For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Tweante.

Tweante

Uut Wikipedia, de vrye encyklopedy

Twente
Vlagge van Tweante
Woapn van Westfalen, wat ook veur Tweante broekt wodt
Vlagge van Twente Woappen van Twente
Tweante in Oost-Nederlaand
Portoal:Twente
Proveensie Oaveriessel
Heufdploats Eanske
Streektaaln Twents, Sallands, Vreeznvens
Öppervlakte 1402 km²
Inwonners 620.000
Volksleed Twents Volksleed
Regionoale webstie regiotwente.nl

Twente is een gebeed in et oosten van Nederland. Et is et oostelike deel van Oaveriessel en et wörd min of mear begrensd duur de rivieren Regge en Dinkel en de grenzen met Duutsland en den Achterhook in Gelderland. Den naam Twente keump van den Latiensen naam Tuihanti (of Tvihanti) vuur de Tubanten, een Germans volk dat roewweg op dezelfde stea wonden in de tied van de Romeinen. In den elfden eeuw wörden et gebeed al Tuente neumd.

Twente hef tegen de 620.000 inwonners en besteet oet veerteen gemeentes; Twenterand, Tubbige, Dinkelland, Eanske, Losker, Boarn, Almelo, Wierdn, Healdern, Riesn-Holtn, Hof van Twente, Hoksebarge, Hengel en Oldnzel.

Naam

Altoarsteen van Vercovicium
Altoarsteen van Vercovicium

Twente is al wier te vinden as Tuianti (798), Tuenti (799), Thuehenti (851), Tuente (11den eeuw) en oeteindelik as Twenthe of Twente. Vroger wör de -w- as ne -u- (of -v-) eskrewen. Den naam van 798 lik nog aait völle op et Twente van non. Toch dok den naam van Twente al völle earder op. Op twee altoarsteender dee't vunden wörden bie de olde Romeinse leagerplaatse Vercovicium bie de Mure van Hadrianus in Engeland (rechtevoort de stad Housesteads), steet det de cives Tvihanti (Latiens vuur inwonners van Tvihanti) onderdeel warren van ne Freeske ruutersofdelige. De Romeinen huurden wal vakerder "barbaarse" leageronderdeeln in (dee neumden ze cunei).

Aandere verkloarings goat det Twente bekend stund um öare ruuters of et gebroek van pearde. In peardenjargon is nen twenter den naam vuur een tweejoarig peard. Een steark peard was onmisboar in de landbouw, vuur et woark op et land, vuur versleppen van allerhande zaken en vuur et vervoor.

Wier een ander idee is det Twente op dezelfde manere an den naam keump as Drente (ze liekt ja oardig op mekoar). Et woord "Twente" zol wen ofleidt van et telwoard "twee" en Drente zol van "dree" kommen. De gouwen Twente en Drente leaden vroger tegen mekoar an. Vanoet Utrecht zeen (woar dat Twente en Drente in de middeleeuwen allebeide bie heurden) ko'j zeggen dat Twente et tweede gebeed van et Sticht was en Drente et daarde.

Landskop

Regge
Regge

Twente is bekend um et koelisselandskop. Der wörd wal es ezegd det in Twente achter elken boom een ander landskop zit. Duur Twente loopt verskeidene heuwelruggen, woervan as den Tankenboarg den heugsten is. Toch is Twente vuur et grötste gedeelde vlak, wat makkelik is vuur boeren. Hierduur zee'j in Twente völle weideland, met doartusken holtwallen en stukken bos. De meestverbouwde gewassen zint mais en groan. Ook kolzoad is in trek. De gewassen wilt hier best, umdet den boadem vuural besteet oet vetten zandgrond.

Een antal delen van Twente vaalt onder natuurbeskoarming, zo as de Borkeld tusken Moarkel en Holten. Hier gröaite wakelbuske. Bos, heede en akkerland wesselt mekander of. Aandere bekende natuurgebeden in Twente zint de verskeidene zandverstoewings, zo as et Lutter- en et Buurserzand.

In Twente zit völle zolt in den boadem. Um det noar böaventen te halen stoat der vuural in Oost-Twente de kenmoarkende kleine zolthuuskes. De grote zoltwinner Akzo Nobel hef een heel fabriek loaten bouwen an et Twentekanaal bie Hengel.

