Sinop (il)

Bu madde Sinop il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Başlığın diğer anlamları için Sinop (anlam ayrımı) sayfasına gidiniz.

Sinop, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde bir ildir.

Sinop
İl
İlin Türkiye'deki konumu
İl sınırları haritası
Ülke	Türkiye
Coğrafi bölge	Karadeniz
İdare
• Vali	Mustafa Özarslan[1]
Yüzölçümü
• Toplam	5.717 km²
Rakım	28 m
Nüfus
• Toplam	204.526
• Yoğunluk	40/km²
• Kır	92.015
• Şehir	112511
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu	368
İl plaka kodu	57
Resmî site Sinop Valiliği Sinop Belediyesi

İl nüfusu 2023 TÜİK verilerine göre 229.716'ydı. Sinop'un güncel nüfusu ise 226.957'dir.^[2] İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir.^[3] İlde km²'ye 40 kişi düşmektedir. 2021 verilerine göre 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle, ayrıca 464 köy bulunmaktadır.^[4]

Sinop'un deniz seviyesinden yüksekliği 18 metredir.^[5]

Sinop'un trafik plaka numarası 57'dir.

Köken bilimi

Antik Çağ'da, Paflagonya bölgesi içinde kalan Sinop'un saptanabilen en eski adı, Sinope'dir. Bir söylenceye göre kent adının kurucusu olarak kabul edilen aynı isimli bir Amazon kraliçesinden almıştır. Bir başka söylenceye göreyse, kenti eski Yunan'da Irmak Tanrısı Asopos'un su perisi kızlarından Sinope kurmuştur. Bahsi geçen Yunan efsaneleri İÖ V. - IV. ve III. Y.Yıllarda tarihlenmektedir ve aynı dönem kent sikkeleri üstünde, Sinope'nin başı görülmektedir. Hangi söylence benimsenirse benimsensin, kentin kurucusunun Sinope olduğu kesindir. Ancak, Sinope bir su perisi ise, kentin Yunan kolonicilerce; Amazon ise; Anadolu'nun yerli halklarınca kurulmuş olması gerekir. Bu ikilem, dilbilim çalışmalarıyla bir ölçüde çözülmemiştir: Gerek etimolojisine yabancı olan Sin ya da Sind sözcüklerine Yunanistan'ın dışında daha çok Pontos,Doğu Anadolu Bölgesi,İran ve Hindistan'da rastlanmaktadır. Bu da, Sinope adının yerli Anadolu dillerinde gelmiş olabileceğini göstermektedir. Strabon ise, kentin kurucusu olarak, Argonotlardan Teselyalı Otolikos'u göstermekte ve onun kenti ele geçirerek bir Yunan kolonisi kurduğu yazmaktadır. "Kentin ele geçirilmesi" kavramı, kolonileştirmeden önce, kent'te yerli bir halkın yaşandığını ortaya koymaktadır. Strabon'un sözünü ettiği gelişmeden sonra, Sinope Kenti İÖ VII. yıllarında bir kez Miletuslularca kolonileştirilmistir. Kent'te, sırasıyla Miletuslu Habrindas, Koos ve Krenitas dönemlerinde yerleşilmiştir. Tüm bü söylence ve tarihsel olaylar Sinop'un ilk çağlarda yerli halkça kurulduğunu, bu yerleşimi, söylencesel Argonot seferiyle ilgili olarak bir Yunan kolonisi'nin izlediğini, son olarak da Miletuslular'ın burada bir koloni kurduğunu ortaya koymaktadır. Sinop'u da içeren Karadeniz Bölgesi'nin en eski halkı Hitit kaynakalrında bahsi geçen Kaşkalar olup bu kaynağa göre "Arauanna Ülkesi adlı bir bölge de, Sinop yöresinde bulunuyordu.

Tarihçe

Sinop, tarihî açıdan önemli bir yerdir. Antik çağdan beri parlak ve yoğun bir ticari ve kültürel yaşantıya sahip olan Sinop, bu niteliğini Bizans, Selçuklu, Candaroğlu ve Osmanlı yönetimlerinde de sürdürmüş, ayrıca kale ve tersanesi ile bölgenin en önemli askeri üslerinden biri olmuştur. Bu durumunu Sinop Baskını'ndan sonra kaybetmeye başlayan kent, sur dışına güneydoğu yönde azınlık yerleşmeleri ile batıya doğru ise yönetim ve eğitim gibi kamu hizmetleri yerleşmesiyle çıkmıştır.

