Edirne (il)

Bu madde Edirne il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Edirne il merkezini oluşturan kent için Edirne (merkez) sayfasına bakınız.

Edirne, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nin Trakya yakasında yer alan bir ildir. İlin nüfusu 419.913'tür ve bu nüfusun %78,3'ü şehirlerde yaşamaktaydı (2020 sonu). İlde km²ye 68,28 kişi düşmekteydi (2022). Edirne'in güncel nüfusu 421.247'dir.^[4] İlin yüzölçümü 6.145 km²dir.^[5] İlin denizden yüksekliği 41 metredir.^[6]

Edirne
İl
Edirne'nin Türkiye'deki konumu
Ülke	Türkiye
Bölge	Marmara Bölgesi
İdare
• Belediye Başkanı	Filiz Gencan Akın[1] (CHP)
• Vali	Yunus Sezer[2]
Yüzölçümü
• Toplam	6.145 km²
Rakım	62 m
Nüfus  (2023)
• Toplam	419.913[3]
• Yoğunluk	68,28/km²
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TRS)
Alan kodu	(+90) 284
Plaka kodu	22
Resmî site Edirne Belediyesi Edirne Valiliği

Edirne'de Merkez ilçeyle beraber toplam 9 ilçe, 16 belediye, 95 mahalle ve 253 köy bulunmaktadır.^[3]

Edirne'nin plaka kodu 22'dir.

Etimoloji

Edirne adı, kentin Latince ve Yunanca ismi olan Hadrianoupolis (Hadrianus'un kurduğu şehir ya da Hadrianus'un şehri) sözcüğünün Türkçede Edrenebol, Edrene ve Edirne olarak evrimleşmesiyle bugünkü hâlini almıştır. Başka bir ihtimal de, yine Hadrianoupolis'ten türetilmiş olan şehrin Bulgarca adı Odrin'den türetilmiş olmasıdır.^{[kaynak belirtilmeli]} Edirne'nin, Antik Çağ'da Orta Asya'dan göç edip buraya yerleşen Traklar tarafından kurulduğu bilimsel ve arkeolojik çalışmalarla ortaya konmuştur. Büyük İskender döneminde kurulan kent, Roma imparatorlarından Hadrianus tarafından yeniden kurulmuş ve imar edilmiştir. Şehir, onun adına izafeten Hadrianopolis olarak anılmıştır.^[7]

Coğrafya

Edirne, Türkiye'nin Marmara Bölgesi'nin Trakya yakasında yer alan, doğuda Kırklareli ve Tekirdağ, güneyde Çanakkale ve Ege Denizi, batıda Evros (Yunanistan) ve kuzeyde Hasköy (Bulgaristan) ile çevrilidir.

Edirne ilinin geneli düzlüklerden oluştuğu için, il sınırları içerisindeki herhangi bir yükselti 500 metreyi aşmaz; bu nedenle ilde dağ bulunmamaktadır. Koru Dağ'ın Edirne'de bulunduğu sanılmasına rağmen bu bilgi yanlıştır. Edirne'nin topraklarının %57'si tarıma elverişli, yaklaşık %25'i ise ormanlıktır. Karaağaç dışında ilin en önemli akarsuyu, Türk-Yunan sınırını oluşturan Meriç Nehri'dir.

İlin iklimi, güneyden kuzeye doğru çıkıldıkça sertleşir. Ege Denizi’ne kıyısı olan güney kesiminde daha çok ılıman Akdeniz iklimi yaşanırken, il merkezinin de bulunduğu kuzey kesiminde sert kışlarıyla etkili olan karasal iklim hâkimdir.

Kültür ve eğitim

Edirne Şehir Girişi

1357'den beri düzenlenen Kırkpınar Yağlı Güreşleri yaz aylarında birçok yerli ve yabancı turisti çeker.

Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte Edirne’deki eğitim kurumları hızlı bir gelişme göstermiş; son yıllarda kent, eğitimde gelişmişlik düzeyi açısından Türkiye’nin önde gelenleri arasına girmiştir. Edirne'de okuryazar oranı Cumhuriyet dönemi boyunca Türkiye genelinin üzerinde olmuştur. Son yıllarda açılan kurslarla okur-yazarlık oranı %99'a ulaşmıştır.

2014 yılı itibarıyla 39.696 öğrenciye eğitim veren Trakya Üniversitesi de Edirne'de yer almaktadır.^[8]

Folklor

Edirne Trakya Üniversitesi logosu.

Edirne ilinde Trakya'nın diğer illerindeki gibi 9/8'lik ritmin ağır bastığı halk türküleri yaygındır. Diğer Ardında Sümbüllü Bağlar, Karakuşun Yüksektendir Oyunu, Kızılcıklar Oldu Mu, Evreşe Yolları Dar, Püskül Pencereden Uçtu ve Yüksek Yüksek Tepelere bunlardan bazılarıdır.

