cover image

Izrael (hebr. יִשְרָאֵל Jisra’el), oficjalnie Państwo Izrael (hebr. מְדִינַת יִשְרָאֵל wymowa i Medinat Jisra’el) – państwo na Bliskim Wschodzie, położone w Azji Zachodniej na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Graniczy na północy z Libanem, na północnym wschodzie z Syrią, na wschodzie z Jordanią i na południowym zachodzie z Egiptem. Przylega do niego również Palestyna, czyli Zachodni Brzeg oraz Strefa Gazy kontrolowane przez tymczasową strukturę administracyjną: Palestyńskie Władze Narodowe zwane potocznie Autonomią Palestyńską. Zewnętrzne granice Palestyny są kontrolowane przez władze izraelskie. Izrael pomimo stosunkowo małej powierzchni jest dość zróżnicowany demograficznie[7]. W populacji liczącej 7,66 miliona większość stanowią Żydzi (75%)[8]. Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok żydów mieszkają również muzułmanie (Arabowie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Quick facts: Konstytucja, Język urzędowy, Stolica, Ustrój ...
Państwo Izrael
מדינת ישראל
trb. Medinat Jisra’el
Flaga Izraela Herb Izraela
Hymn:
Hatikwa

(Nadzieja)
Konstytucja

Ustawa Zasadnicza Izraela

Język urzędowy

hebrajski[1][2]

Stolica

Jerozolima[uwaga 1][3][4] Tel Awiw

Ustrój polityczny

demokracja parlamentarna

Typ państwa

republika

Głowa państwa

prezydent Jicchak Herzog

Szef rządu

premier Ja’ir Lapid

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


20 770[uwaga 2] km²
2%

Liczba ludności (2018)
  całkowita 
  gęstość zaludnienia
  narody i grupy etniczne


9 442 460[5]
377 osób/km²
Żydzi, Arabowie i inni

PKB (2017)
  całkowite 
  na osobę


351 mld[6] USD
40 258[6] USD

PKB (PSN) (2017)
  całkowite 
  na osobę


317 mld[6] dolarów międzynar.
36 240[6] dolarów międzynar.

Waluta

Nowy izraelski szekel (ILS (NIS))

niepodległość

spod brytyjskiego mandatu Ligi Narodów
14 maja 1948

Religia dominująca

judaizm

Strefa czasowa

UTC +2 – zima
UTC +3 – lato

Kod ISO 3166

IL

Domena internetowa

.il

Kod samochodowy

IL

Kod samolotowy

4X

Kod telefoniczny

+972

Terytoria zależne

Strefa Gazy

Terytoria autonomiczne

Autonomia Palestyńska

Mapa Izraela
Close

Współczesne państwo Izrael ma swoje religijne korzenie w Ziemi Izraela (hebr. ארץ ישראל Erec Jisrael), która przez 3000 lat zajmowała centralne miejsce w judaizmie[9]. Nowożytnym ruchem politycznym, który dążył do powstania państwa Izrael był syjonizm, datowany od 1884, kiedy w Katowicach odbył się zjazd stowarzyszeń Miłośników Syjonu (Chowewej Syjon) z całej Europy. Na tymże zjeździe przywództwo objął Samuel Mohylewer i tu zapadły decyzje o powrocie Żydów do Palestyny i o finansowym wspieraniu emigrantów[10].

W okresie I wojny światowej Wielka Brytania, walcząca z władającym terenami współczesnego Izraela Imperium Osmańskim, wydała tzw. Deklarację Balfoura, zakładającą utworzenie w Palestynie „żydowskiej siedziby narodowej”. Po zakończeniu wojny Liga Narodów zgodziła się na stworzenie Mandatu Palestyny pod brytyjskim protektoratem, z celem spełnienia wspomnianej obietnicy.

Podczas okresu trwania mandatu, przybyło na te tereny około 480 tysięcy Żydów, z których około 90% pochodziło z Europy. Stanowiło to większość z ok. 650 tysięcy Żydów obecnych na tych ziemiach w momencie ogłoszenia niepodległości[11]. Ta masowa imigracja, w dwudziestoleciu międzywojennym oraz podczas II wojny światowej, zmieniła znacznie strukturę ludności i była jedną z przyczyn konfliktu ze stanowiącą do tej pory dominującą większość mieszkańców arabską ludnością Palestyny, co przejawiało się w atakach na Żydów i antybrytyjskich powstaniach. Opór Palestyńczyków sprawił, że Brytania zaczęła ograniczać imigrację żydowską, co doprowadziło do wymierzonych w nią ataków skrajnych organizacji syjonistycznychIrgun i Lechi. Nie potrafiąc doprowadzić do pogodzenia zwaśnionych społeczności arabskiej i żydowskiej, Brytania przekazała sprawę Palestyny Organizacji Narodów Zjednoczonych.

W 1947 ONZ zgodziła się na podział Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie[12]. 14 maja 1948 (5 ijar 5708)[uwaga 3] zgodnie z decyzją ONZ państwo Izrael proklamowało niepodległość, jednak okoliczne państwa arabskie odmówiły zaakceptowania planu i rozpoczęły wojnę, włączając się w trwające od ogłoszenia decyzji ONZ walki. I wojna izraelsko-arabska potwierdziła niepodległość i poszerzyła granice państwa żydowskiego poza zasięg przewidziany przez plan ONZ. Od tamtej pory do dzisiaj Izrael nieustannie tkwi w konflikcie z wieloma ościennymi państwami arabskimi. Przez ten czas prowadził kilka wojen[13]. Od swego powstania granice Izraela ze wszystkimi sąsiednimi państwami były tematem sporów. Jednakże Izrael podpisał traktaty pokojowe z Egiptem i Jordanią, podejmowano także wysiłki mające doprowadzić do pokoju z Palestyńczykami[14].

Izrael jest demokratyczną republiką parlamentarno-gabinetową[15][16]. Władza wykonawcza spoczywa w rękach premiera, stojącego na czele rządu. Władza ustawodawcza jest podzielona pomiędzy rząd i parlament (Kneset). Pod względem nominalnej wartości PKB gospodarka państwa znajduje się na 44. miejscu wśród największych gospodarek świata[17]. Izrael zajmuje 19. miejsce w rankingu wskaźnika HDI[18], a 96. w rankingu wolności prasy[19]. Jerozolima jest stolicą państwa (proklamowaną w 1950), siedzibą rządu i największym miastem[3][4], podczas gdy finansowym centrum Izraela jest Tel Awiw. Jednakże ostateczny status Jerozolimy jest niewyjaśniony i z tego powodu większość państw, w tym Polska, nie uznaje jej za stolicę Izraela[uwaga 1][20][21][22][23].

W grudniu 2017 prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump oficjalnie uznał Jerozolimę za stolicę Izraela i wydał Departamentowi Stanu polecenie rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady do tego miasta, na mocy uchwalonej w 1995 ustawy o ambasadzie w Jerozolimie[24][25][26].

19 lipca 2018 parlament Izraela przyjął ustawę Prawo o żydowskim państwie narodowym, zgodnie z którą państwo to jest państwem wyłącznie żydowskim, w związku z czym m.in. zniesiono status języka arabskiego jako drugiego języka urzędowego. Ustawa została skrytykowana przez przedstawicieli arabskiej mniejszości narodowej w Izraelu jako rasistowska[2].