For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Turkse talen.

Turkse talen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Turkse talen
Türk dilleri / Төрки телләр / تۈركى تىللار ئائىلىسى
Gesproken in Balkan, Anatolië, Krim, Kaukasus, Wolgaregio, Iraans Plateau, Centraal-Azië, Siberië, West- en Centraal-China en langs de Noordelijke IJszee.
Ook in migrantengemeenschappen in Noord- en West-Europa, Noord-Amerika en Australië.
Sprekers 250-300 miljoen
Taalfamilie
Turkse talen
Alfabet Turks alfabet (Turkije, Balkan, Krim, Kaukasus, Turkmenistan, Oezbekistan, Tatarije), Cyrillisch alfabet (Kirgizië, Kazachstan, Rusland), Arabisch alfabet (Iran, Irak, Afghanistan, China)
Taalorganisatie Türk Dil Kurumu en TÜRKSOY
Portaal 
Portaalicoon
 
Taal
Carte peuples turcs.png
Verspreiding van de Turkse talen
Map-TurkicLanguages.png
Landen en autonome gebieden waar Turkse talen een officiële status bezitten

De Turkse talen vormen een nauw verwante taalfamilie van zeker 35 talen, gesproken door de Turkse volkeren van Oost-Europa tot in Centraal-China en de Noordelijke IJszee in Noordoost-Azië. In totaal hebben zo'n 220 miljoen mensen een Turkse taal als moedertaal, waarvan ongeveer 40% Turks. Daarnaast worden de talen door een groot deel van de bevolking van Centraal- en West-Azië en de Balkan gesproken, waar het eeuwen als lingua franca diende.

De Turkse talen lijken zo veel op elkaar dat ze door sommige taalkundigen als dialecten worden beschouwd. De onderlinge verstaanbaarheid is dan ook erg groot, met name binnen de (hieronder vermelde) subfamilies. De Turkse talen worden gekenmerkt door verschijnselen als klinkerharmonie, agglutinatie en het ontbreken van een grammaticaal geslacht. De familie vertoont enkele sterke overeenkomsten met een aantal andere talen, waaronder Japans, Mongools en Koreaans, wat bij sommige taalkundigen het idee van een zogeheten familie der Altaïsche talen teweeg heeft gebracht. Vooralsnog worden deze theorie en de varianten erop niet breed gedragen en gaat men uit van een sprachbund.[1]

Schrift

De Turkse talen worden in verschillende schriftsystemen geschreven, voornamelijk het Latijnse schrift, maar ook in het Arabische schrift en het cyrillisch alfabet. De oudste bekende Turkse geschriften zijn de Orchoninscripties uit de vroege 8e eeuw. In 1993 is er een soort Turkse taalunie opgericht, TÜRKSOY, waar alle onafhankelijke Turkse staten, de Moldavische autonome regio Gagaoezië en enkele deelrepublieken van Rusland lid van zijn geworden. Türksoy tracht de Turkse volkeren naar elkaar toe te brengen met een enkel schrift en houdt zich naast taal ook bezig met cultuur en politiek.

Indeling

Men kan de Turkse talen indelen op grond van het voorkomen van een y of een d in het woord voor 'voet' (ayak / adak) en spreekt aldus van ayak-talen en adak-talen. Beide groepen vallen in subgroepen uiteen, die als volgend gegroepeerd worden:[2]

Ogoerse talen

De Ogoerse talen worden gezien als de oudste binnen de Turkse talen. Van hen wordt enkel nog het Tsjoevasjisch gesproken.

Ogoezische talen

Verspreiding van de Ogoezische talen
Verspreiding van de Ogoezische talen

De Ogoezische (vernoemd naar de Ogoezische Turken) of zuidwestelijke subgroep behoort tot de ayaktalen en kent de volgende taalgroepen en talen:

West-Ogoezische talen

Oost-Ogoezische talen

Zuid-Ogoezische talen

Kiptsjaakse talen

De verspreiding van de Kiptsjaakse talen
De verspreiding van de Kiptsjaakse talen

De Kiptsjaakse talen vormen de noordwestelijke groep en komen voornamelijk voor in Centraal-Azië.

Oeigoerse talen

Verspreiding van de Oeigoerse talen
Verspreiding van de Oeigoerse talen

De zuidoostelijke groep van de Turkse talen worden de Oeigoerse of Karluk-talen genoemd.

Siberische talen

De verspreiding van het Dolgaans (l) en het Jakoets (r).
De verspreiding van het Dolgaans (l) en het Jakoets (r).

De noordoostelijke groep komt uit het meest afgelegen en wijdverspreide gebied van Siberië.

Vergelijking

Een deel van de oudst bewaarde Turkse tekst; de Orchoninscripties
Een deel van de oudst bewaarde Turkse tekst; de Orchoninscripties
Vergelijking tussen de belangrijkste Turkse talen
Nederlands Welke woorden zijn er voor het loopje van een paard?
Turks Atın yürüyüşü için hangi sözler var?
Azerbeidzjaans Atın yerişi üçün hansı sözler var?
Tataars Atnıng yürişleri turında nindi süzler bar?
Turkmeens Atın yörişleri barada ne hili sözler bar?
Kazachs Atıng cürisin sıypattaytın kanday sözder bar?
Kirgizisch Attım cürüşü cönündö kanday atayın terimder bar?
Oezbeeks Atnıng yurişlari üçün kanday sözlar bor?
Oeigoers Atnıng mengiş ve yürügişliri toğısında kandak atamlarılar bar?

Zie ook

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Turkse talen
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.