Edirne’de yaşayanların, kendilerine özgü kıvrak ezgilerle süslü ve yöre düğünlerinin ayrılmaz bir parçası olan Roman havası, Edirne folklorunun tamamlayıcı bölümünü oluşturur. Bunların en tanınmışları “Güm Güm Teke”, “Kako Sali”, “Anako”, “Yağmur Yağdı” ve “Maşa Satarım”dır.

Görülecek yerler

Selimiye Camii

Edirne il merkezinde tarihi yapılar Türkiye'nin diğer kentlerine nispeten daha iyi korunmuştur. Kentte görülecek yerler Roma-Bizans dönemi ve Osmanlı-Türk dönemi olmak üzere iki başlıkta toplanabilir.

Roma-Bizans dönemi

Kentin Roma-Bizans döneminden günümüze fazla eseri kalmamıştır. Bu döneme ait biricik yapılar arasında, 19. yüzyıl sonlarına kadar ayakta kalan Hadrianopolis surlarının yıkıntıları ve eskiden üzerinde 1893 yılında inşa edilmiş bir saat kulesi bulunan Makedonya Kulesi yer alır. 1953 yılında meydana gelen depremde hasar gören saat kulesi, kentin silüetini bozduğu gerekçesiyle dönemin belediye reisince dinamit kullanılarak yıktırılmıştır. Makedonya Kulesi adı Osmanlı'nın ünlü seyyahı Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme adlı eserinde geçmektedir.

Osmanlı-Türk dönemi

Kent, Osmanlı-Türk döneminden kalan yapılar bakımından oldukça zengindir; bu yapılar dini ve sivil yapılar olmak üzere iki alt başlıkta toplanabilir.

Dinî yapılar

Eski Camii Dış Duvarı

Bu yapılar içerisinde en görkemlisi klasik Osmanlı mimarisinin doruk noktası sayılan ve Mimar Sinan'ın 'ustalık eserim' dediği Selimiye Camii'dir (1575). Bunun dışında Eski Cami (1414) ve Üç Şerefeli Cami (1447) klasik Osmanlı dönemi öncesi mimarinin anıtları olarak kent merkezini süslemektedir. Şehirde görülebilecek diğer tarihî camiler Muradiye Camii (1426), Ayşekadın Camii, Darülhadis Camii, Defterdar Camii, Hıdır Ağa Camii, Gazimihal Camii ve Şahmelek Camii'dir.

Edirne kentinin biraz dışında yer alan İkinci Beyazıt Kulliyesi (1488) mimarisiyle olduğu kadar zihinsel engellilerin tedavi edildiği, günümüzde Sağlık Müzesi olarak kullanılan şifahanesi ile de dikkat çekmektedir.

Ayrıca kentte, Kaleiçi'nde bulunan İtalyan Kilisesi, Kıyık'ta bulunan Sveti Georgi Bulgar Kilisesi ve Kirişhane'de bulunan Sveti Helena-Konstantin Kilisesi günümüze kadar gelmiştir. Bu kiliselerde hâlâ ayinler yapılmaktadır.

Kaleiçinde bulunan Edirne Büyük Sinagogu vardır. Türkiye sınırları içindeki en büyük ve Avrupa'nın üçüncü büyük sinagogu olan yapı, 26 Mart 2015 tarihinde 46 yıl aradan sonra yeniden ibadete açılmıştır.^[9]

Sivil yapılar

Sivil yapılar içerisinde anıtsal niteliğe sahip olanların başında Edirne'nin köprüleri gelir; bunların en eskisi Tunca Irmağı üzerindeki Gazi Mihal Köprüsü'dür (1420). Bu köprü yakınında Yıldırım ve Seferşah isminde iki küçük köprü daha bulunur. Kent merkezinden Karaağaç'a giden yol üstünde ilk karşılaşılan köprü Tunca Köprüsü (1615), ikincisi ise Meriç nehri üzerinde kurulu Meriç veya Mecidiye Köprüsü'dür (1842).

Edirne'deki en uzun köprü, il merkezi dışında Ergene Nehri üzerinde yer alan ve ilçe merkezine ismini vermiş olan Uzun Köprü'dür.

