柯尔克孜语 - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for 柯尔克孜语.

柯尔克孜语

维基百科,自由的百科全书

柯尔克孜语 / 吉尔吉斯语
кыргыз тили, qırğız tili, قىرعىز تىلى
母语国家和地区吉尔吉斯斯坦阿富汗塔吉克斯坦中国新疆
区域中亚
母语使用人数约500万人(日期不详)
语系
突厥语系
  • 西突厥语族
    • 咸海-里海语支
      • 柯尔克孜语 / 吉尔吉斯语
官方地位
作为官方语言 吉尔吉斯斯坦
 中国新疆克孜勒苏柯尔克孜自治州
语言代码
ISO 639-1ky
ISO 639-2kir
ISO 639-3kir

柯尔克孜语吉尔吉斯语西里尔字母кыргыз тили阿拉伯字母:قىرعىز تىلى)是突厥语系语言,与俄语一同是吉尔吉斯斯坦的官方语言。吉尔吉斯语有约500万使用者,为柯尔克孜族使用,来自吉尔吉斯斯坦、中国阿富汗哈萨克斯坦塔吉克斯坦土耳其乌兹别克斯坦俄罗斯

现在,俄语仍然在吉尔吉斯斯坦主要城市是重要的语言,例如比什凯克。同时,吉尔吉斯语继续失传,尤其是在年轻一代。[1]

字母

柯尔克孜语曾使用波斯-阿拉伯字母书写。1927年改用拉丁字母,从1940年起改用西里尔字母书写。在中国,柯尔克孜族仍使用阿拉伯字母书写。在1991年吉尔吉斯斯坦自苏联独立之后,不少政治人物提议柯尔克孜语重新用拉丁字母书写,但至今仍保留着用西里尔字母书写。使用西里尔字母的吉尔吉斯语,在原本俄语使用的西里尔字母以外、再另加上加上以下三个字母:

大写 小写 读音 名称
Ң ң /ŋ/  
Ү ү /y/  
Ө ө /œ/  

柯尔克孜语字母

西里尔字母 西里尔字母 阿拉伯字母 转写 拉丁字母
(1928—1940)
国际音标
А а а ا A a A a /ɑ/
Б б бе ب B b B ʙ /b/, /w/, /v/
В в ве ۋ V v V v /v/
Г г ге گ
ع*
G g, Ğ ğ G g, Ƣ ƣ /ɡ~ɣ/, /ɢ~ʁ/
Д д де د D d D d /d/
Е е e ه Ye ye, E e Je je, E e /je/, /e/
Ё ё ё يو Yo yo Yo yo /jo/
Ж ж же ج J j Ç ç (Ƶ ƶ 1938-1940) /dʒ/, /ʒ/
З з зе ز Z z Z z /z/
И и и ى İ i I i /i/
Й й ий ي Y y J j /j/
К к кa ك
ق*
K k, Q q K k, Q q /k/, /q/, /χ/
Л л эл ل L l L l /l/, /ɫ/
М м эм م M m M m /m/
Н н эн ن N n N n /n/
Ң ң ың ڭ Ñ ñ Ŋ ŋ /ŋ/, /ɴ/
О о о و O o O o /o/
Ө ө ө ۅ Ö ö Ɵ ɵ /ø/
П п пe پ P p P p /p/
Р р эр ر R r R r /r/
С с эс س S s S s /s/
Т т те ت T t T t /t/
У у у ۇ U u U u /u/
Ү ү ү ۉ Ü ü Y y /y/
Ф ф эф ف F f F f /ɸ/
Х х ха ح H h, X x X x (H h 1928-1938) /χ/, /q/
Ц ц це تس C c Ts ts /ts/
Ч ч че چ Ç ç C c /tʃ
Ш ш ша ش Ş ş Ş ş /ʃ/
Щ щ ща - Şç şç Şc şc /ʃtʃ/, /ʃː/
Ъ ъ ажыратуу белгиси - - - -
Ы ы ы ى I ı Ь ь /ɯ/
Ь ь ичкертүү белгиси - - - -
Э э э ه E e E e /e/
Ю ю ю يۋ Yu yu Yu yu /ju/, /jy/
Я я я يا Ya ya Ya ya /ja/, /jɑ/

音系

元音

不圆唇 圆唇 不圆唇 圆唇
i y ɯ u
e ø o
ɑ

辅音

双唇 齿/龈 龈后 硬腭 软腭/小舌
鼻音 m n ŋ
爆破音 p b t d k~[q] ɡ
塞擦音 t͡s tʃ dʒ
擦音 ɸ/ v s z ʃ x [ɣ]
边音 l~ɫ
颤音 r
近音(无擦通音) j

/f v t͡s x/ 只出现在外来借词里。

范例

以下范例选自世界人权宣言

西里尔文字 阿拉伯文字 拉丁化

哈萨克斯坦国际通讯社)

拉丁化

棉花堡大学英语Pamukkale University突厥语式)

中文
Бардык адамдар өз беделинде жана укуктарында эркин жана тең укуктуу болуп жаралат. Алардын аң-сезими менен абийири бар жана бири-бирине бир туугандык мамиле кылууга тийиш. باردىق ادامدار ۅز بەدەلىندە جانا ۇقۇقتارىندا ەركىن جانا تەڭ ۇقۇقتۇۇ بولۇپ جارالات.۔ الاردىن اڭ-سەزىمى مەنەن ابئيىرى بار جانا بئرى-بئرىنە بئر تۇۇعاندىق مامئلە قىلۇۇعا تئيىش. Bardıq adamdar öz bedelïnde jana wqwqtarında erkïn jana teñ wqwqtww bolwp jaralat. Alardın añ-sezïmï menen abïyrï bar jana bïrï-bïrïne bïr twğandıq mamïle qılwwğa tïyïş. Bardıq adamdar öz bedelinde jana uquqtarında erkin jana teñ uquqtuu bolup jaralat. Alardın añ-sezimi menen abiyiri bar jana biri-birine bir tuuğandıq mamile qıluuğa tiyiş. 人人生而自由,在尊严和权利上一律平等。他们赋有理性和良心,并应以兄弟关系的精神相对待。

参考文献

参见

外部链接

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
柯尔克孜语
Listen to this article