Twente lig ongevear tusken twee rivierkes: Dinkel en Regge. Aandere (kunstmoatige) waterweagen zint et Twentekanaal, Skipbekke, en et Almelo-Nothornkanaal.

Verleden

Ooldheid

Twente wörd al froai lange bewond. Bie Oatmörske en Mander zint voestbielen evunden dee as eskatt wordt op 130.000 v. Kr., oet de Iestied. Disse zollen van de Naenderthalers kommen. Dee treuken ook duur Twente en deden op pearde en muskusossens jagen. Ok in 2022 wörden spoors van Nenderthalers evunden op nen akker bie Mander.[1] Doo as de Iestied henig an vuurbie was, treuken de leu mear binnen een gebeed rond en deden mear ofwesselend etten. De ieskappe treuk zik terugge en de verskeidene heuwels blewen achter. Dee kömmen vol met baarken- eken- en andere loofbeume. Töt ong. 4500 v. Kr. bleef dit zo. Dit neumt de gelearden de middelsteentied. Doarnoa begunnen de leu met boeren in plaatse van verdan rond te trekken en te leawen as jager-gadderaars. Oet dissen tied komt de grafheuwels bie et Springendal bie Oatmörske en op de Borkeld bie Maarkel. Bie Mander wör bie ofgreawings nen mummifiseerden kearl evunden oet den tied, den as ze de "Man van Mander" eneumd hebt.[2][3]

Zo tusken 2100 vuur en 700 noa Kristus leawden de leu aal mear samen. Zo konden ze mekoar helpen en kennis en veardigheden oetwesselen. Dit was et begin van de Broonstied en later de Iezertied. Ieder kon zik zo toospitsen op één deel van et (oawer)leawen. Den enen kon bievuurbeeld good pötte bakken en den ander kon good kleare maken. Der wör ook aal mear eruuld. Duur brokken van oer oet de grond te halen, te verhitten en te bewaarken, learden de leu iezer te maken. Hierduur kregen ze nieje materialen en gereedskoppen, dee as et leawen makkeliker maakten.[4][5]

Tvihanti

Den Romeinsen geskiedkundigen Publius Cornelius Tacitus beskreef in zien woark Germanica de verskillende Germanenvolker dee as in Noord-West Europa leawden. Ook de zogenaamde Tvihanti of Tuihanti beskrif he. Dee zollen samen met verskeidene andere stämme den Romeinsen keizer Germanicus anvöllen hebben in et joar 14 noa Kristus. Zowat 300 joar later gungen de Tvihanti wier tegen de Romeinen an et vechten. Ditmoal was Konstantijn keizer. Den slachten öar of.

Aanderzieds gung nen groep Tvihanti met op nen Romeinsen veeldtocht noar Vercovicium in Noord-Engeland, as ruuters in een Freesk leageronderdeel. Zee wordt eneumd op twee altoarsteender dee as bie de Mure van Hadrianus evunden zint. Dee warren ewieded an den Romeinsen god Mars en den Germaansen God Thincso.

Sassen

Vanof et viefde joarhonderd kömmen de Sassen vanoet et hudige Noord-Duutsland verdan wiedter noar et zuudwesten in et hudige Nederland. Zo kregen ze aal mear invlood in Twente. Wellicht hef der ne gesteurde inmenging west. Vanof dee tied har Twente in ieder geval mear kenmoarken gemeen met de noordoostelikere Sassengebeden. De tradisies en wieze van samenleawen wörden van umliggende volker oawer enömmen. De sproake dee vanof dee tied ekuierd wörd en dee as leu begunnen op te skriewen, wörd rechtevoort Ooldsassies eneumd. Disse sproake wör met enömmen bie invasies van Engeland, in samenwoarking met de Angelen en de Juten. Doar mengden et zik met de dialekten van dee andere beide volker, woerduur as et non bekend steet as Angelsassies, of Ooldengels. Of hier ook leu oet Twente an metdoan hebt, is neet met zekerheid te zeggen. De oawerinkomsten in de sproake zint in ieder geval nog good te zeen. Ook wörden huuze in Twente volgens den Sassiesen bouwstiel emaakt (et Lös hoes). Rechtevoort wordt hier mangs nog ellementen van in huuze stopt.

