For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Dewiza.

Dewiza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy dewizy – zasady postępowania. Zobacz też: dewizy – środki płatnicze.
Pałac w Kozłówce, dewiza Zamoyskich To mniey boli
Pałac w Kozłówce, dewiza Zamoyskich To mniey boli

Dewiza (z fr. devisegodło, zawołanie”, z łac. sententia divisa „myśl wydzielona”) – krótkie zdanie definiujące ogólną zasadę postępowania osoby lub rodu osób, organizacji lub instytucji, wyrażone najczęściej w języku narodowym lub po łacinie, rzadziej w innych językach[1]; także rodzaj epigrafu.

Oprócz rodów, w których dewiza rodowa obejmowała członków rodu, dewizy najczęściej mają organizacje, jak państwa, miasta, uczelnie, siły zbrojne i ich części, instytucje państwowe, ordery, stowarzyszenia i inne. Rzadziej dewizy osobiste mają pojedyncze osoby – zwykle związane jest to wówczas z pełnionym urzędem, np. kardynał. Pojęcie dewizy używane jest także w znaczeniu potocznym lub żartobliwym, jako czyjejś cechy lub używanego powiedzenia.

Dewiza heraldyczna (herbowa)

 Osobny artykuł: Dewiza herbowa.

Dewiza heraldyczna umieszczona jest zwykle na wstędze pod tarczą herbową.

Dewizy heraldyczne w herbach szlacheckich zaczęły pojawiać się w XV w. i pochodziły najczęściej od rycerskiego okrzyku bojowego, jak na przykład dewiza Ryszarda Lwie Serce „Dieu et mon droit” („Bóg i moje prawo”), która później stała się elementem herbu Wielkiej Brytanii. W Polsce, początkowo nieznane, dewizy heraldyczne zaczęły pojawiać się w XVIII w. i nawiązywały do tradycji rodzinnych, jak na przykład dewiza Radziwiłłów Bóg nam radzi czy dewiza Zamoyskich To mniej boli[2].

Dewizy heraldyczne w herbach miejskich również umieszczone są na wstędze, jak na przykład dewiza Nec temere, nec timide („Ani zuchwale, ani bojaźliwie”) w herbie wielkim Gdańska, Semper invicta („Zawsze niezwyciężona”) w herbie wielkim Warszawy czy Semper fidelis („Zawsze wierny”) w polskim herbie Lwowa.

Dewiza orderowa

Dewizą orderu jest zazwyczaj myśl przewodnia towarzysząca danemu orderowi, może określać zasługi lub czyny za jakie jest lub był on przyznawany. Często znajduje się na odznakach lub gwiazdach orderowych[3].

Przykładowe dewizy

Dewiza „Per aspera ad astra” w Kłodzku
Dewiza „Per aspera ad astra” w Kłodzku
Dewiza „Arbeit macht frei” w Auschwitz
Dewiza „Arbeit macht frei” w Auschwitz
Dewiza „Ora et labora” w Kamiennej Górze
Dewiza „Ora et labora” w Kamiennej Górze
Ta sekcja od 2021-06 wymaga zweryfikowania podanych informacji.Należy podać wiarygodne źródła, najlepiej w formie przypisów bibliograficznych.Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon ((Dopracować)) z tej sekcji.

Dewizy państw

Na polskich sztandarach

Dewizy miast

Dewizy osobiste

Inne dewizy

Zobacz też

Przypisy

  1. Np. angielska dewiza narodowa wyrażona jest w języku francuskim.
  2. Dudziński P., Alfabet heraldyczny, Warszawa 1997, s. 31.
  3. Mała Encyklopedia Wojskowa. T. 2 (K–Q). Warszawa: Wyd. MON, 1970, s. 534
  4. Herb Miasta Przemyśl – Visit Przemyśl, visit.przemysl.pl [dostęp 2018-04-11] (pol.).
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Dewiza
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.