For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Telawi.

Telawi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Telawi
თელავი
Ilustracja

Główna ulica miasta
Herb
Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Gruzja

Region

Kachetia

Wysokość

490 m n.p.m.

Populacja (2014)
• liczba ludności


19 629[1]

Położenie na mapie Kachetii
Mapa konturowa Kachetii, po lewej znajduje się punkt z opisem „Telawi”
Położenie na mapie Gruzji
Mapa konturowa Gruzji, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Telawi”
Ziemia41°55′N 45°29′E/41,916667 45,483333
Strona internetowa

Telawi (gruz. თელავი) – miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia, ulokowane na zboczu wzgórza Ciw-Gombori na wysokości 490 m nad poziomem morza. W roku 2014 liczyło 19 629[2] mieszkańców. W mieście rozwinął się przemysł spożywczy oraz jedwabniczy[3].

Historia

Pierwsze archeologiczne znaleziska z okolic Telawi datuje się na epokę brązu. Jedną z najwcześniejszych wzmianek pochodzi od greckiego geografa Ptolemeusza, wspomina on w drugim stuleciu naszej ery o Teledzie (w odniesieniu do Telawi). W VIII wieku miasto stało się ważnym i dużym ośrodkiem polityczno-administracyjnym. Interesujących informacji o Telawi dostarczył arabski geograf Al Mukadis w X wieku. Wymienia Telawi wraz z najważniejszymi miastami Kaukazu takimi jak Tbilisi, Szamkir, Gandża, Szemacha i Szyrwan. Podaje również, że mieszkańcy miasta są głównie chrześcijanami.

Od X do XII wieku Telawi pełniło funkcje stolicy królestwa Kachetii. Podczas tak zwanej złotej ery gruzińskiego państwa przypadającej na dwunaste i trzynaste stulecie Telawi stało się jednym z najważniejszych ośrodków polityczno-gospodarczych królestwa Gruzji. Po osłabieniu królestwa przez liczne ataki w XV wieku rola miasta znacznie podupadła, straciło na politycznym znaczeniu i stało się miastem handlowym. Telawi ponownie odzyskało znaczenie polityczne w XVII wieku gdy zostało drugą stolicą (po Tbilisi) zjednoczonego królestwa wschodniej Gruzji – Kartli-Kachetii. Panowanie króla Herakliusza II okazało się bardzo korzystne dla miasta, od jego rządami miasto stało się strategicznym i kulturalnym centrum, wybudowano seminarium duchowe oraz teatr. Reformy wprowadzone przez króla znacznie podniosły standard życia poddanych.

Rosyjskie panowanie

W 1801 r; po włączeniu królestwa Kartli-Kachetii do Imperium Rosyjskiego Telawi utraciło status stolicy. Podczas tamtego okresu rozwinął się głównie lekki przemysł (grawerowanie, garncarstwo, produkcja wina, itd.), handel i rolnictwo. Populacja miasta pod koniec XIX wieku wynosiła około 12 tys. mieszkańców (w tym około 9000 Ormian i 2000 Gruzinów[4]).

Zabytki

Pomnik króla Herakliusza II w centrum Telawi
Pomnik króla Herakliusza II w centrum Telawi

Telawi i okolice są bogate w zabytki, oto lista najważniejszych zawierających się w granicach miasta:

  • Dzweligdawani (stare mury) – forteca pierwszych kachijskich królów (IX–X wiek);
  • Kościół św. Maryi (XVI wiek); Kościół św. Trójcy (VI wiek);
  • Forteca Batoniscyche wybudowana w XVII wieku, jedyny tak dobrze zachowany pałac królewski z epoki feudalnej w Gruzji;
  • Korczibasziszwili – zamek miejscowego rodu Korczibasziszwili (XVI–XVIII wiek);
  • Wachwacziszwili – zamek miejscowego rodu Wachwacziszwili (XVIII wiek).

Telawi to jedyne miasto w Gruzji, które posiada cztery zabytkowe fortyfikacje z różnych okresów czasowych. Z tego też powodu architekci, uczeni i historycy uważają Telawi za najbardziej „średniowieczne” miasto w kraju. Rośnie też w pobliżu 900-letni platan (45 m wysokości, 12,4 m obwodu). Niedaleko Telawi znajduje się wiele znaczących zabytków: katedra Alawerdi (XI wiek) – drugi pod względem wysokości budynek sakralny w Gruzji, zaraz po nowo zbudowanym kościele św. Trójcy w Tbilisi, akademia Ikalto (VIII–XII wiek) – miejsce gdzie studiował słynny pisarz Szota Rustaweli, kościół św. Grzegorza (patrona Gruzji, podobno jest 365 kościołów pod takim wezwaniem), ruiny miasta i twierdzy Gremi (pierwsza stolica Kachetii), Szuamta – kompleks trzech kościołów z różnych okresów – 6., 7. i 8. stulecia ulokowany na zalesionym wzgórzu, Achali Szuamta – monastyr niedaleko Dzweli Szuamta, zbudowany w XVI wieku oraz ogród botaniczny Cinandali.

Geografia

Widok na Kaukaz z Telawi
Widok na Kaukaz z Telawi

Telawi położone jest na południowym i południowo-zachodnim zboczu Ciw-Gombori, graniczy z doliną Alazani od północy i wschodu. Z większości miejsc w mieście roztacza się widok na Wysoki Kaukaz.

Aktualnie Telawi połączone jest z Tbilisi dwiema drogami. Dłuższa, ale w lepszym stanie, trasa przebiega przez obszary rolnicze Kachetii (liczy 156 km), krótsza droga wiedzie przez malowniczy łańcuch górski Gombori. Co prawda liczy 96 km, ale jest o wiele bardziej zniszczona i niebezpieczna.

Telawi jest popularnym miejscem turystycznym Gruzji.

Sport

W mieście istnieje klub piłki nożnej, SK Telawi, uczestniczący w rozgrywkach pierwszej ligi gruzińskiej Pirweli Liga. W latach 2005–2007 w pierwszej lidze grał Kalcheti Telawi.

Rozgrywane są tutaj także międzynarodowe turnieje tenisowe kobiet, rangi ITF, pod nazwą Telavi Open, z pulą nagród 25.000 $.

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014, საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური, listopad 2014 [dostęp 2016-11-26] (gruz.).
  2. 2005 – 20 593 mieszkańców
    2002 – 21 805 mieszkańców
    1989 – 27 848 mieszkańców
  3. Telawi, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-08-22].
  4. Энциклопедия Брокгауза и Ефрона (Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary), Телав (Telav)

Linki zewnętrzne

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Telawi
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.