Martin Bril

Marten Walther (Martin) Bril (Utrecht, 21 oktober 1959 – Amsterdam, 22 april 2009) was een Nederlandse columnist, schrijver en dichter.

Martin Bril
Martin Bril in 2006
Algemene informatie
Geboortedatum	21 oktober 1959
Geboorteplaats	Utrecht
Overlijdensdatum	22 april 2009
Overlijdensplaats	Amsterdam
Geboorteland	Nederland
Beroep	dichter, schrijver,[1] columnist
Jaren actief	1987-2009
Werk
Bekende werken	De kleine keizer
Uitgeverij(en)	Prometheus en Uitgeverij 521
Prijzen en onderscheidingen	Bob den Uyl-prijs (2009)[2]
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Website
Portaal    Literatuur

Levensloop

Martin Bril, geboren in Utrecht als zoon van handelsvertegenwoordiger R.M. Bril en J. Bril-Pilat, bracht zijn eerste levensdagen in De Bilt door.^[3] Al snel verhuisde het gezin naar de Livingstonelaan in de Utrechtse wijk Kanaleneiland. Bril groeide verder op in Dieren, Drachten en 't Harde. In het ouderlijk gezin speelde het gereformeerd protestantisme een belangrijke rol.

Vanaf 1978 studeerde Bril filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij voltooide zijn studie niet. Vervolgens volbracht hij de studierichting scenarioschrijven aan de Nederlandse Filmacademie in Amsterdam. Het VPRO televisieprogramma "het Lab" zond zijn afstudeerfilm over een vlaggenfabriek uit. Tijdens zijn studententijd in Groningen schreef hij voor het linkse studentenblad Nait Soez'n en maakte hij kennis met Dirk van Weelden. In Amsterdam begaf hij zich in kunstenaarskringen waarvan ook onder andere schilder Rob Scholte en de latere schrijver Joost Zwagerman deel uitmaakten. Van Weelden en Bril vormden vanaf 1987 een schrijversduo en publiceerden verscheidene verhalenbundels. In deze periode kampte Bril met een alcohol-, coke-, gok- en seksverslaving. Als freelance publicist werkte hij voor onder andere Het Parool, Vrij Nederland, NRC Handelsblad, VPRO (radio) en De Morgen. Zijn grote voorbeeld was de Amerikaanse journalist Jimmy Breslin, een vertegenwoordiger van New Journalism

In 1997 schreef hij voor Het Parool, waar hij op dat moment reeds in dienst was, een serie columns over het proces tegen drugsbaas Johan 'De Hakkelaar' Verhoek. Eveneens in 1997 won hij de Pop Pers Prijs, voor een reeks artikelen over popmuziek in Vrij Nederland. Vanaf deze periode nam zijn productie zienderogen toe, wat mede het gevolg was van het stoppen met de consumptie van alcohol en cocaïne. Vanaf 1998 verschenen er jaarlijks meerdere boeken van zijn hand. In september 2001 verruilde hij Het Parool voor de Volkskrant, waarin hij een dagelijkse column verzorgde. In Vrij Nederland publiceerde hij vanaf 22 december 2001 het wekelijkse feuilleton Evelien, waarvan later onder regie van Rita Horst de televisieserie Evelien werd gemaakt. Hij publiceerde in diverse tijdschriften en trad met Ronald Giphart en Bart Chabot op in theaters. Bovendien was hij geregeld te zien als tafelheer van presentator Matthijs van Nieuwkerk in het televisieprogramma De Wereld Draait Door. Daar liet hij ook van zijn voorliefde voor de geografie van Nederland blijken. In 2006 schreef Bril het zeventiende Groot Dictee der Nederlandse Taal. De door hemzelf voorgedragen tekst stond in het teken van het koppelteken en bevatte woorden als beatjuggelen, guppy en caipirinha.

