For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Frieslaand.

Frieslaand

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy

Disambig-dark.svg
Zie Fraislaand (regio) veur een aandere betekenisse van Frieslaand
Provinsje Fryslân
Perveensie Frieslaand
Vlagge Provinsje Fryslân Perveensie Frieslaand
Waopen Provinsje Fryslân Perveensie Frieslaand
Kaort van Provinsje Fryslân Perveensie Frieslaand

Kaort van Provinsje Fryslân
Perveensie Frieslaand
Informaotsie
Taolen Fries, Nederlaans, Nederfrankiese dialekten (Stadsfries, Amelaands, Bildts en Midslaands) en Nedersaksies (Westerkertiers en Stellingwarfs)
Heufdstad Liwwadden
Geleuf (2005) Protestaans 30%
Katteliek 6%
Moslim 2%
Volksleeid De âlde Friezen
Geograofie en bevolking
Oppervlakte
- Laand
- Waoter
5.748,74 km²
3.341,70 km²
2.407,04 km²
Inwoners
- Totaol
- Bevolkingsdichtheid

646.324 (jan 2020)
194 inw./km²
Koordinaten 53° 12′ N, 5° 43′ O

Koördinaoten: 53° 12′ N, 5° 43′ O

Offisiële webstee
http://www.fryslan.frl/


Frieslaand
Frieslaand
Satellietfoto van Frieslaand
Satellietfoto van Frieslaand

Frieslaand (Nederlaans: Friesland, Fries en officieel: Fryslân) is een perveensie in et noorden van Nederlaand. Mit 3.349 km² is et nao Gelderlaand en Noord-Braobant de grootste perveensie van Nederlaand. De perveensie greenst an Grunningen, Drenthe, Overiessel, Flevolaand en is via de Ofsluutdiek mit Noord-Hollaand verbunnen. Frieslaand is een waeterrieke perveensie en leit an et Iesselmeer (vrogger: Zuderzee) en de Waddenzee.

In de Waddenzee liggen de Friese waddeneilanen Terschelling, Amelaand, Vlielaand en Schiermonnikoog, disse eilanen beheuren tot Frieslaand en bin beriekber per veerboot vanof et vaastelaand. De veerboten veren vanuut Harlingen naor Vlielaand en Terschelling, vanof Holwerd naor Amelaand en vanof Lauwersoog naor Schiermonnikoog. Frieslaand het omdebi'j 650.000 inwoners. De heufdstad d'r van is Liwwadden (Fries: Ljouwert). De officiële taelen bin Nederlaans en Fries.

In et vleden het Frieslaand vaeke konflikten mit Grunningen had. Dat levert tot op 'e dag van vandaege spanningen op tussen de twie groepen, bi'jgelieks in uutgaonsgelegenheden of mit voetbal.

Historisch zien kan Frieslaand verdield wodden in 3 gewesten:

Naeme

Sund 1 jannewaori 1997 is allienig et Friestaelige Fryslân in Nederlaand de officiële naeme van de perveensie. In november 2004 het et Ministerie van Binnenlaanse Zaeken en Keuninkrieksrelaosies besleuten d'r op toe te zien dat de officiële naeme in overheidsstukken ok konsekwent bruukt wodt. In et daegelikse spraokgebruuk in de rest van Nederlaand en in et Nederlaans taelgebruuk wodt liekewel vri'jwel altied de Nederlaanstaelige naeme Friesland bruukt.

Om de perveensie te onderscheiden van Noord- en Oost-Frieslaand en de Kreis Frieslaand in Nedersaksen wodt de perveensie in wetenschoppelike kringen ok wel anduud as Westerlauwers Frieslaand.

Tael

De taelen die et meest praot wodden in de perveensie bin et Nederlaans en et Fries (Frysk). Et Fries het een staotus as minderhiedstael en wodt naost et Nederlaans as een officiële laanstael erkend. In veul Friese steden praoten de meensken gien (of minnig) Fries mar Stadsfries, een Nederlaans dialekt mit starke Friese invloeden. Ok in Midslaand, op Amelaand en in Et Bildt wodden verwaante dialekten praot.

Deur de officiële staotus van et Fries hebben de meeste plakken in de perveensie zowel een Nederlaanse as een Friese benaeming. Pattie plakken hebben allienig een gebruukte Nederlaanse benaeming omdat ze buten et officiële Friese taelgebied valen. Van de plakken in de gemienten Tietjerksterediel en Dantemediel en de vroggere gemienten Ferwerderediel, Boornsterhem en Littenserediel bin sund jaoren allienig de Friese benaemingen officieel, zoas Damwâld (Damwoolde), Hurdegaryp (Hardegeriep), Burgum (Bargum), Grou (Grouw), Jirnsum (Irnsum) en Raerd (Rauwerd).

In et oosten van de vroggere gemiente Kollumerlaand wodt et Grunnegse dialekt et Westerkertiers praot. In et centrum praoten nog zoe'n 200 meensken et Pompsters, dit is een overgaanksdialekt tussen et Wooldfries en et Westerkertiers. In de Stellingwarven (de gemienten Weststellingwarf en Ooststellingwarf, in et zuudoosten van de perveensie Frieslaand) wodt een Nedersaksisch dialekt praot, et Stellingwarfs. Ok buten disse greenzen wodt et Stellingwarfs praot, bi'jveurbeeld krek over de greens mit de vroggere gemiente Lemsterlaand, ok wodt vermoedt dat et Stellingwarfs deur inkelde duzende meensken in de rest van Nederlaand en daorbuten praot wodt.

De 10 grootste plakken

De tien grootste woonplakken in de perveensie naor et antal inwoners op 1 febrewaori 2012 (bron: Kamer van Koophandel):

Nr. Plaknaeme Inwoners
1 Liwwadden 97.327
2 Drachten 44.940
3 Sneek 33.000
4 Et Vene 29.750
5 Harlingen 15.000
6 Dokkum 13.160
7 De Jouwer 13.045
8 Franeker 12.997
9 Wolvege 12.738
10 De Lemmer 10.554

Gemienten en heufdplakken

(Op de Nedersaksische Wikipedie wodden de Stellingwarfse naemen bruukt)

De perveensie Frieslaand het 18 gemienten en heufdplakken:

  1. Achtkarspelen - Butenpost
  2. Amelaand (Ameland) - Ballum
  3. Dantemediel (Dantumadiel) - Damwoolde
  4. De Friese Meren (De Fryske Marren) - De Jouwer
  5. Et Vene (Heerenveen) - Et Vene
  6. Harlingen - Harlingen
  7. Liwwadden (Leeuwarden) - Liwwadden
  8. Noordoost-Frieslaand (Noardeast-Fryslân) - Dokkum
  9. Ooststellingwarf (Ooststellingwerf) - Oosterwoolde
  1. Opsterlaand (Opsterland) - Beetsterzwaog
  2. Schiermonnikoog - Schiermonnikoog
  3. Smallingerlaand (Smallingerland) - Drachten
  4. Terschelling - West-Terschelling
  5. Tietjerksterediel (Tytsjerksteradiel) - Bargum
  6. Vlielaand (Vlieland) - Oost-Vlielaand
  7. Waadhoeke - Franeker
  8. Weststellingwarf (Weststellingwerf) - Wolvege
  9. Zuudwest-Frieslaand (Súdwest-Fryslân) - Sneek

Zie ok

Nedersaksisch

Uutgaonde verwiezing

Wikimedia Commons
Commons: Frieslaand - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden.


{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Frieslaand
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.