Middeleeuwen

Oldenzaal, Sint-Plechelmusbasiliek. Tiedens de Middeleewen was dit healigdom um de relieken van Plechelmus n beevoartsplek
Oldenzaal, Sint-Plechelmusbasiliek. Tiedens de Middeleewen was dit healigdom um de relieken van Plechelmus n beevoartsplek

An et ende van et achtste joarhonderd, noa ne lange riegel Sassenoorlogen, köm Twente onder et Frankiese Riek van Koarel den Groten. Hee kreeg der et strabante Sassenvolk onder duur leagerplekken te stichten, zo as bie Oldenzel. Det keump van et Frankiese woard Olde Sala, wat olde zale betekent. Deftige leu harren vroger ne grote zale um rechtdag, vergoaringe en feeste te holden. Twente hung nog aait de olde Germanse goden an. Mear onder et Frankiese bewind voorden Koarel den Groten met geweeld et Kristendom in. Et was óf bekearn óf vermoord worden. Det gung nog neet zonder slag of stoot, want bievuurbeeld in Deaventer wörden vanoet Twente vake de kaarken platbrandt, zo as den van den Angelsassiesen monnik Leefwin. Pas doo as Sassiese leiders zo as Wittekind zik deupen leuten, volgden öare anhangers. De olde germaanse heiligdommen wörden ummebouwd töt kaarken en kapellen. Den Sassiesen oadel gung zik duur et nieje Frankiese leenrecht gedreagen as feodale klasse.

Zo ongevear in et 10de joarhonderd köm Twente onder besteur van et Sticht Utrecht en wör et deel van et Oaversticht. Gedoerende de middeleeuwen besteurden eerst nen groaf - nen hogen hear onder den bisskop - de strekke vanoet zinnen borg in Goor. Later köm et besteur in hande van nen landdrost, den as duur nen bisskop ekeuzen wör. In et 11de of 12e joarhonderd wör Noord-Twente (um Emmelkaamp) van Twente ofskeiden en gung bie de Groafskop Bentem heuren Et bleef nog wal onder Utrechts besteur.

Hoes Twickel bie et städken Dealdn, sticht in 1347
Hoes Twickel bie et städken Dealdn, sticht in 1347

Acht Twentse plaatsen kregen stadsrechten:

Oldenzel was in de Middeleeuwen de grötste en vuurnaamste stad van Twente.

In dee tied har Twente verskeidene kloosters: et Sunt-Antoniusklooster in Albeargen, et Sunt-Catharinaklooster in Almelo, et Sunt-Agnesklooster in Oldenzel en et Stift in Weersel. Tiedens de reformasie wörden disse kloosters der achterhen doan en de goderen innömmen duur de Stoaten van Oaweriessel. allene et Stift bleef bestoan as instelling vuur oadelike meadkens.

Hanze

Noa 1100 köm ook de Hanzetied op. Oawer de binnenrivieren wör der henig an een handelsnetwaark an elegd tusken Noordoost-Nederland en Noord-Duutsland en van doaroet met Skandinavië. Disse handel brachten welstand bie vuural de gröttere steaden as Oldnzel in Twente en Deaventer, Zwolle en Kaampen in de rest van Oaweriessel. Ook klendere städkes, dee as onder de grötteren waarkten, kregen der wat van met, zo as Goor, Dealden en Riessen. Disse tied was bepoalend vuur de kultuur en sproake van Noordoost-Nederland en Noord-Duutsland, mer ook van Skandinavië. De invlood van de Middelnedersaksiese sproake op et hudige Noors, Deens en Zweeds was zo slim, det volgens den Noordsen deskundigen Didrik Arup Seip de "Noren rechtevoort nog gin twee töt dree minuten met mekoar kuieren köant zonder Saksiese wöarde te gebroeken".[6]

Tachtigjoarigen Oorlog

Tiedens den Tachtigjoarigen Oorlog lea Twente verskeidene moalen middeln in et oorlogsgebeed. In 1597 köm heel Twente in Stoatse hande duur den veeldtocht van preens Maurits van Oranje (den Twentsen Oorlog). De Roomske poaters wörden inwisseld vuur protestantse (kontraremonstrantse) domies. Boarne kreeg nen Luthersen domie en Hengel nen remonstrant.