Günümüzde bir kısmı otel olarak kullanılan tarihî Rüstem Paşa Kervansarayı (1554) da Edirne'nin görülmesi gereken anıtlarından birini teşkil eder. Bu binada yapılan restorasyon çalışması, 1980'de Ağa Han Ödülü almıştır.^[10]

15. yüzyıldan kalma Edirne Sarayı, 93 Harbi'nde cephanelik olarak kullanılmış ve kentin düşeceğinin anlaşılmasından sonra cephaneler, Rusların eline geçmemesi için havaya uçurulmuştur. Bu patlamadan sonra sadece Adalet Kasrı sağlam kalmıştır. Kalıntıları Kırkpınar Yağlı Güreşlerinin düzenlendiği Sarayiçi semtindedir.

Edirne'de bulunan sivil tarihî yapılar arasında sayıları hızla azalan eski Edirne evleri de önemli yer tutar. Çoğu Kaleiçi semtinde bulunan ve neredeyse tümü ahşap olan bu evlerin bazıları son yıllarda restore edilmektedir.

İlin merkez ilçesinin Karaağaç kasabasında bulunan ve II. Abdülhamid devrinde yaptırılan Karaağaç Tren İstasyonu günümüzde Trakya Üniversitesi Rektörlük Binası olarak kullanılır. Binanın yanında 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antlaşması anısına inşa edilen Lozan Anıtı yer alır.

Yönetim

Ayrıca bakınız: Edirne'nin ilçeleri

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, il ve ilçe belediyeleri düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini oluşturur. İldeki bütün seçmenler ayrıca il genel meclisi için de oy kullanarak, il genel meclisinin oluşumunu sağlarlar.

İl Genel Meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır. İl Genel Meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl genel meclisi, İl Özel İdaresi'nin karar organıdır; başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.^[11][12]

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Edirne Valisi, 1978 İspir doğumlu Yunus Sezer'dir. Ağustos 2023/376 sayılı kararla Kırıkkale Valisi iken atanmıştır.

Edirne Belediye Başkanı, 1983 Edirne doğumlu Filiz Gencan Akın (CHP), 31 Mart 2024 seçimlerinde %46,67 oy oranıyla seçilmiştir.^[1]

2024 yerel seçimleri sonuçlarına göre Edirne İl Genel Meclisi üye sayısı, 21 CHP ve 7 AK Parti olmak üzere 28'dir. Edirne Belediye Meclisi ise 20 CHP ve 11 AK Parti olmak üzere 31 üyeden oluşur.^[13]

2023 genel seçimleri sonuçlarına göre, Edirne'yi temsilen TBMM'de CHP'den 2 milletvekili (Ediz Ün ve Ahmet Baran Yazgan), AK Parti'den 1 milletvekili (Fatma Aksal) ve İYİ Parti'den 1 milletvekili (Mehmet Akalın) seçilmiştir.^[14]

Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2025 verileri^[15])

Edirne ilinin nüfusu 421.247'dir. Bu nüfusun %80,45'i şehirde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 6.145 km²dir. İlde km²ye 69 kişi düşmektedir. (Bu sayı Merkez ilçede 235'tir.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,32 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez ilçe (%1,76) - Süloğlu (-%5,26)

06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 ilçe, 16 belediye, bu belediyelerde 100 mahalle ve 253 köy vardır.

2024 yılı sonunda Edirne ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri[16]
İlçe	Nüfus 2023	Nüfus 2024	Fark	Nüfus Artışı %	Belediye Sayısı	Mahalle Sayısı	Köy Sayısı	Köy Nüfusu	Şehir nüfusu	Şehirde oturan %	Alanı  km2[17]	km2'ye düşen kişi
Enez	10.625	10.529	-96	-0,90	1	3	19	6.094	4.435	42,12	455	23
Havsa	18.077	17.716	-361	-2,00	1	6	22	8.924	8.792	49,63	545	33
İpsala	26.155	25.645	-510	-1,95	3	13	19	12.024	13.621	53,11	741	35
Keşan	84.846	84.791	-55	-0,06	3	19	45	13.811	70.980	83,71	1098	77
Lalapaşa	6.198	6.065	-133	-2,15	1	1	27	4.386	1.679	27,68	497	12
Meriç	12.897	12.548	-349	-2,71	3	6	21	5.750	6.798	54,18	438	29
Merkez	194.991	198.428	3.437	1,76	1	28	37	11.382	187.046	94,26	844	235
Süloğlu	6.405	6.068	-337	-5,26	1	4	10	3.060	3.008	49,57	342	18
Uzunköprü	59.719	59.457	-262	-0,44	2	20	53	16.929	42.528	71,53	1185	50
Edirne	419.913	421.247	1.334	0,32	16	100	253	82.360	338.887	80,45	6.145	69