Een jaarlijks terugkerend onderwerp in zijn columns was de zogeheten rokjesdag, die ene dag in het voorjaar dat alle vrouwen als bij toverslag ineens een rok dragen, met daaronder blote benen.^[4] De bekendheid die Bril gaf aan dit begrip leidde ertoe dat het woord 'rokjesdag' in de Dikke Van Dale werd opgenomen.

In 2014, rond het verschijnen van een biografie over Bril, ontstond er enige discussie of Bril al dan niet deed aan product placement voor Volvo.^[5]

Eveneens in 2014 maakte Coen Verbraak de documentaire Martin Bril - Enfin over leven en werk van Bril.

Voor de ingang van Frisius Medisch Centrum ligt een hardstenen poëzietableau (1 meter bij 1,20 meter) met een gedicht van Martin Bril. Het gedicht met als titel 'Kunst' maakt onderdeel uit van Poëzieroute Leeuwarden. De laatste strofe luidt: "De kunst is zo te leven / dat het je overkomt / Die klaarheid, af en toe". Het gedicht, inclusief de Engelse vertaling door Michele Hutchison, is te lezen op www.poezieroute.nl.

Ziekte en overlijden

In juni 2008 werd slokdarmkanker bij Bril vastgesteld. In 2001 was hij al eens getroffen door darmkanker. Hij was enige tijd uit de roulatie maar keerde later terug als columnist en op televisie bij De Wereld Draait Door. In 2009 ontving Bril de Max Pam-oeuvreprijs, toegekend en uitgereikt door journalist en schrijver Max Pam. Inmiddels was duidelijk dat hij ongeneeslijk ziek was en in maart 2009 ging zijn gezondheid snel achteruit. Vanaf april 2009 kreeg hij een vaste dagelijkse plek rechtsonder op de voorpagina van de Volkskrant. Op 17 april werd zijn laatste column, getiteld "Boosheid", hier geplaatst. Vier dagen later werd hij onderscheiden met de Bob den Uyl-prijs voor zijn boek De kleine keizer, maar hij kon de uitreiking niet meer bijwonen. Hij overleed een dag later op 49-jarige leeftijd. De uitzending van 23 april van De Wereld Draait Door werd volledig gewijd aan zijn overlijden.^[6] Op zaterdag 2 mei werd hij herdacht in De Duif waarna hij in besloten kring is begraven op Zorgvlied. Op zijn grafsteen staan zijn personalia en een tekst die bestaat uit één woord: Enfin.

Bibliografie

Martin Bril-paviljoen op het gras aan Amsterdam-Rijnkanaal, Kanaleneiland, Utrecht, 2019

Tekst: De kunst is zo te leven Dat het je overkomt in Martin Bril-paviljoen, Kanaleneiland, Utrecht, 2019