Den Spansen veeldhear Spinola hereuwerden Oldnzel in 1605 op de Stoatsen. et Twaalfjoarige bestand van 1609 gaf dudelikheid: Oldnzel bleef Spans. Noa ofloop van et bestand in 1621 verdreef Ernst Casimir van Nassau-Dietz in 1626 de Spanjolen. et lik der op det disse Spanse tied der vuur zorgd hef det grote delen Twente nog aait Roomsk zint. De vrea wör eteeknd in 1648 met de Vrea van Munster.

17e en 18e joarhonderd

Historiese boerderieje De Brager in Geestern, in de kenmoarkende bouwstiel van de strekke
Historiese boerderieje De Brager in Geestern, in de kenmoarkende bouwstiel van de strekke

Noa den oorlog köm der nen röstigen en walvoarenden tied. Tusken 1650 en 1660 wörden verskeidene patriciërshuze bouwd, zo as et vuurmoalige Reijgershoes in Dealden, et Cremershoes in Oatmörsken en et Palthehoes in Oldenzel. et Roomske volk mocht feitelik nit oetkommen vuur öar geleuf. Ne kapelle in Maarkel met een reliek van et Heilige Blood, ne belangrieke stea vuur beevoartn, wör dichte metseld. De preesters mossen in et verbörgene den Heiligen Mis opdreagen in umbouwde huze en sköppes op et platteland. In Almelo zat ne kleine groep Deupszinnigen, dee't in 1684 toostemming kregen van den Hear van Almelo um ne kaarke te bouwen.

Doomoalig roadshear van Holland, Johan de Witt, skreef in nen breef op 30 oktober 1654 det he et in et zinne har um Twente bie Holland te nemmen. Hee skreef det der Twentse jonkhearen warren woer as he good met kon, en det Twente good te verdeadigen was tegen Oranjezinnige steaden zo as Kampen en Zwolle. Oeteindelik deed he et toch mear nit, umdet he zik bangen vuur nen opstand.[7]

In 1665 en 1666, tiedens den Tweeden Engels-Neerlandsen Oorlog, mos Twente et lieden duur Bernhard von Galen (Bommen Bearnd), Preens-Bisskop van Munster. Hee leut Lösker en Riessen in brand stekken, en et Hoes Almelo köm der ook nit best of. In 1672 köm Bommen Bearnd wier en heul Twente bezet töt en met 1674. Zo wör et Roomske geleuf wier stoatsreligie in Twente. In Oldenzel en Goor wörden de vrogere Roomske kaarken wier opbouwd.

Et ende van et zeuwntinde en een groot deel van et achttinde joarhonderd was der gin oorlog. Et antal inwonners van Twente nöm beheurlik too. Op et platteland kömmen der aal mear kötterboeren. In dissen vuur-industriëlen tied warren de fabrikeurs van belang. Det warren koopleu dee as volk goaren verkopen deden. Doarmet deed et volk an hoesweawerieje. De fabrikeurs köchten dan et wöawene linnengood wier en verkochten det duur in Holland. In Boarne steet nog et Bussemakerhoes oet 1779, et olde hoes van ene van disse fabrikeurs. In Twente wör völle linnen wöawen. in Riessen deden ze völle met jute. In et 18e joarhonderd köm der een niej soort linnen bie: et bombezien, wat ne linnene skearing har en nen katoenen inslag.

Bataafse Reppubliek/Kuninkriek Holland

De proveensie Oaweriessel wör in 1795 deel van de Bataafse Reppubliek en gung in 1806 oawer töt et Kuninkriek Holland. De macht van de kuning wör slim in edamd en et besteur gung op de skuppe. Kuning Napoleon Bonaparte köm in 1809 in Twente. De kaarken oet de plaatsen met ne mearderheid an Rooms-Katholieken, zo as in Oldenzel, Tubbige, Hoksebarge en Oatmörske wörden an de Rooms-Katholieken toowezen.