1935 Genel Nüfus Sayımı Edirne İli Anadil Sonuçları^[18]

Dil	Anadil Oran	Azınlıklar Lehine İkinci Diller Eklenince Oran
Türkçe	%91,97
Pomakça (Bulgarca dahil)	%4,53	%9,33
Yahudice (İspanyolca, Fransızca, İtalyanca dahil)	%1,72	%2,04
Romanca	%0,94	%1,12
Kürtçe	%0,22	%0,31
Boşnakça (Sırpça dahil)	%0,20	%0,40
Tatarca	%0,19	%0,24
Arnavutça	%0,11	%0,29
Ermenice	%0,04	%0,04
Rumca	%0,01	%0,11
Rumence	%0,01	%0,12
Lazca	%0,01	%0,01
Çerkesçe	%0,01	%0,01
Rusça	%0,01	%0,02
Almanca	%0,01	%0,02

İlin yıllara göre nüfusları

Edirne il nüfus bilgileri
Yıl	Toplam	Sıra	Fark	Şehir - Kır
1927[19]	150.840	43		%32     48.376 102.464     %68
1935[20]	184.840	43	%23	%30     55.812 129.028     %70
1940[21]	251.373	37	%36	%28     70.942 180.431     %72
1945[22]	198.271	43	%21	%26     52.463 145.808     %74
1950[23]	221.268	43	%12	%25     56.354 164.919     %75
1955[24]	252.190	42	%14	%29     73.516 178.674     %71
1960[25]	276.479	43	%10	%31     86.542 189.937     %69
1965[26]	303.234	43	%10	%34     102.171 201.063     %66
1970[27]	316.425	45	%4	%38     119.978 196.447     %62
1975[28]	340.732	46	%8	%40     135.792 204.940     %60
1980[29]	363.286	47	%7	%42     153.236 210.050     %58
1985[30]	389.638	48	%7	%46     178.610 211.028     %54
1990[31]	404.599	47	%4	%52     210.421 194.178     %48
2000[32]	402.606	47	%0	%57     230.908 171.698     %43
2007[33]	396.462	48	%2	%66     259.809 136.653     %34
2008[34]	394.644	48	%0	%66     262.039 132.605     %34
2009[35]	395.463	48	%0	%67     264.213 131.250     %33
2010[36]	390.428	48	%1	%67     261.920 128.508     %33
2011[37]	399.316	48	%2	%68     272.294 127.022     %32
2012[38]	399.708	48	%0	%69     276.579 123.129     %31
2013[39]	398.582	48	%0	%70     279.508 119.074     %30
2014[40]	400.280	48	%0	%71     283.845 116.435     %29
2015[41]	402.537	48	%1	%72     289.433 113.104     %28
2016[41]	401.701	48	%0	%72     290.723 110.978     %28
2017[41]	406.855	47	%1	%73     298.264 108.591     %27
2018[41]	411.528	48	%1	%73     300.198 111.330     %27
2019[41]	413.903	48	%1	%74     306.464 107.439     %26
2020[41]	407.763	49	%1	%74     301.887 105.876     %26
2021[41]	412.115	48	%1	%75     308.700 103.415     %25
2022[41]	414.714	48	%1

Konum

Konum Bilgileri
İlçe	Kuruluş Yılı[42]	Önceden bağlı olduğu ilçe	Alanı km²	Rakım mt.	Merkeze km[43]	Ulaşan Yollar[43]
Edirne Merkez			844	50		D.100-01, / , D.535-01, 22.02
Enez	1953	Keşan	455	18	171	/D.110-01 (İpsala)=>22.58
Havsa	1954	Merkez	545	78	27	D.100-01, /D.550-01, / =>22.26
İpsala	1928	Keşan	741	18	122	/D.110-01
Keşan	Cumh.önce		1.098	122	112	/D.110-01, /D.550-02, 22.51
Lalapaşa	1945	Merkez	497	161	24	Edirne=>D.535-01, 22.01
Meriç	Cumh.önce		438	42	87	D.550-01(Uzunköprü)=>22.33, 22.36
Süloğlu	1990	Merkez	342	151	33	Edirne=>22.02, 22.01, 22.25
Uzunköprü	Cumh.önce		1.185	32	64	/D.550-01, 22.31, 22.32, 22.33
EDİRNE	Cumh.önce		6.145

Spor

Ana madde: Edirne'de spor

2019-2020 Sezonu sonunda, futbol takımları Edirnespor 3. Ligde ve Uzunköprüspor, BAL'da (Bölgesel Amatör Lig) kalmışlardır. Edirnespor'un basketbol erkekler takımı kapanmıştır. Voleybol kadın bölgesel ligde 2. takımı yer almıştır.

Önemli spor tesisleri, 25 Kasım Stadyumu (5.000), Mimar Sinan Spor Salonu (2.000) ve Keşan Olimpik Açık Yüzme Havuzu (600)'dur.