For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Azerbeidzjaans.

Azerbeidzjaans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Azerbeidzjaans
Azərbaycan dili
Азәрбајҹан дили
ذربایجان دیلی
Gesproken in
Vlag van Azerbeidzjan
 Azerbeidzjan
Vlag van Iran
 Iran
Vlag van Irak
 Irak
Vlag van Rusland
 Rusland
Vlag van Georgië
 Georgië
Vlag van Kazachstan
 Kazachstan
Vlag van Oezbekistan
 Oezbekistan
Vlag van Turkmenistan
 Turkmenistan
Vlag van Oekraïne
 Oekraïne
Vitaliteit veilig
Sprekers 23-30 miljoen
Rang 31
Taalfamilie
Alfabet Latijns
cyrillisch
Arabisch
Officiële status
Officieel in
Taalcodes
ISO 639-1 az
ISO 639-2 aze
ISO 639-3 aze
 Verspreiding van het Azerbeidzjaans
Portaal 
Portaalicoon
 
Taal

Het Azerbeidzjaans of Azeri of Azeri Turkish[1] (Azərbaycan dili, آذربایجان دیلی, Азәрбајҹан дили) is een Turkse taal, die wordt gesproken door de Azerbeidzjanen.

Verspreiding

Het Azerbeidzjaans is de officiële taal van Azerbeidzjan. De taal wordt ook gesproken in het aangrenzende Iraans-Azerbeidzjan. Er zijn daarnaast minderheden in de Russische deelrepubliek Dagestan, in Georgië en in Oost-Anatolië. De taal wordt door naar schatting 23 tot 30 miljoen mensen gesproken.

Verwantschap

Binnen de Turkse talen behoort het Azerbeidzjaans samen met het Turks, het Gagaoezisch en het Turkmeens tot de Ogoezische talen: op taalkundige gronden wordt deze onderling nauw verwante groep talen soms als één taal beschouwd.[2]

Schrijftaal

Er bestaan sinds de veertiende eeuw teksten in het Azerbeidzjaans. De taal is eeuwenlang geschreven met het Arabische alfabet. Van 1922 tot 1939 werd in Azerbeidzjan (toen deel van de Sovjet-Unie) het Latijnse alfabet gebruikt, en van 1939 tot 1991 het cyrillische. Sinds 1991 wordt opnieuw het Latijnse alfabet gebruikt in een variant van het Nieuwe Turkse Alfabet, die in 1992 een kleine wijziging onderging. Daarbij werd het zeer frequente letterteken ä, dat een sjwa aanduidt, door een ə vervangen: het Azerbeidzjaanse alfabet is hiermee een van de weinige talen met de letter ə.[3] In tegenstelling tot het Turks gebruikt het Azerbeidzjaans ook de letters q en x:

Aa, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Əə, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Xx, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş, Tt, Uu, Üü, Vv, Yy, Zz

In Iran is men steeds het Arabische alfabet blijven gebruiken. In Dagestan gebruikt men nog altijd het cyrillisch alfabet.

Het moderne standaard-Azerbeidzjaans in de Republiek Azerbeidzjan heeft invloeden ondergaan vanuit het Russisch en berust op het dialect van de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe. Het moderne standaard-Azerbeidzjaans in Iran lijkt op de oudere stadia van het Azerbeidzjaans en berust op het dialect van de Iraans-Azerbeidzjaanse hoofdstad Tabriz.

Invloeden

Het Azerbeidzjaans is sterker door het Perzisch en het Russisch beïnvloed dan het Turks. Het Turks heeft sinds de jaren dertig van de 20ste eeuw te maken gehad met een succesvolle taalhervormingsbeweging die het Turks wilde ontdoen van Perzische woorden. In het Azerbeidzjaans heeft een dergelijke hervorming niet plaatsgevonden. De Perzische invloed is begrijpelijkerwijs het grootst in de varianten die in Iran worden gesproken.

Tekstvoorbeeld

De onderstaande tekst is een uittreksel uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in het Azerbeidzjaans.

Azerbeidzjan Rusland Iran
Bütün insanlar ləyaqət və hüquqlarına göre azad və bərabər doğulurlar. Onların şüurları və vicdanları var və bir-birlərinə münasibətdə qardaşlıq ruhunda davranmalıdırlar. Бүтүн йнсанлар ләјагәт вә һүгуларына ҝөрә азад вә бәрабәр доғулурлар. Онлрын шүурлары вә виҹданлары вар вә бир-бирләринә мүнасибәтдә гардашлыг рунһунда давранмалыдырлар. بوتون انسانلار حيثيت و حقلر باخميندان دنك برابر و اركين آزاد دوغولارلار. اوس عقل و اويات وجدان ييهﺳﻴﺪيرلر و بير بيرلرينه قارشى قارداشليق روحو ايله داورانماليدرلار.

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Azerbeidzjaans
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.