In 1810 wör et Kuninkriek Holland in eliewd bie et Franske Keizerriek. In 1811 heffen keizer Napoleon de olde bestuursvörme op en stelden gemeentes en rechtbanken in. Hiermet köm een ende an Twente as bestuurseenheid; et drostambt Twente en et drostambt Depen-Hoksebarge wörden op ehewen. Zeuwenteen gemeentes wörden der in evoord: Almelo, Boarn, Dealden, Denekaamp, Depen, Eanske, Hengel, Hoksebarge, Lösker, Maarkel, Oldnzel, Oatmörske, Riessen, Tubbige, Vjenne, Weersel en Wierden. Disse warn ongevear van denzelfden umvank as de olde richterambte. Doar warren et de steaden nit met eens. Doarumme wörden in 1818 Almelo en Dealden op esplitst in Ambt en Stad Almelo en Ambt en Stad Dealdwn. Eanske wör esplitst in Eanske en Lönneker. et Boetengebeed van de gemeente Oldnzel wör bie Lösker edoan.

Ekonomie

Inwonners van Twente stoat duur mekaar bekend as leu dee't gin tied vernöalt, mer anpakt. Doarumme trekt völle bedrieve noar Twente.

De belangriekste steaden in Twente zint Eanske, Hengel en Almelo. Oldnzel en Riessen zint rechtevoort steark in opkomst. Disse steaden ontwikkeln zik pas in de negentinde eeuw, doo as de fabrikeurs van linnengood noar disse kontrein kömmen. Oet disse tied zint ok de völle autobanen in et gebeed anlegd vuur et anveuren van grondstofn en et oetvoren van et linnengood. De produktie van linngood gung duur töt in de joarn zeuvntig, doo't de industrie instörtten deur konkurensie oet Azië. n Anleg van de autoban A1 noar de Duutse steeden Osnbrug, Hannover en Berlien zoargn vuur nen niejn impuls vuur de Twentse ekonomie.

Rechtevoort zint der in Twente völle bouwbedrieve. Vuural Riessen steet landelik bekend um de völle bouwondernemmings dee't der zint. Ook op andere industriële vlakken dreeit Twente good met. Dr zint onmundig völle vrachtboern, mer ok verpakkings-, isolasie-, skilders- en ellektriesbedrieve.

n Naam Twente wördt aal mear gebroekt in bedriefsnaams, umdet et ne oetstroaling van betrouwboarheid gef en verbundigheid met de klant. Enkele vuurbeelden zint Twenteplant, Twente Milieu, Motorservice Twente, Tw&ce en de aparte ofdeling Twents van busbedrief Connexxion.

n Traditioneel Twents gebouw: Oostendörper Watermeuln in Hoksebarge.
n Traditioneel Twents gebouw: Oostendörper Watermeuln in Hoksebarge.

Kultuur

Volksoard

Oawer Tukkers bestoat verskeidene stereotiepn, dee't vake helemoal nit woar zint. Tukkers zelf hebt vuur öare strekgenoten per plaatse bepoalde stereotiepe kenmoarken. Leu van boeten Twente skeart de Tukkers meestal oawer eenn kam. Boetnstoanders zeet leu oet Twente meestal as n henig, geleuwig, terugge trökken volk, met n apart geveul vuur humor en ne biezundere, indirekte manere van kuiern. Ne bekende sprökke in Twente zelf is skoonwal: "Tukkers holdt van n kort gebed en nen langn metworst", woeroet blik at ze nit tevölle tied verknooit an zweaverige, ontastboare dinge, mer gearne anpakt en good wat etten doot. Wieter zint der vuur n antal döarpe en steaden vaste stereotiepn, dee't mangs lienrecht teegnoawer mekaar stoat: leu oet Riessen zint gerefformeerd (fien) en achterbaks, mer ook plichtstrouw en betrouwboar, leu oet Eanter zint krang en geslötten, mer heel gastvriej en nemt et neet zo nauw, leu oet Hengel hebt et met zikzelf etröffen (ook wal Hengeler wind eneumd), leu oet de umgewing Tubbige en Geestern zint loomp en onbenullig en leu oet Almelo zint asosjaal en zitt bie thoes, of ze zint juust n betten kak. Zo as aaltied bie stereotieppen wörd een kenmoark van één persoon oetvergroott en toopast op de hele gemeenskop.

