najstarszego mostu na tej rzece w Austrii[1]. W 1485 Stein zostało zajęte przez Węgry, w których posiadaniu pozostawało do 1490[5]. Ze Stein pochodziła Barbara Edelpeck, metresa króla Węgier Macieja Korwina, matka jego jedynego syna Jana Korwina[6].

Panorama miasta z ok. 1900 roku
Panorama miasta z ok. 1900 roku

W XVI wieku Krems było ośrodkiem reformacji, jednak wskutek kontrreformacji stało się ponownie katolickie. W XVII wieku przyszło załamanie gospodarcze wskutek zmiany szlaków handlowych i utraty znaczenia handlu dunajskiego[1]. Dodatkowo oba miasta znacząco ucierpiały w trakcie wojny trzydziestoletniej, gdy po rocznym oblężeniu zostały zdobyte przez Szwedów w 1645, a następnie zostały odbite przez Austriaków[2]. Połowa domów została wówczas zniszczona.

Na mocy reformy z 1849 rozdzielono administracyjnie oba miasta[3]. W okresie, gdy Polska znajdowała się pod zaborami, od 1850 komisarzem powiatowym w Krems był malarz Franciszek Ksawery Siemianowski[7], który, nie zaniedbując obowiązków służbowych, malował okoliczne widoki, w tym panoramę miasta[8]. Odchodząc z urzędu otrzymał list z podziękowaniami podpisany przez licznych mieszkańców miasta[8].

Ponowne ożywienie i rozwój Krems przyszły w późnym XIX wieku[1]. Rozebrano wówczas mury miejskie i większość bram miejskich, z wyjątkiem Steiner Tor[1]. Po upadku Austro-Węgier miasto znalazło się w składzie Republiki Austrii, a w 1938 w wyniku Anschlussu zostało anektowane przez nazistowskie Niemcy, w których składzie pozostawało do końca II wojny światowej w 1945. Po aneksji Niemcy znacząco poszerzyli granice miasta Krems, w 1939 włączając do niego także Stein jako dzielnicę[2]. W ostatnich tygodniach wojny, 2 kwietnia 1945, przeprowadzony został nalot na Krems, jednakże udało się uniknąć znaczących strat w zabytkowej substancji miasta[2].

Od nazwy miasta pochodzi nazwa popularnej musztardy kremskiej.

Zabytki

Posiada dwa stare miasta: Krems an der Donau i Stein an der Donau.

Krems an der Donau:

  • gotycki kościół pw. św. Wita (St. Veit) pierwotnie z połowy XII w., obecna budowla ze schyłku XIII w., wystrój wnętrza głównie barokowy
  • gotycki kościół pijarów (Piaristenkirche) z drugiej połowy XV w.
  • klasztor dominikanów wraz z kościołem klasztornym z XIII w. w stylu gotyckim. Zachowały się gotyckie krużganki z jednej strony wirydarza. Obecnie kościół i klasztor nie pełni funkcji sakralnych, jest tam szkoła winiarska
  • liczne kamienice mieszczańskie gotyckie, renesansowe i barokowe, w tym Großes Sgraffitohaus z XVI w. z zachowanymi sgraffiti oraz pałac Gozzo, z XIII w. przebudowany w renesansie (dodano wtedy m.in. loggię zachowaną do dziś)
  • ratusz z XVI w.
  • gotycka brama Steiner Tor, pozostałość średniowiecznych murów obronnych
  • gotycki kościół szpitalny z XV w.
  • kościół starokatolicki z XVII w.
  • Kościół św. Wita
    Kościół św. Wita
  • Kościół pijarów
    Kościół pijarów
  • Kościół i klasztor dominikanów
    Kościół i klasztor dominikanów
  • Pałac Gozzo
    Pałac Gozzo
  • Steiner Tor
    Steiner Tor
  • Kościół szpitalny
    Kościół szpitalny

Stein an der Donau:

  • romański kościół minorytów z 1264, obecnie sala ekspozycyjna
  • gotycki kościół pw. św. Mikołaja (Hl. Nikolaus)
  • gotycki kościół Frauenbergkirche
  • liczne kamienice mieszczańskie gotyckie, renesansowe i barokowe i pałace, m.in. Großer Passauerhof z XIII w. z fasadą renesansową
  • magazyny soli z XVI w.
  • pokaźne fragmenty średniowiecznych fortyfikacji miejskich z bramami Linzer Tor i Kremser Tor

Transport

W mieście znajduje się stacja kolejowa Krems an der Donau.

Współpraca

Miejscowości partnerskie:

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e f g h Krems an der Donau | Wasserwerk, www.wasserwerk.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  2. a b c d e f Gedächtnis des Landes - Orte: Krems an der Donau, www.gedaechtnisdeslandes.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  3. a b Stadtrundgang durch die Altstadt von Krems - Stadt Krems an der Donau, Niederösterreich, Wachau - Startseite - Kultur - Geschichte & Stadtrundgang - Stadtrundgang Krems, www.krems.gv.at [dostęp 2019-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-18] (niem.).
  4. Kultur - Geschichte & Stadtrundgang - Stadt Krems an der Donau, Niederösterreich, Wachau - Startseite - Kultur - Geschichte & Stadtrundgang, www.krems.gv.at [dostęp 2019-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-27] (niem.).
  5. a b Wehrbauten in Niederösterreich, www.wehrbauten.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  6. Matthias Corvinus – Wien Geschichte Wiki, www.geschichtewiki.wien.gv.at [dostęp 2019-12-03] (niem.).
  7. Róża Biernacka: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950. Institut für Neuzeit- und Zeitgeschichtsforschung, s. 249. (niem.).
  8. a b Róża Biernacka: Franciszek Ksawery Siemianowski. ipsb.pl. [dostęp 2016-10-16].

Bibliografia

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Krems an der Donau
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.