En İyi Sorular
Zaman Çizelgesi
Sohbet
Bakış Açıları
Tipili, Tortum
Vikipedi'den, özgür ansiklopediden
Remove ads
Tipili, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Remove ads
Tarihçe
Özetle
Bakış açısı
Tipili'nin eski adı Vahtangisi'dir. Vahtangisi (ვახტანგისი) Gürcüce bir yer adıdır ve Gürcistan'ın doğu kesiminde bugün de aynı adı taşıyan bir köy bulunmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Vahtanos ve Vaktanos (واقتانوص) şeklinde girmiştir.[4][5][6]
Vahtangisi veya Vaktanos köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde kalıntıları bulunan kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.[7] Osmanlı döneminin başlarında köy Tortum sancağına bağlı bulunuyordu.[8]
Vahtangisi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Vaktanos" adıyla Erzurum Eyaleti'nin Tortum kazasında yer alıyordu. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 70 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 140 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[8]
Vahtangisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[5] 1940 genel nüfus sayımında "Vaktanos" şeklinde kaydedilen köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 420 kişiden oluşuyordu.[9] Vahtangisi veya Vaktanos Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Tipili şeklinde değiştirilmiştir. Nitekim genel nüfus sayımlarında köyün adı 1950 yılında "Vaktanos", 1955 yılında "Tipili" olarak geçer. Tipili köyünde 1965 yılında 568 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 167 kişi okuma yaza biliyordu.[6]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[10]
Tipili köyünde kuru duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan bir kalenin kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Bu kalıntılar köyün 1 kilometre kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Kaleden geriye çok az duvar örgüsü kalmıştır; kalan kısmı taş yığınına dönüşmüştür. Kalenin bulunduğu yer köylülerce "Karsameti" (ქარსამეთი) olarak adlandırılmaktadır.[7]
Remove ads
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 80 km, Tortum ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.[11] Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup, D.950 numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Kapıkaya, Alapınar, Esendurak ve Tortumkale mahalleleri üzerinden 21,2 km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.[12]
Nüfus
Kaynakça
Dış bağlantılar
Wikiwand - on
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Remove ads