Geleuf

Twente is van vrogger oet ne Roomse regio, mer in n paar steaden en dörpe besteet ne gerefformeerde meerderheid. Vuural Riessen steet bekend um ziene gerefformeerde gemeenschop, terwiel der noar verholding mear zwoar-gerefformeerden in et Venne zitt. Vuural de westerlike streppel van Twente, met Hoksebargen in et zuden töt an Vroomshoop in et noorden is heuwdzakelik Protestants. Vake is der in döarpe nog ne tweedeling tusken Protestants en Katholiek, zo as bievuurbeeld in Eanter. Doar teagnoaver is et noordoosten van Twente heuwdzakelik Katholiek, met as bekendste vuurbeeld de Healige Plechelmusbasiliek in Oldnzel. In de grote steaden wont völ Moslims, vuural in Almelo, woer at ne relatief grote groep Turkken wont. Doarnöast zit der in Twente de grötste groep Suryoye van Neerland, dee't hoaste allemoal lid zint van de olde Orthodox Kristelike Karke.

Tradisies

Twente steet bekend um et behoald van ziene oalde gebroeken en tradities, zooas et mirreweenterhoornbloazen, et klootscheeten en et stokken van boakes. Met Poasken wördt in Oatmörsken biej de roomsen et vlöggeln doan duur de poaskearls. In westelik Twente goat ze um poasken hen eierkuuln. Umdat n groot deel van Twente Katholiek is, wördt ok hier karnaval vierd. Vuural Oldnzel is bekend um et oetbundige karnaval wat der vierd wörd. et Wörd zelfs et grötste karnaval van boawen de riviern eneumd.

Vuural de wat kleindere steeden en döarpe onderholdt nog de noaberplicht, woerbie't alle noabers mekoar biestoat as et neudig is. Det kan wen met et verzörgen van n hof, zorgen vuur de beeste, sorteern van de post en planten water doon as ene van de families met vakansie is. As der ne trouwerieje te viern is (of zovöljoarige brulfte) goat de noabers met mekaar hen grun haaln, en bouwt ze vuur n ingank van et trouwnde of jubileernde stel ne boage van dannentäkke. De vrouwleu volt dan reuskes van papier, dee't in de boage komt te hangn.

Sproake

Oonderzeuk oet 2005 hef oet ewezen at 62% van de Tukkers et Twents nog elken dag gebrok, en mear as 40% van de ondervroagden least zowat elke wekke wal Twents. Zelfs 69% gef an at ze in thoes eawenvölle Twents en Neerlands sprekt.[8] Et Twents is n dialekt van van de Westfaalse tak van et Neersassies, wat in Neerland sind 1996 offisjeel duur de EU as streksproake is erkend in et Europese handvest vuur regionale sproaken. Et Twents is roewweg in te deeln in Oost-Twents en Twents-Groafskops. Den lesten wörd ook in et noorden van n Achterhook esprökken. Et is doarumme nit helemoal dudelik woer as et Twents ophold en Achterhooks begeent. Et Vjens is n geval apart, doar vind iej nen tuskenvörm van et olde Westfaals en et hudige Twents, vuural duur de klankbrökke in wöarde as wjen (wen) en edwoan (edoan). In Eanter en Riessen hef et dialekt nog wier andere klankken en weurde. Noa n Tweeden Wearldoorlog wör et op de skolen of eroaden Twents met de kinder te kuiern, umdet dit slecht zol wean vuur öare sproakontwikkeling. Dit zorgen der vuur det Twents vandage 'n dag völle minder kuierd wörd as vuur dee tied. Nieje onderzeuken hebt antund det et kuiern van meardere sproaken/dialekten juust good is, skoonwal et nog aait lastig is de olders hiervan te oavertugen. Et verbetterde zelfbeeld van Twente, de veranderende kiek op mediagebroek duur de komst van et internet en et sukses van de voetbalklub FC Twente hef de greutsigheid van de Tukkers an ewakkerd, en zorget aal mear vuur ne opleawing van et Twents.