Pontus dönemi

183 MÖ Pharnakes I Sinop'u ele geçirdi ve Pontus Krallığı'nın başkenti yaptı. O dönemlerde, Sinop tarihinde en parlak dönemini yaşadı. Tüm tarihi yapıtlar ve Sinop Kalesi Pontus dönemine dayaniyor. Pontus Kralı Mithridates VI MÖ 64 yılında yapılan savaşı Pompeius Magnus'a kaybedince Romalılar Pontus'u Roma İmparatorluğu'nun egemenliği altına aldılar. Sinop'un önemi Roma döneminde azalmıştır.

Bizans dönemi

Sinop doğal korunaklı bir liman kenti olduğu için, Bizans Dönemi'nde de önemini korudu. Rusya steplerinden ya da Orta Anadolu'dan gelen ürünlerin boşaltma yükleme merkezi burasıydı. Sinop, Bizans egemenliği dönemlerinde Paflagonya Theması içinde yer alıyordu.

Osmanlı dönemi

Osmanlı yönetimi altında Sinop, bir süre barış içinde yaşadı. Ancak patlak veren Celali ve Suhte ayaklanmaları sırasında büyük sıkıntılar çekti. 1558'de Kanuni'nin oğulları Selim ve Beyazıd arasında çıkan saltanat kavgasından sonra Anadolu'da karışıklar giderek arttı. İran'a sığınan Beyazid geri dönmesi kaygısıyla Rumeli askerinin Amasya-Tokat arasında bekletilmesine karşın, yöredeki olaylar azalmadı. Sinop, Bafra ve Ladik'te suhteler halkın can, mal ve namusuna saldırıyorlardı. Devlet görevlilerinden ve halktan bazı kişiler de, suhtelere yardımcı oluyorlardı. Kastamonu Sancakbeyi Süleyman Bey'de İstanbul'a gönderdiği mektupta Boyabat, Sinop, Durağan kadılıklarına zekat, sadaka ve benzer adlarla zorla para toplayan suhtelerden ve rüşvet karşılığı bunlara yardım eden hazine tahsildarlarından yakınıyordu. 1567-1568'de olayların daha da artmış olduğu; Sinop Kadısı'nın İstanbul'a gönderdiği mektupta anlaşılmaktadır. Bolu'da soygunlar düzenleyen iki suhte topluluğu, devlet giriştiği hareket sırasında Sinop'a çekildiler. Sinop'taki eylemleri yakınma konusu olunca devlet, Bursa Sancakbeyine suhteri cezalandırma görevi verdi. 200 kadar sipahi seferden alıkonularak suhteler üzerine gönderildi. Ancak sipahiler suhtelerle çarpışmaya yanaşmadılar. Boyabatlı Söyleme ve Kara Hüseyin adındaki suhtelerin başkanlığında hareket eden gruplar, yöredeki tüm kasabaları haraca bağladığı gibi, Sinop Kadısı'nın yolunu kesip bir adamı öldürdüler.

II. Meşrutiyet dönemine gelindiğinde Dr. Rıza Nur Sinop Mebusu olarak meclise girdi.

Yönetim

Ayrıca bakınız: Sinop'un ilçeleri

2021 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 464 köy vardır.^[4]

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

İl Genel Meclisi, İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.^[6][7]

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Sinop Valisi, 1970 Rize doğumlu Erol KARAÖMEROĞLU'dur. 18 Haziran 2020 tarihinde Altındağ Kaymakamı iken atanmıştır.^[8]

Sinop Belediye Başkanı, 1967 Sinop doğumlu Metin GÜRBÜZ (CHP), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %49,36 oy oranıyla seçilmiştir.^[9]

2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Sinop İl Genel Meclisi üye sayısı, 18 AK Parti ve 3 CHP'den olmak üzere 21'dir.^[10] Sinop Belediye Meclisi ise 9 AK Parti ve 16 CHP'den olmak üzere 25 üyeden oluşur.^[11]

