For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Toczenie.

Toczenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy metody obróbki skrawaniem. Zobacz też: Toczenie – technika wykonywania naczyń z gliny na kole garncarskim.
Tokarz przy pracy
Tokarz przy pracy

Toczenie – rodzaj obróbki wiórowej stosowany najczęściej do obrabiania powierzchni zewnętrznych lub wewnętrznych przedmiotów w postaci brył obrotowych[1] lub brył/zarysów osiowo-symetrycznych. Istnieje możliwość uzyskiwania metodą toczenia również innych kształtów niż obrotowe[a]. Toczenie polega na oddzielaniu nożem tokarskim warstwy materiału z przedmiotu, w celu uzyskania pożądanego kształtu i wymiarów. Tokarka jest obrabiarką przeznaczoną do obróbki powierzchni zewnętrznych (toczenie) i wewnętrznych (wytaczanie).

Kinematyka toczenia

Ruchy występujące w trakcie realizacji toczenia można podzielić na:

  • ruchy podstawowe: ruch główny i ruch posuwowy,
  • ruchy pomocnicze: ruchy mające na celu ustawienie narzędzia względem przedmiotu obrabianego (skrawanie się wtedy nie odbywa).

Ruchy podstawowe oznaczone są na rysunku i nazywane są:

  • prędkością skrawania vc,
  • prędkością posuwu vf,
  • prędkością wypadkową ve.

Prędkość wypadkowa (efektywna) ve, jest sumą wektorową prędkości skrawania oraz posuwu. Definiuje się również kąt ruchu wypadkowego, zawarty między wektorami vc i ve. W przypadku występowania kąta prostego między wektorami vf oraz vc prawdziwa staje się zależność:

Parametry geometryczne warstwy skrawanej

Geometrię warstwy skrawanej najczęściej rozpatruje się w płaszczyźnie prostopadłej do wektora prędkości skrawania przechodzącej przez punkt na krawędzi skrawającej. Parametry geometrii warstwy skrawanej opisuje się zgodnie z normą PN-M-01002-03:1992[2]. Mimo że norma została wycofana w roku 2012, zwyczajowo jednak w podręcznikach obróbki skrawaniem do dziś opisuje się przekrój warstwy skrawanej zgodnie z jej zaleceniami. Do jej opisu służą następujące wielkości[3]:

  • – głębokość skrawania określana jako odległość powierzchni obrobionej i obrabianej, mierzonej prostopadle do kierunku ruchu posuwowego; najczęściej wyrażana w milimetrach,
  • – posuw narzędzia na jeden obrót przedmiotu obrabianego,
  • – promień zaokrąglenia naroża,
  • – kąt przystawienia głównej krawędzi skrawającej,
  • – kąt przystawienia pomocniczej krawędzi skrawającej.

Podstawowe zależności w procesie toczenia

Oznaczenie toczenie.png
  • Prędkość skrawania:
  • Wydatek objętościowy skrawania:
  • Czas maszynowy przy toczeniu:
  • Trwałość ostrza (zgodnie z uproszonym wzorem Taylor

a):

  • Pole przekroju poprzecznego warstwy skrawanej:
  • Siła skrawania:
  • Moc skrawania:

Gdzie:

  • – największa średnica toczonego zarysu [mm],
  • prędkość obrotowa ruchu głównego (wrzeciona) [obr/min],
  • – głębokość skrawania [mm],
  • – posuw na obrót narzędzia [mm/obr],
  • – długość drogi skrawania [mm],
  • – długość drogi dobiegu ostrza [mm],
  • – długość drogi wybiegu ostrza [mm],
  • – liczba przejść,
  • – stała wielkość uwzględniająca wpływ czynników nie wyodrębnionych we wzorze,
  • – wykładnik zależny od par materiałów,
  • – opór właściwy skrawania [MPa],
  • – sprawność tokarki,

Klasyfikacja metod toczenia

Ze względu na rodzaj narzędzia[1]
  • punktowa
  • kształtowa
  • obwiedniowa
Ze względu na położenie osi obrotu przedmiotu[1]
  • toczenie poziome
  • toczenie pionowe
Ze względu na kierunek ruchu posuwowego
  • wzdłużne,
  • poprzeczne,
  • stożków,
  • kopiowe.
Ze względu na rodzaj powierzchni[4]
  • toczenie zewnętrzne (obtaczanie)
  • toczenie wewnętrzne (wytaczanie, roztaczanie)
Ze względu na fazy procesu technologicznego i jakość

Wyróżnia się obróbkę zgubną, kształtującą oraz wykończeniową[3]. Parametry technologiczne, głównie głębokości skrawania ap oraz posuwu f, tych metod obróbki różnią się w zależności od materiału obrabianego, skrawności narzędzia oraz możliwości obrabiarki. Wyróżnia się również klasyfikację opartą na kryteria jakościowych[3], które można zastosować również dla toczenia:

  • toczenie zgrubne,
  • toczenie średnio dokładne,
  • toczenie dokładne,
  • toczenie bardzo dokładne.
  • Toczenie aluminium
    Toczenie aluminium
  • Przykład toczonych brył obrotowych
    Przykład toczonych brył obrotowych

Toczenie powierzchni stożkowych

Podstawowymi sposobami obróbki powierzchni stożkowych możliwych do realizacji na tokarkach są[5]:

  • toczenie przez skręcenie suportu,
  • toczenie przez przestawienie osi konika
  • toczenie wg liniału,
  • toczenia na tokarkach kopiarkach,
  • toczenie nożem kształtowym,
  • toczenie na tokarkach sterownych numerycznie.

Obróbkę powierzchni stożkowych prowadzi się w oddzielnej operacji lub w zabiegach.

Uwagi

  1. Na tokarkach karuzelowych.

Przypisy

  1. a b c Jan Kosmol (red.): Techniki wytwarzania. Obróbka wiórowa i ścierna. Gliwice: Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, 2002.
  2. PKN, PN-M-01002-03:1992: Podstawowe pojęcia w obróbce wiórowej i ściernej – Wielkości geometryczne i kinematyczne w obróbce skrawaniem, 31 grudnia 1992.
  3. a b c Wiesław Olszak, Obróbka skrawaniem, WNT, 2019, ISBN 978-83-01-19438-3.
  4. Edmund Tasak: Obróbka ubytkowa i spajanie. Kraków: Akademia Górniczo-Hutnicza, 2001. ISBN 978-83-88408-96-0.
  5. Feld Mieczysław, Podstawy projektowania procesów technologicznych typowych części maszyn, WNT, 2007, ISBN 978-83-204-3287-9.

Bibliografia

  • J. Kaczmarek, Podstawy obróbki wiórowej, ściernej i erozyjnej, WNT, Warszawa 1970.
  • M. Feld, Podstawy projektowania procesów technologicznych typowych części maszyn, WNT, 2007.
  • W. Olszak, Obróbka skrawaniem, WNT, 2019.


{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Toczenie
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.