Nen oaverzicht van de karakteristieken van et Twents kö-j vinden op et Twents weurdnbook.

Arzitektuur

Heuwdkantoor Aan de Stegge oet Goor
Heuwdkantoor Aan de Stegge oet Goor

In Twente, en feitelik et hele Neersassiese gebeed ha'j vuur de leste doezend joar de lösse huuze, woerin't leu en deers in ene ruumte saamn onder ene kappe leawn. In et TwentseWellemuseum hebt ze zo n lös hoes op woare grötte noa ebouwd. Van oldsher zint in Twente völle gebouwe te vinden in de Sassiese bouwstiel. Det beteeknt det de huuze in verholding ne grote kappe hebt en lege muurkes um n geraamte met dikke balkns, woerbie't de kappe mangs wal 2/3 van de hele heugte inneamp. Vake zat op disse huuze ne reetne kappe op.

Duur de verniejde bouwtechnieken zint der in Twente völle niejerwetse huuze bie ekömn, mer völle leu loatt in öare huuze nog olde Sassiese kenmoarken verwoarken, zo as ne reetne kappe, of et heultne beschot an de vuurgewel. Ook nemt nog völle leu n gewelteekken an n gewel, of as ze ginne puntkappe hebt, as versierige an de mure bie de vuurdure of binnenshoes.

Umdet in Twente völle bouwbedriewe zitt, komt der ook n antal arzitekten op of. n Biezunder gebouw is van et Goorse bouwbedrief Aan de Stegge, wat volledig in Friedensreich Hundertwasserstiel is ebouwd. Dissen ontwoarper stund bekend um zinne klurige ontwoarppen en gebroek van natuurlike vörme.

Etten en drinken

Krentewegge in de wege
Krentewegge in de wege

Skoonwal Twente aait deel hef west van gröttere kulturele strekken woarbie ze voodselgebroekken oawernömn, zint der n antal gerechten dee't as "typies Twents" bekend stoat. Ene van de bekendste Twentse gerechte is de krentewegge. Dit is nen langn krentenstoeten met völle krenten en rozienn der in. et Is vake n lank brood (mangs wal mear as nen meter), wat van vroger oet bakken wör um de geboorte van kinder te viern. et Wörd rechtevoort nog aait an dikke pläkke sneeden met ne loage botter der op, en gearne bie de koffie egetn, skoonwal et nit aait mear met geboortes te maakken hef.

n Aander bekend gerecht oet Twente is de bakworst. Dit is nen dikke, krudigen worst van voarkensvleis, met ne duursnede van 15cm. n Worst wörd in dikke pläkke sneeden en op ebakken in de panne. et Wörd meestal in et weenter egetn, en normaalgesprökken nit bie et oawndetten mer tusken de middag, bv. op de stoete. Dissen worst is nog aait slim populear.

Aandere "typies Twentse" gerechte zint stip in de pan en balkenbriej, skoonwal dit hoaste nit mear egetten wörd. Met de komst van völle immigranten in de tweede helfte van et 20e joarhonderd is et Twentse etpatroon beheurlik oetebreided. Oawer et algemeen doot Tukkers gearne vleis etn.

t Bekendste drinkken oet Twente mut ongetwiefeld Grolsch beer wen. Skoonwal dit van oorspronk oet et Achterhookse Grolle keump, steet de brouwerieje rechtevoort in Bokel en is et doarumme vuur völle leu non n Twentsen beersoort. Aandere Twentse beersoorten zint Twents Beer oet Hengel en Huttenkloas. Twente steet ook bekend um de völle kruudnbitters dee't der distilleerd wordt. elk döarpken hef vuur aparte geleagnheeden of vierings wier n apart bittertjen.

Muziek

Ilse DeLange parkpop 25juni2006.jpg

Wat volksmuziek angeet is Twente van oldsher net as umliggende strekken ne ofspegeling van et gröttere Saksische verband. Um tradities te bewoaren zint der een antal klompendans-vereniges, dee as olde Nedersaksiese verskes spölt zo as de Driekusman en Ik goa met mien meaken noar Hoksebarge too. Vanweage de nauwe sociale samenhank op 'n boer in Twente is muziekmaken een belangriek onderdeel van völle gemeenskoppen. De lokale harmoniejen en fanfares köant op een beheurlik ledenantal rekkenen. In Eanske zit et ArtEZ-konservatorium, woer as studenten klassieke en lechte muziek studeren köant. Wieters zint der völle kleine rockbandjes en groepkes kameröade dee't vuur de wille muziekmaken doot.

