Nadwodnikowate - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Nadwodnikowate.

Nadwodnikowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Nadwodnikowate

Elatine tripetala
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd malpigiowce
Rodzina nadwodnikowate
Nazwa systematyczna
Elatinaceae Dumort.
Anal. Fam. Pl.: 44, 49. 1829

Nadwodnikowate (Elatinaceae Dumort.) – rodzina roślin z rzędu malpigiowców (Malpighiales). Obejmuje dwa rodzaje z około 35 gatunkami[2][3]. Przedstawiciele tej rodziny występują najczęściej w płytkich, słodkich wodach na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, przy czym w strefie tropikalnej spotykane są dość rzadko, częściej w strefie umiarkowanej. Rodzaj Bergia jest najbardziej zróżnicowany w okresowych zbiornikach tropikalnej Australii. Rośliny z rodzaju nadwodnik (którego przedstawiciele występują także w Polsce[4]) bywają uprawiane w akwariach[3].

Morfologia

Pokrój
Rośliny jednoroczne i byliny (aczkolwiek zwykle krótkotrwałe[5]), a w jednym wypadku (Bergia suffruticosa) także małe krzewy; o pędach nagich (Elatine) lub gruczołowato owłosionych (Bergia)[6], często drobne[3].
Liście
Naprzeciwległe lub okółkowe (Elatine alsinastrum), pojedyncze, o blaszce całobrzegiej lub piłkowanej[3][7], często ogonkowe, czasem siedzące, z parą błoniastych przylistków u nasady[7][5][6].
Kwiaty
Pojedyncze lub zebrane po 2–3 w niewielkie wierzchotki w kątach liści[5]. Kwiaty drobne, obupłciowe i promieniste. Działki kielicha 2-5, wolne lub zrośnięte u nasady, często błoniaste przynajmniej na obrzeżach. Płatki korony w liczbie 2-5 są wolne i trwałe. Pręciki występują w liczbie dwukrotnie większej od liczby płatków, bądź zredukowane są tylko do jednego[3], Pylniki są szerokojajowate, otwierają się podłużnymi pęknięciami[6]. Zalążnia jest górna, 2-5-komorowa. Szyjki słupka w liczbie odpowiadającej liczbie komór, zakończone są główkowatymi znamionami[3].
Owoce
Błoniaste, cienkościenne torebki z przegrodami zawierające liczne i drobne nasiona[3][6] o siateczkowato rzeźbionych łupinach[6].

Systematyka

Pozycja systematyczna nadwodnikowatych długo pozostawała niejasna. Łączone były z goździkowatymi Caryophyllaceae i kluzjowatymi Clusiaceae[5]. W systemie Takhtajana jeszcze w wersji z 2009 włączane były z kluzjowatymi do rzędu Hypericales[6]. Z kolei w systemie APG I (1998) rodzina miała niejasną pozycję w klasyfikacji (Incertae sedis)[8]. Dopiero badania molekularne wraz ze szczegółową analizą morfologiczną ujawniły ich siostrzaną relację względem malpigiowatych Malpigiaceae. W parze z tą rodziną nadwodnikowate wchodzą w skład obszernego rzędu malpigiowców (Malpighiales)[5] (klasyfikowane są tak w systemie APG II z 2003[9] i późniejszych wersjach tego systemu[10]). Na podstawie zegara molekularnego oddzielenie się nadwodnikowatych od malpigiowatych datowane jest na ok. 94 miliony lat temu[3].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
malpigiowce


Putranjivaceae



Lophopyxidaceae




Caryocaraceaedrzewipestowate




Centroplacaceae




Malpighiaceaemalpigiowate



Elatinaceaenadwodnikowate






Balanopaceae





Trigoniaceae



Dichapetalaceae





Chrysobalanaceaezłotośliwowate



Euphroniaceae






Podział na rodzaje[11]

Przypisy

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-12-18] (ang.).
  3. a b c d e f g h Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 316-317. ISBN 978-1-842466346.
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c d e Gordon C. Tucker: Elatinaceae Dumortier. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-09-16].
  6. a b c d e f Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 180. ISBN 978-1-4020-9608-2.
  7. a b Qiner Yang, Gordon C. Tucker: Elatinaceae. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-09-16].
  8. K. Bremer, M. Chase, P. Stevens i in.. An ordinal classification for the families of flowering plants. „Annals of the Missouri Botanical Garden”. 85, 4, s. 531-553, 1998. 
  9. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 141, 4, s. 399–436, 2003. DOI: 10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x. 
  10. The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385. 
  11. List of Genera in Elatinaceae (ang.). Vascular Plant Families and Genera. [dostęp 2009-12-18].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Nadwodnikowate
Listen to this article