Yalta Konferansı

Yalta Konferansı ya da Kırım Konferansı (İngilizce: Yalta Conference, Rusça: Ялтинская конференция / Yaltinskaya konferentsiya), II. Dünya Savaşı sırasında 4 Şubat 1945 - 11 Şubat 1945 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Sovyetler Birliği liderlerinin savaş sonrası Almanya ve Avrupa'nın yeniden yapılanmasını görüşmek üzere bir araya geldiği toplantıdır. Üç devlet, sırasıyla Başkan Franklin D. Roosevelt, Başbakan Winston Churchill ve Genel Sekreter Josef Stalin tarafından temsil edildi. Konferans, Sovyetler Birliği'nin Kırım yarımadasındaki Yalta yakınlarında, Livadia, Yusupov ve Vorontsov saraylarında düzenlendi.^[1]

Yalta Konferansı
Yalta Konferansı'ndaki "Üç Büyükler", Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt ve Joseph Stalin
Orijinal adı	Ялтинская конференция
Tarih	4–11 Şubat 1945
Mekân	Livadya Sarayı
Konum	Yalta, Sovyetler Birliği
Tür	Konferans
Neden	Avrupa'nın savaş sonrası yeniden yapılandırılması
Katılanlar	Joseph Stalin Winston Churchill Franklin D. Roosevelt

Konferansın amacı, sadece kolektif bir güvenlik düzenini değil, aynı zamanda Avrupa'nın kurtarılmış halklarına kendi kaderlerini tayin etme hakkı veren bir planı da içeren bir savaş sonrası barış düzeni oluşturmaktı. Esas olarak savaşın yıkıma uğrattığı Avrupa ülkelerinin yeniden kurulmasını tartışmak amacıyla düzenlenen konferans, birkaç yıl içinde Soğuk Savaş'ın kıtayı bölmesiyle yoğun tartışmalara konu oldu.

Yalta, Müttefik Devletler'in "Üç Büyükler"i (ABD, Birleşik Krallık ve SSCB) arasında savaş sırasında düzenlenen üç büyük konferanstan ikincisiydi. Öncesinde Kasım 1943'te Tahran Konferansı, sonrasında ise Temmuz 1945'te Potsdam Konferansı düzenlendi. Ayrıca, Roosevelt'in katılmadığı Ekim 1944'te Moskova'da düzenlenen bir konferans da vardı. Bu konferansta Churchill ve Stalin, Avrupa'daki Batı ve Sovyet etki alanları konusunda gayriresmî bir anlaşmaya varmışlardı.^[2]

Önemli başlıklar

• Nazi Almanyası'nın kayıtsız şartsız teslim olmasının önceliği konusunda mutabakata varılması. Savaştan sonra Almanya ve Berlin dört işgal bölgesine bölünecek.
• Stalin, Amerikan ve İngiliz işgal bölgelerinden oluşması halinde Fransa'nın Almanya'da dördüncü bir işgal bölgesine sahip olacağını kabul etti.
• Almanya silahsızlandırılacak ve Nazilerden arındırılacaktı. Müttefikler, Yalta Konferansı'nda Almanya'nın olası bir askeri canlanmasına karşı güvenceler sağlamayı, Alman militarizmini ve Nazi genelkurmayı ortadan kaldırmayı, Almanya'nın Nazilerden arındırılmasını sağlamayı, savaş suçlularını cezalandırmayı ve Almanya'yı silahsızlandırmayı ve askerden arındırmayı kararlaştırdılar.^[3]
• Alman savaş tazminatlarının bir kısmı zorunlu çalışma şeklinde olacaktı. Zorunlu çalıştırma, Almanya'nın kurbanlarına verdiği zararı onarmak için kullanılacaktı.^[4]
• Sovyetler Birliği sınırları içinde bulunacak bir tazminat konseyinin kurulması.
• Polonya'nın statüsü görüşüldü. Sovyetler Birliği tarafından "daha geniş bir demokratik temelde" kurulan Polonya Cumhuriyeti Komünist Geçici Hükümeti'nin tanınması kabul edildi.^[5]
• Polonya'nın doğu sınırı Curzon Hattı'nı takip edecek ve Polonya batıda Almanya'dan toprak tazminatı alacaktı.
• Stalin, Polonya'da serbest seçimlere izin vereceğine söz verdi.
• Roosevelt, Stalin'den Birleşmiş Milletler'e katılma sözü aldı.
• Stalin, 16 Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin tamamının BM üyeliğine kabul edilmesini talep etti. Bu da dikkate alındı, ancak 14 cumhuriyet reddedildi. Roosevelt ve Churchill, Ukrayna ve Beyaz Rusya'nın üyeliğini kabul ettiler. Roosevelt ek oylar talep ederken, Churchill prensipte kabul etti ve Stalin Sovyetler Birliği'ne eşit olmak için iki ek oy önerdi, ancak Amerika Birleşik Devletleri nihayetinde birden fazla oy talep etmedi.^[6]
• Stalin, "Almanya teslim olduktan ve Avrupa'daki savaş sona erdikten iki veya üç ay sonra" Japon İmparatorluğu'na karşı savaşa girmeyi kabul etti. Sonuç olarak Sovyetler Güney Sahalin ve Kuril Adaları'nı ele geçirecek, Dalian limanı uluslararasılaşacak ve Sovyetlerin Port Arthur üzerindeki kiralama hakkı geri verilecekti.^[7]
• Japonya'nın bombalanması için, ABD Hava Kuvvetleri B-29'larının Komsomolsk - Nikolaevsk bölgesindeki Amur Nehri ağzına yakın bir yere konuşlandırılması konusunda anlaşmaya varıldı, ancak bu gerçekleşmedi. General Aleksei Antonov ayrıca Kızıl Ordu'nun ilk hedeflerinden biri olarak Sahalin Adası'nın güney yarısını alacağını ve Kamçatka'yı savunmak için Amerikan yardımının arzu edilir olacağını söyledi.^[8]
• Nazi savaş suçluları, suçlarının işlendiği topraklarda bulunup yargılanacaktı. Nazi liderleri idam edilecekti.
• "Almanya'nın Parçalanması Komitesi" kurulacaktı. Amacı, Almanya'nın birkaç ülkeye bölünüp bölünmeyeceğine karar vermekti. Aşağıda bölme planlarına ait bazı örnekler gösterilmektedir:

• 
  Almanya'nın Müttefik İşgal Bölgelerine nihai olarak bölünmesi ^[9]
• 
  Winston Churchill'in bölme planı:
• 
  Morgenthau Planı

Ayrıca bakınız

• II. Dünya Savaşı konferansları