2023 Genel seçimleri sonucu, Sinop'u temsilen TBMM'ye AK Parti'den 1 milletvekili (Nazım Maviş), CHP'den 1 milletvekili (Barış Karadeniz) seçilmiştir.^[12]

Coğrafya

Anadolu 'nun kuzey yönde uç noktası olan İnceburun'a doğu yönün'de bağlanan Boztepe Burnu berzahında bir kale-şehir olarak kurulmuş ve tarih boyunca doğu yönde gelişmiştir. Tarih boyunca kale dışına pek taşmayan şehir bir liman kenti özelliği taşır. Berzahın kuzey doğusundaki dış liman fırtınalara açık olduğu ve denizcilik bakımından kullanışlı sayılmadığı halde, Antikçağ 'da daha çok bu limanın kullanıldığı bilinir. Zamanla kum dolan ve kullanılamaz hale gelen bu limanı berzanın güney-doğusundaki iç limana aynı dönemde bir kanal bağlardı. Bu kanal, Selçuklular döneminde kapatılmıştır.

Sinop Limanı

Yarımadanın güney yönündeki iç liman ise rüzgarlara kapalı konumuyla ve sakin deniziyle güney Karadeniz'in en önemli limanıydı. Bu özellikleri yüzünden "Akdeniz" ismini almıştır. Tarih boyunca işlek bir liman yaşantısı ve tersane faaliyeti bu limanda gerçekleşmiştir. 19. yüzyıl'a kadar tamamen ayakta duran surlardan ise günümüze büyük bir kısmı kalmıştır ve yıkıntılarından rekonstrüksiyonu yapılabilir. Şehrin gelişimi sürekli olarak doğu yönde, Boztepe Burnuna doğru olurken, kuzeydeki Akliman ve Anadolu yönünde birkaç azınlık yerleşmesinden başka bir yerleşim olmamıştır. Doğudaki yarımada ise gittikçe sarplaşmakta, Hıdırlık tepesinde 187 metre yüksekliğe ulaşmakta ve nihayet deniz yönünde dik yarlar ile kuşatılmaktadır. Bu durumda şehrin deniz yönünden ve berzahtan zaptedilmesi imkânsız olmaktadır.

Konum bilgileri tablosu

Konum Bilgileri
İlçe	Kuruluş Yılı[13]	Önceden bağlı olduğu ilçe	Alanı km²[14]	Rakım mt.	Merkeze km[15]	Ulaşan Yollar[15]
Sinop Merkez			442	27		D.010-14, 57.58, 57.52
Ayancık	Cumh.önce		862	9	56	D.010-13, 57.55
Boyabat	Cumh.önce		1.512	329	84	D.030-06, D.785-02
Dikmen	1990	Gerze	411	193	73	D.010-14=>57.25
Durağan	1954	Boyabat	995	213	111	D.030-06, 57.51, 57.50, 57.25
Erfelek	1960	Merkez	412	185	26	D.010-13 (Sinop)=>57.52, D.010-14=>57.53
Gerze	Cumh.önce		487	31	37	D.010-14
Saraydüzü	1990	Boyabat	334	415	106	D.785-02=>57.59, 57.51
Türkeli	1957	Ayancık	263	12	91	D.010-12
SİNOP	Cumh.önce		5.717

Nüfus

Güncel Nüfus Değerleri (TÜİK 6 Şubat 2025 verileri^[16])

Sinop ilinin nüfusu 226.957'dir. Bu nüfusun %62,78'i şehirde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 5.717 km²'dir. İlde km²'ye 40 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkezde 158'dir.)

İlde yıllık nüfus azalış oranı %1,20 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük olan ilçeler: Gerze (% 1,92)- Saraydüzü : % -11,67 (Bu ilçenin nüfusu 2023 yılında %18,45 oranında artmıştı)

06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 51 mahalle ve 465 köy vardır.

