Jabłonka (gmina)

Jabłonka – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim.

Ten artykuł dotyczy gminy współczesnej. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Jabłonka

gmina wiejska
Budynek urzędu gminy w Jabłonce
Herb
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	nowotarski
TERC	1211052
Siedziba	Jabłonka
Wójt	Stanisław Kasprzak (od 2024)[1]
Powierzchnia	213,28 km²
Populacja (31.12.2017) • liczba ludności	18 570[2]
• gęstość	87,1 os./km²
Nr kierunkowy	18
Tablice rejestracyjne	KNT
Adres urzędu: ul. 3 Maja 1 34-480 Jabłonka
Położenie na mapie województwa małopolskiego Jabłonka
Położenie na mapie Polski Jabłonka
49°29′N 19°42′E
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Siedziba gminy to Jabłonka.

Według danych z 31 grudnia 2017^[3] gminę zamieszkiwało 18 570 osób.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002^[4] gmina Jabłonka ma obszar 213,28 km², w tym:

• użytki rolne: 60%
• użytki leśne: 34%

Gmina stanowi 14,46% powierzchni powiatu.

Historia

Gmina zbiorowa Jabłonka w pierwszej odsłonie funkcjonowała do 1920 roku jako okręg notarski, będący częścią powiatu Trzciana w komitacie Árva (Królestwo Węgier). W wyniku podziału Orawy z 28 lipca 1920 roku została włączona do Polski, a od 23 grudnia tego roku weszła w skład powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim^[5]. Obejmowała wówczas wsie Chyżne i Jabłonka. Wkrótce jednak obszar powiatu spisko-orawskiego upodobniono do galicyjskiej części woj. krakowskiego, przez co gminy zbiorowe podzielono na gminy jednostkowe. Brak dokładnej daty przeprowadzenia tego podziału, lecz spis GUS:u wykazujący stan administracyjny na 30 września 1921 roku, uwzględnia już gminy jednostkowe (gminę Jabłonka podzielono na gminy Chyżne i Jabłonka)^[6].

Gmina zbiorowa Jabłonka w drugiej osłonie została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie nowotarskim w woj. krakowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Chyżne, Jabłonka, Lipnica Mała, Lipnica Wielka, Orawka, Podwilk, Zubrzyca Dolna i Zubrzyca Górna^[7].

W 1939 roku do gminy Jabłonka wcielono anektowane w 1938 roku części czechosłowackich: wsi Bobrów i miasta Trzciana^[8] (po wojnie zwrócone Czechosłowacji).

W czasie II wojny światowej włączona do uzależnionej od III Rzeszy Republiki Słowackiej.

Po wojnie powrócono do stanu sprzed wojny. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 8 gromad: Chyżne, Jabłonka, Lipnica Mała, Lipnica Wielka, Orawka, Podwilk, Zubrzyca Dolna i Zubrzyca Górna^[9]. Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin^[10], a jej obszar podzielono na gromady^[11]:

• Chyżne (Chyżne),
• Jabłonka (Jabłonka, Orawka).
• Lipnica Mała (Lipnica Mała).
• Lipnica Wielka (Lipnica Wielka),
• Podwilk (Podwilk),
• Zubrzyca Górna (Zubrzyca Górna, Zubrzyca Dolna).

Gminę Jabłonka reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w powiecie nowotarskim w woj. krakowskim o nieco zmniejszonym obszarze (Lipnica Mała i Lipnica Wielka znalzały się w nowej gminy Lipnica Wielka)^[12][13].

1 czerwca 1975 gmina znalazła się w nowo utworzonym woj. nowosądeckim^[14].

15 stycznia 1976 do gminy Jabłonka włączono obszary zniesionej gminy Lipnica Wielka (sołectwa Lipnica Mała i Lipnica Wielka)^[15].

2 kwietnia 1991 z gminy Jabłonka wyłączono wieś Lipnica Wielka i włączono ją do reaktywowanej gminy Lipnica Wielka (Lipnica Mała pozostała w gminie Jabłonka)^[16].

Demografia

Dane z 31 grudnia 2017^[3]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	18 570	100	9371	50,5	9199	49,5
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	87,1		43,9		43,1

Piramida wieku mieszkańców gminy Jabłonka w 2014 roku^[2]

Sołectwa

Chyżne, Jabłonka, Lipnica Mała, Orawka, Podwilk, Zubrzyca Dolna, Zubrzyca Górna.

Sąsiednie gminy

Bystra-Sidzina, Czarny Dunajec, Lipnica Wielka, Raba Wyżna, Spytkowice, Zawoja. Gmina sąsiaduje ze Słowacją.

Gminy partnerskie

• Wolbórz