cover image

Południowa Afryka

państwo na południowym krańcu Afryki / Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Południowa Afryka[3] (ang. South Africa, afr. Suid-Afrika), oficjalnie Republika Południowej Afryki, RPA (ang. Republic of South Africa, afr. Republiek van Suid-Afrika) – państwo położone na południowym krańcu Afryki, u styku Oceanu Atlantyckiego i Indyjskiego. Zajmuje powierzchnię 1 219 090 km² i liczy 56 978 635 mieszkańców (2021)[1].

Quick facts: , Język urzędowy, Stolica, Ustrój polityczny,...
Republika Południowej Afryki
Republic of South Africa
Flaga Południowej Afryki Godło Południowej Afryki
Dewiza: (IXam) ǃke e꞉ ǀxarra ǁke
(Jedność w różnorodności)
Hymn:
National Anthem of South Africa[uwaga 1]

(Hymn Południowej Afryki)
Język urzędowy

afrikaans, angielski, xhosa, ndebele, pedi, soto, suazi, tsonga, tswana, venda, zulu

Stolica

Pretoria (stolica egzekutywna)
Kapsztad (stolica legislacyjna)
Bloemfontein (stolica sądownicza)

Ustrój polityczny

republika federalna

Głowa państwa

prezydent Cyril Ramaphosa

Szef rządu

prezydent Cyril Ramaphosa

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


1 219 090[1] km²
0,4%[1]

Liczba ludności (2021)
  całkowita 
  gęstość zaludnienia


56 978 635[1]
46,7 osób/km²

PKB (2016)
  całkowite 
  na osobę


326,541 mld[2] USD
7506[2] USD

PKB (PSN) (2012)
  całkowite 
  na osobę


582,3 mld[2] dolarów międzynar.
11 375[2] dolarów międzynar.

Waluta

rand (ZAR)

Niepodległość

od Wielkiej Brytanii
31 maja 1910

Religia dominująca

protestantyzm

Strefa czasowa

UTC +2

Kod ISO 3166

ZA

Domena internetowa

.za

Kod samochodowy

ZA

Kod samolotowy

ZS, ZT i ZU

Kod telefoniczny

+27

Mapa Południowej Afryki
Close
Quick facts: ...
Close

Państwo jest republiką parlamentarną. Funkcję stolicy pełnią trzy miasta: Pretoria (siedziba władzy wykonawczej), Kapsztad (siedziba władzy ustawodawczej) i Bloemfontein (siedziba władzy sądowniczej). Największym miastem jest Johannesburg. Walutą jest rand[1].

Południowa Afryka jest krajem wieloetnicznym i wielokulturowym. Około 80% społeczeństwa stanowią czarnoskórzy, 9% koloredzi a 8% biali. Jedenaście języków ma status języka urzędowego (afrikaans, angielski, xhosa, ndebele, pedi, soto, suazi, tsonga, tswana, venda, zulu)[1]. Znaczna część społeczeństwa jest wielojęzyczna. Język angielski używany jest na szeroką skalę w administracji publicznej, mediach i świecie biznesu[4].

Południowa Afryka jest trzecią co do wielkości gospodarką afrykańską (po Egipcie i Nigerii; PKB realny w 2019 roku – 731 mld USD) i klasyfikowana jest jako rynek wschodzący. Gospodarka w dużym stopniu opiera się na sektorze usługowym, choć istotną rolę odgrywa też przemysł, bazujący na bogatych zasobach naturalnych. Do głównych wyzwań, z którymi zmaga się państwo należą wysoki poziom nierówności społecznych, bezrobocia, ubóstwa, przestępczości i korupcji, jak i epidemia HIV/AIDS[5][1].

Obszar ten zamieszkany jest od czasów prehistorycznych. Osiedli tu Buszmeni, Khoikhoi, a w późniejszym okresie także ludy Bantu. W 1652 roku Holendrzy założyli kolonię nad Przylądkiem Dobrej Nadziei, która była przystankiem na trasie żeglugowej z Europy do Azji. W 1806 roku terytorium to przeszło w posiadanie brytyjskie (Kolonia Przylądkowa). Niezadowolenie z polityki prowadzonej przez brytyjską administrację kolonialną, w tym zniesienie niewolnictwa, skłoniło część osadników holenderskich (Burów) do migracji w głąb kontynentu (Wielki Trek), gdzie założyli oni szereg republik burskich. W 1902 roku, po serii konfliktów zbrojnych (wojna brytyjsko-zuluska, wojny burskie), motywowanych m.in. odkryciem na tym obszarze bogatych złóż złota i diamentów, cały ten obszar znalazł się w rękach brytyjskich. W 1910 roku utworzony został Związek Południowej Afryki, mający status dominium brytyjskiego, który pełną suwerenność uzyskał w 1934 roku. W 1961 roku państwo proklamowane zostało republiką, kończąc jednocześnie zwierzchność monarchy brytyjskiego (tzw. Commonwealth realm)[5][6].

Władza w kraju od początku jego istnienia skupiona była w rękach białej mniejszości. Od 1948 roku rząd prowadził politykę apartheidu (segregacji rasowej). Protesty wewnętrzne oraz rosnąca presja międzynarodowa doprowadziły do jej zakończenia na początku lat 90. XX wieku. W 1994 roku przeprowadzone zostały pierwsze wybory powszechne, w wyniku których prezydentem został Nelson Mandela, a władzę objął Afrykański Kongres Narodowy[5][1].