2024 yılı sonunda Sinop ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri
İlçe	Nüfus 2023	Nüfus 2024	Fark	Nüfus Artışı %	Belediye Sayısı	Mahalle Sayısı	Köy Sayısı	Köy Nüfusu	Şehir nüfusu	Şehirde oturan %	Alanı  km2[17]	km2'ye düşen kişi
Ayancık	24.473	24.013	-460	-1,88	1	5	71	10.930	13.083	54,48	862	28
Boyabat	45.833	45.494	-339	-0,74	1	9	107	16.296	29.198	64,18	1512	30
Dikmen	5.156	4.851	-305	-5,92	1	3	28	3.582	1.269	26,16	411	12
Durağan	17.900	17.151	-749	-4,18	1	6	69	9.670	7.481	43,62	995	17
Erfelek	13.123	12.795	-328	-2,50	1	3	46	8.660	4.135	32,32	412	31
Gerze	29.534	30.100	566	1,92	1	7	40	8.934	21.166	70,32	487	62
Merkez	69.844	70.051	207	0,30	1	13	41	12.218	57.833	82,56	442	158
Saraydüzü	6.642	5.867	-775	-11,67	1	1	30	4.653	1.214	20,69	334	18
Türkeli	17.211	16.635	-576	-3,35	1	4	33	9.525	7.110	42,74	263	63
Sinop	229.716	226.957	-2.759	-1,20	9	51	465	84.468	142.489	62,78	5.718	40

İlin yıllara göre nüfusları

Sinop il nüfus bilgileri
Yıl	Toplam	Sıra	Fark	Şehir - Kır
1927[18]	169.965	38		%8     13.440 156.525     %92
1935[19]	192.303	41	%13	%8     14.683 177.620     %92
1940[20]	190.844	44	%1	%8     14.411 176.433     %92
1945[21]	205.276	41	%8	%8     15.815 189.461     %92
1950[22]	225.621	41	%10	%8     18.067 207.554     %92
1955[23]	239.027	46	%6	%9     21.736 217.291     %91
1960[24]	249.730	47	%4	%12     30.381 219.349     %88
1965[25]	266.069	50	%7	%14     38.068 228.001     %86
1970[26]	265.655	54	%0	%17     46.382 219.273     %83
1975[27]	267.605	55	%1	%20     53.839 213.766     %80
1980[28]	276.242	55	%3	%21     57.443 218.799     %79
1985[29]	280.140	57	%1	%25     70.543 209.597     %75
1990[30]	265.153	61	%5	%33     86.314 178.839     %67
2000[31]	225.574	70	%15	%45     101.285 124.289     %55
2007[32]	198.412	71	%12	%50     99.872 98.540     %50
2008[33]	200.791	70	%1	%50     101.383 99.408     %50
2009[34]	201.134	72	%0	%51     102.678 98.456     %49
2010[35]	202.740	72	%1	%53     107.275 95.465     %47
2011[36]	203.027	72	%0	%54     109.807 93.220     %46
2012[37]	201.311	72	%1	%55     109.787 91.524     %45
2013[38]	204.568	72	%2	%54     109.864 94.704     %46
2014[39]	204.526	72	%0	%55     112.511 92.015     %45
2015[40]	204.133	72	%0	%56     115.114 89.019     %44
2016[40]	205.478	72	%1	%58     119.258 86.220     %42
2017[40]	207.427	72	%1	%57     118.692 88.735     %43
2018[40]	219.733	72	%6	%59     129.425 90.308     %41
2019[40]	218.243	72	%1	%62     134.385 83.858     %31
2020[40]	216.460	72	%1	%62     134.457 82.003     %38
2021[40]	218.408	72	%1	%63     138.261 80.147     %37

Spor

Ana madde: Sinop'ta spor

2018-2019 Sezonu sonunda, Futbol takımı Sinopspor, BAL (Bölgesel Amatör Lig)'de grubunu 9.sırada tamamlamıştır. Hentbol 2.lig kadın ve erkek liglerindeki 2 takımı küme düşmüştür. Voleybol bölgesel liginde 1 takımı liglere katılmıştır.

2022-2023 Türkiye Kupası'nda Boyabat 1868 Spor, 3.turda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Sinop Dokuzoğlu Stadı (2.500), Atatürk Kapalı Spor Salonu (1.080), Sinop Olimpik Yüzme Havuzu (500)'dur.

Resim galerisi

• 
  Türkiye'nin tek fiyortu olduğu iddia edilen Hamsilos Fiyordu
• 
  Bazalt sütunları, Boyabat