For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Zoeloes.

Zoeloes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Zoeloes
Zoeloes tijdens een traditionele dans
Totale bevolking 13.315.100[1]
Verspreiding
Vlag van Zuid-Afrika
 Zuid-Afrika: 12.663.000

Vlag van Lesotho
 Lesotho: 328.000
Vlag van Zimbabwe
 Zimbabwe: 171.000
Vlag van Swaziland
 Swaziland: 108.000
Vlag van Malawi
 Malawi: 68.000
Vlag van Mozambique
 Mozambique: 6.100
Vlag van Botswana
 Botswana: 6.000[1]

Taal Zoeloe
Engels
Geloof Christendom
Animisme
Verwante groepen Xhosa
Swazi
Noord-Ndebele
Zuid-Ndebele
Verspreiding van Zoeloe-sprekers in Zuid-Afrika
Portaal 
Portaalicoon
 
Landen & Volken

De Zoeloes zijn de grootste bevolkingsgroep van Zuid-Afrika. Ze leven voornamelijk in de provincie KwaZoeloe-Natal en hun totale aantal wordt geschat op zo'n 12 miljoen. Ze staan bekend als een (voormalig) machtig krijgersvolk.

Hun taal, het Zoeloe, behoort tot de Bantoetalen. In het Zoeloe betekent Zoeloe "hemel" of "lucht".

Geschiedenis

Shaka Zoeloe
Shaka Zoeloe

Shaka

Tot aan de 19e eeuw stelde de Zoeloestam weinig voor en vormden ze slechts een onbeduidend onderdeel van de Mthethwaconfederatie.[2] Onder koning Shaka werd het Zoeloekoninkrijk in de jaren 20 van de 19e eeuw vergroot door verovering en assimilatie. De hervorming van zijn effectieve impileger gaf hierbij de doorslag. Van een kleine stam van minder dan 1.500 mensen evolueerden ze tot een grote natie tussen de rivieren Tugela en Pongola. Shaka's veroveringen waren deels verantwoordelijk voor de Mfecane - de "verplettering", een grootscheepse migratie van vele opgejaagde volkeren rond Zoeloeland. De Khumalo, die zich voortaan Matabele noemden, splitsten zich onder leiding van koning Mzilikazi af van de Zoeloenatie en decimeerden op hun tocht naar het noorden de inheemse bevolking van Transvaal waarbij vooral de San grotendeels uitgeroeid werden. Shaka werd in 1828 vermoord en opgevolgd door zijn halfbroer Dingane.

Voortrekkers

Eind jaren 30 van de 19e eeuw vertrokken de Nederlandstalige Voortrekkers vanuit de Britse Kaapkolonie richting het Zoeloekoninkrijk om zich nabij de Zoeloes te vestigen. Dingane liet hun leider Piet Retief in 1838 vermoorden en vele families bij Bloukrans afslachten. De Zoeloes werden op 16 december 1838 onder leiding van Andries Pretorius vernietigend verslagen bij Bloedrivier en de Voortrekkers stichtten de Republiek Natalia nabij het Zoeloekoninkrijk. Dingane werd verjaagd en vermoord door de Swazi, waarop de Voortrekkers zijn timide halfbroer Mpande tot opvolger kroonden. De Voortrekkers en Zoeloes stonden sindsdien op goede voet, maar hun conflicten hadden het Zoeloekoninkrijk verzwakt.

Anglo-Zoeloe-oorlog

Een Zoeloekrijger
Een Zoeloekrijger

Nadat de Republiek Natalia door het Verenigd Koninkrijk werd geannexeerd kwamen ook de Zoeloes steeds meer onder druk te staan van de Britse kolonisator. In het kader van de Wedloop om Afrika brak in 1879 de Anglo-Zoeloe-oorlog uit. De Zoeloes lieten de wereld versteld staan toen ze een Brits leger in de pan hakten bij Isandlwana. Niet lang daarna werden ze echter verslagen bij Rorke's Drift en de oorlog eindigde met de verovering en vernietiging van hun hoofdstad Ulundi. Het Zoeloekoninkrijk werd eerst onderdeel van de Britse kolonie Natal en in 1910 van de Unie van Zuid-Afrika

Apartheid

Tijdens de apartheid leefden de Zoeloes in de Bantoestan Kwazoeloe, een groot aantal enclaves in de provincie Natal. In 1975 richtte Mangosuthu Buthelezi de Inkatha Vrijheidspartij (IFP) op, dat geweldloos verzet tegen het apartheidsregime bood. Na het Bloedbad van Sharpeville bloeide een rivaliteit met het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) op dat vaak ontspoorde en bloedbaden tussen aanhangers veroorzaakte.

Tegenwoordig

Na de verkiezing van Nelson Mandela in 1994 gingen de Bantoestans op in een nieuw Zuid-Afrika. De meeste Zoeloes wonen tegenwoordig in de provincie KwaZoeloe-Natal of zijn gemigreerd naar het nabije Mpumalanga en Gauteng. De Zoeloemonarchie bestaat nog altijd: Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu was van 1968 tot 2021 de paramount chief van de Zoeloes. Ook voormalig Zuid-Afrikaans president Jacob Zuma is een Zoeloe.

Cultuur

Dansende Zoeloes in een kraal
Dansende Zoeloes in een kraal

Vandaag de dag zijn de Zoeloes bekend om hun vermogen om kunstzinnige voorwerpen te maken met behulp van kraaltjes en naaigaren. De traditionele kleding is grotendeels afhankelijk van de relationele status; ongetrouwde Zoeloevrouwen zijn schaarser gekleed dan gehuwde. In verschillende streken wordt door hen nog steeds bij bepaalde gelegenheden buiten een klein nauwelijks verhullend kralenschortje (isigege) met de borsten en billen bloot gelopen. In de streek van Nongoma bedekt deze 'maagdenkledij' tussen navel en knieën een oppervlakte van +/- 20 op 30 cm, in andere streken kunnen ze zelfs korter en ook breder zijn. Door (kleine) jongens gedragen wordt deze beperkte kledij in het Zoeloe dan weer isinene genoemd.

De Zoeloesamenleving is patriarchaal en polygynie komt ook tegenwoordig nog regelmatig voor. Opvallend is dat de Zoeloetraditie, in tegenstelling tot die van de Xhosa (na de Zoeloes het tweede grootste volk van Zuid-Afrika), zich tegen zowel mannen- als vrouwenbesnijdenis keert.

Jacob Zuma, de eerste Zoeloepresident van Zuid-Afrika
Jacob Zuma, de eerste Zoeloepresident van Zuid-Afrika

Bekende Zoeloes

Zie ook

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Zoeloes
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.