Uitzicht van Martin Bril-paviljoen, Kanaleneiland, Utrecht, 2019

Lichtval in Martin Bril-paviljoen, Kanaleneiland, Utrecht, 2019

• 1987 - Arbeidsvitaminen. Het ABC van Bril & Van Weelden, Martin Bril, Dirk van Weelden ISBN 90-234-3042-5
• 1990 - Piano en gitaar. De vooruitgang volgens Bril & Van Weelden. Stripverhaal, Martin Bril en Dirk van Weelden ISBN 90-234-3137-5
• 1990 - Voordewind. Roman ISBN 90-234-3151-0
• 1991 - Terugwerkende kracht. Een leesgeschiedenis van de Tweede Wereldoorlog samenst. Martin Bril en Dirk van Weelden ISBN 90-234-3139-1
• 1991 - Bijlezen. De mooiste verhalen uit Nederland en Vlaanderen, Martin Bril ... et al. ISBN 90-234-3206-1
• 1992 - Home sweet home. Bril & Van Weelden onderweg naar een nieuwe eeuw (fragment), Martin Bril & Dirk van Weelden
• 1993 - De mooiste baby van de hele wereld. Avonturen van een jonge vader ISBN 90-5018-192-9
• 1994 - Altijd zomer, altijd zondag ISBN 90-234-3229-0
• 1997 - Klant in Aantocht
• 1998 - Het tekort en andere verhalen ISBN 90-5333-482-3
• 1998 - Onderweg
• 1998 - Etalagebenen. Amsterdamse miniaturen ISBN 90-5333-705-9
• 1999 - Stadsogen. Nieuwe Amsterdamse miniaturen ISBN 90-5333-816-0
• 1999 - Spuigaten
• 2000 - Hollandse luchten. Amsterdamse miniaturen ISBN 90-5333-936-1
• 2001 - Gloriedagen. Het beste tot nu toe ISBN 90-446-0054-0
• 2001 - Evelien ISBN 90-446-0033-8 Met grote letter gedrukt, 2002 ISBN 90-5542-825-6
• 2001 - Idolen. De mooiste verhalen over: Huub van der Lubbe, Marco van Basten, Winnetou, Jeroen Brouwers, Kuifje & Kapitein Haddock, René Magritte, Marilyn Monroe, Jeanne Darc, Golden Earring, Cuby and the Blizzards, Jan Mulder, Elvis Presley, Remco Campert, Bruce Lee, Alice Cooper en Alain Delon, door Martin Bril ... et al. ISBN 90-76927-04-9
• 2001 - Wereld van heimwee
• 2001 - De manipulatie ISBN 90-352-2460-4
• 2002 - De Afsluitdijk en verder ISBN 90-446-0175-X
• 2002 - Vaderschap. Nieuwe verhalen van Nederlandse schrijvers, Martin Bril ... et al. ISBN 90-446-0007-9
• 2002 - Het verdriet van Drenthe
• 2002-2004 - Verzameld werk. Gedichten
  • Deel 1 ISBN 90-76927-17-0
  • Deel 2 ISBN 90-76927-84-7
• 2002 - Twee broers en een broodjeszaak ISBN 90-76927-19-7
• 2002 - Foam in het Vondelpark. De mooiste foto's van 150 fotografen. Uitg. t.g.v. gelijknamige tentoonstelling in het Vondelpark in Amsterdam, 17 mei t/m 30 juni 2002 ISBN 90-75380-50-X
• 2003 - Grote kleine dingen (en andersom) ISBN 90-254-0114-7
• 2003 - Gelukkig niet. Nieuwe avonturen van Evelien ISBN 90-446-0216-0
• 2003 - Overal een rode tas
• 2003 - De Russische achterbuurvrouw
• 2004 - Het ronde land ISBN 90-446-0372-8
• 2004 - Twee dochters en een reiger ISBN 90-445-0488-6
• 2004 - De avonturen van Max en Vera ISBN 90-00-03585-6
• 2004 - De Franse slag ISBN 90-76927-86-3
• 2004 - Eigen benen ISBN 90-446-0369-8
• 2004 - De straten van Amsterdam
• 2005 - Koffiehuis Mokum, foto's Michel Pellanders; tekst Martin Bril ISBN 90-5260-172-0
• 2005 - De dag van de nieuwe haring en andere kleine klassiekers ISBN 90-446-0627-1
• 2005 - Het leed dat liefde heet en andere taferelen ISBN 90-446-0683-2
• 2005 - .nl (met fotografen Ben Deiman en Karel Tomeï) ISBN 90-5594-364-9
• 2006 - Een plek onder de zon. Muziekverhalen ISBN 90-446-0732-4
• 2006 - Het verdwenen kruispunt. Berichten van het land ISBN 90-446-0694-8
• 2006 - De heetste dag van het jaar ISBN 90-446-0859-2
• 2006 - Een bril in Rome
• 2006 - Plaats delict Amsterdam, tekst: Ruud Buurman, Martin Bril en Rik Suermondt ISBN 978-90-468-0222-9
• 2007 - Hollandse haltes, fotogr. Werry Crone; tekst Martin Bril. Ondertitel op omslag: van Hongerige Wolf tot Biggekerke ISBN 978-90-76915-22-7
• 2007 - Schitterend blauw. Reisverhalen ISBN 978-90-446-0770-3
• 2007 - Haagse bluf en andere verhalen ISBN 978-90-446-0951-6
• 2007 - Plat du jour. Berichten uit Frankrijk ISBN 978-90-446-1007-9
• 2008 - De schoonheid van ons land. Dl. 1: De steden ISBN 978-90-254-2873-0
• 2008 - Vader en dochters ISBN 978-90-446-1004-8 (geb.), ISBN 978-90-446-1823-5 (pbk.)
• 2008 - Liefde, seks & regen. Intieme berichten ISBN 978-90-446-1153-3
• 2008 - De kleine keizer. Verslag van een passie ISBN 978-90-446-1101-4
• 2008 - Evelien voor altijd. Bevat: Evelien; Gelukkig niet; Eigen benen ISBN 978-90-446-1154-0
• 2008 - Tout va bien. Berichten uit Frankrijk. Vormt een trilogie samen met: Plat du jour en De kleine keizer ISBN 978-90-446-1214-1
• 2008 - Donkere dagen. Nieuwe berichten uit het land ISBN 978-90-446-1294-3
• 2008 - Een man uit de verte. Over Bob Dylan (130 ex.)
• 2009 - Zweedse liefde ISBN 978-90-76915-31-9
• 2009 - Mijn leven als hond. Dierenverhalen ISBN 978-90-446-1266-0

