Najlepsze pytania
Chronologia
Czat
Perspektywa
Języki austronezyjskie
rodzina języków używanych głównie na Oceanie Indyjskim i Pacyfiku Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Remove ads
Języki austronezyjskie – rodzina języków, którymi posługuje się ok. 350 mln rdzennych mieszkańców wysp Oceanii i Azji Południowo-Wschodniej, Tajwanu oraz Madagaskaru[1].
Języki austronezyjskie są używane na Tajwanie, na Madagaskarze, na Filipinach, w Malezji, Singapurze, Timorze Wschodnim i Indonezji (przy czym na Nowej Gwinei oraz na wyspach Halmahera, Timor, Alor i Pantar występują liczne języki papuaskie) oraz w niektórych regionach Wietnamu i Kambodży. Przedstawicielami rodziny austronezyjskiej posługują się także niektóre grupy mieszkańców Papui-Nowej Gwinei (przede wszystkim na obszarach nadbrzeżnych, a także na wyspach Nowa Brytania i Nowa Irlandia). Języki austronezyjskie są rozprzestrzenione również w innych zakątkach Melanezji (od Wysp Salomona i Vanuatu aż po Nową Kaledonię i Fidżi) oraz w całej Polinezji i Mikronezji[2]. Dodatkowo austronezyjski język tsat jest używany w prowincji Hajnan w południowych Chinach, a moken to rodzimy język społeczności zamieszkującej archipelag Mergui w granicach Mjanmy[3]. Za ojczyznę języków austronezyjskich uważany jest Tajwan, przy czym dziś obszar użycia rodzimych języków tajwańskich ogranicza się w dużej mierze do górzystego wnętrza wyspy[4].
Do najbardziej istotnych (pod względem liczby użytkowników, roli politycznej czy tradycji literackich) języków austronezyjskich należą: malajski (indonezyjski i malezyjski), tagalski (filipiński)[5], malgaski z Madagaskaru[6] oraz regionalne języki Indonezji: jawajski i sundajski[7][8]. Rodzina austronezyjska szacunkowo obejmuje ponad 1250 języków[9] i jest drugą rodziną językową pod względem liczebności języków (po nigero-kongijskiej)[10]. Ma najbardziej rozległy zasięg geograficzny spośród rodzin językowych świata (poza indoeuropejską)[11][12]. Języki wschodniej Indonezji, Papui-Nowej Gwinei i Timoru Wschodniego, które nie zostały sklasyfikowane jako austronezyjskie, określa się mianem papuaskich (nieaustronezyjskich)[11].
Dawniej rodzinę austronezyjską określano mianem malajsko-polinezyjskiej, wskazując na najdalszych poznanych jej przedstawicieli, tj. język malajski na zachodzie oraz języki polinezyjskie na wschodzie. Później stwierdzono pokrewieństwo przynależących do niej języków z językami tajwańskimi. Termin „austronezyjski” został wprowadzony w 1899 r. przez Wilhelma Schmidta i zdołał się zadomowić w terminologii językoznawczej. Współcześnie pod pojęciem języków malajsko-polinezyjskich rozumie się raczej największą gałąź rodziny austronezyjskiej[13].
Zrekonstruowano słownictwo praaustronezyjskie[14].
Remove ads
Klasyfikacja języków austronezyjskich
Według serwisu Ethnologue rodzina języków austronezyjskich dzieli się na następujące grupy[9]:
- atajalskie
- bunuńskie
- wschodniotajwańskie (wschodnioformozańskie)
- centralne
- północne
- południowo-zachodnie
- północno-zachodniotajwańskie (północno-zachodnioformozańskie)
- paiwańskie
- puyuma
- rukai
- tsou
- języki Zachodnich Równin (Western Plains)
- języki malajsko-polinezyjskie.
Języki należące do wszystkich powyższych grup, z wyjątkiem malajsko-polinezyjskich, używane są jedynie na Tajwanie. Z tego względu często określa się je zbiorczą nazwą „języki tajwańskie”, chociaż są one między sobą bardziej zróżnicowane, niż ponad tysiąc języków należących do grupy malajsko-polinezyjskiej, używanych na ogromnych obszarach Oceanu Spokojnego i Indyjskiego. To większe zróżnicowanie wśród języków tajwańskich niż pomiędzy resztą języków austronezyjskich sugeruje pochodzenie całej rodziny języków właśnie z Tajwanu.
Remove ads
Porównanie słownictwa
Podsumowanie
Perspektywa
Tabelka porównująca 12 popularnych słów 14 języków austronezyjskich (11 z Filipin, 2 z Malezji/Indonezji, 1 z Hawajów).
Remove ads
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Wikiwand - on
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Remove ads