Postuum

• 2009 - De tomeloze Evelien ISBN 978-90-446-1358-2
• 2009 - C'est la vie. Berichten uit Frankrijk ISBN 978-90-446-1440-4
• 2009 - Dertig graden in de schaduw. Zomerverhalen ISBN 978-90-446-1464-0
• 2009 - Overal wonen mensen. Caféverhalen ISBN 978-90-446-1502-9
• 2009 - Stad (beperkte oplage)
• 2009 - Traag in cirkels (poëzie, 30 ex.)
• 2010 - Bomen in het voorbijgaan, Werry Crone; met verhalen van Martin Bril ISBN 978-90-76915-39-5
• 2010 - Jongensjaren ISBN 978-90-446-1265-3
• 2010 - Rokjesdag en andere levensverhalen ISBN 978-90-446-1569-2 (geb.), ISBN 978-90-446-1931-7 (pbk.)
• 2010 - Vaarwel Evelien ISBN 978-90-446-1384-1
• 2010 - Buurtgeluiden ISBN 978-90-446-1669-9
• 2011 - Heimwee naar de provincie
• 2011 - Meisjes. Verhalen over vrouwen van alle leeftijden ISBN 978-90-446-1706-1
• 2011 - Het evenwicht. Ineens kanker ISBN 978-90-446-1765-8
• 2011 - Au revoir. Alle verhalen uit Frankrijk ISBN 978-90-446-1797-9
• 2012 - Heimwee naar Nederland ISBN 978-90-446-1902-7
• 2012 - Wat een man nodig heeft ISBN 978-90-446-2070-2
• 2012 - Niets bewoog in Langelille. De verhalen van Martin Bril uit tijdschrift Noorderbreedte ISBN 978-90-804259-6-5
• 2013 - Man uit de verte. De helden van Martin Bril ISBN 978-90-446-2231-7
• 2013 - Het geluk dat gezin heet ISBN 978-90-446-2364-2
• 2013 - De mooiste dochters van de hele wereld. Bevat: De mooiste baby van de hele wereld; Twee dochters en een reiger ISBN 978-90-446-2497-7
• 2014 - De zon schijnt ISBN 978-90-446-2619-3
• 2014 - Onvergetelijke woorden ISBN 978-90-8516-368-8

Biografie

Astrid Theunissen, De schelmenjaren van Martin Bril. Amsterdam, Meulenhoff, 2014 ISBN 978-90-290-8835-0