Op et vlak van popmuziek is Twente ginnen onbekenden. In de joaren '50 van de 20e eeuwe raken zangeresse Olga Lowina in heel Nederland bekend as de Jodelkuniginne oet Bokel. En de groep Teach-In oet Eanske wust in 1975 et Eurovisie Songfestival te winnen met öaren inzending Ding-a-Dong. Zangeresse Marga Bult oet Lattrop skoren met öare groep Babe vanof 1981 meardere hits en deed as Marcha in 1987 met an et Eurovisie Songfestival, woeras he viefdes wör en de publiekspries kreeg. Ondertusken is ook Ilse DeLange oet Almelo landelik duurebrökken met grote nummer 1-hits as The Great Escape en Incredible. Popzangeresse Sanne Hans oet Eanske kreeg in 2012 onder artiestennaam Miss Montreal de Schaal van Rigter oetreikt, umdet öar nommer Wish I Could in 2011 et vaakst edreeid was vuur nationaal radiostation 3FM.

Thomas Berge oet Hoksebargen is landelik ook ginnen vrömden. Berge breuk met 12 joar duur met zin Hollandse versken Mijn Luchtballon. Hee kreeg völle anhangers van et Hollandse leavensleed, mer wol toch mear de pop- en rockkante oet. In 2013 köm he doarumme met zin album Berge Verzet.

Media

In Twente kö'j verskeidene kranten leazn. n Bekendsten is de Twentse Courant Tubantia, dee onderdeel is van oetgewerieje Wegener Group. In sommige deeln van Twente is van deezelfde oetgewerieje de Stentor te kriegn. Wieters is der nog et wekblad De Roskam. Doarnöast zint der nog ontelboare lokale krentjes, dee't zik vuural richtet op lokaal niejs.

t Bekendste radio- en tellevisiestasjon oet Twente is RTV Oost. Disse zender richt zik op heel Oaweriessel, mer de heuwdstudio steet in Hengel. Völle gemeenstes hebt n eegn radio- en tellevisiestasjon vuur noodberichten en lokaal niejs. Verbunden an et wekblad De Roskam is der ook Roskam TV, woerin as lange interviews heulden wordt met leu dee wat vuur Twente doot of beteeknt.

n Wat better bekend lokaal radiostasjon is RegioFM oet Wierdn.

Sport

In Twente zitt twee profesjonele voetbalklubs in de Earedivisie; Heracles oet Almelo en FC Twente oet Eanske. Dissen lesten klub wör in 2010 Neerlands Kampioen, en wör tweedes in 2011. Nöast disse voetbalklubs steet Twente bekend as peardestrekke; verskeidene internasjonale springruuterkampioenen komt oet (of woont in) Twente, zo as Gert-Jan Bruggink, Gerco Schröder en Jos Lansink. Doarnöast komt der verskeidene Olympische zwemkampioenn oet Twente, zo as Marleen Veldhuis en Hinkelien Schreuder.

Wieders komt der verskeidene profwielrenners oet Twente, zo as Bram Tankink oet Hoksebarge en old-wearldkampioen Hennie Stamsnijder en zinn zönne Tom oet Eanter.

De bekendste Twentse streksport is nog aait et Klootskeetn. Hierbie mut deelnemmers met nen met lood verzwöarden höltenen bal (nen kloot) in zo min meugelik wörpe nen vuurofbepoalden ofstand oflegn. Disse sport wörd vuural vuur et plezeer edoan, mer in bv. Geestern en Tubbige zint der hele klootskeetvereniges, dee't zelfs metdoot an et Europees Kampioenskop Klootskeetn. Den eerstten hef zelfs n eegn klubhoes. Deelnemmers köant ook nog onderling geeld inzetten op wee't der geet winn of et antal wörpe. Klootskeeten is ne geleefde bezigheid bie personeels- of familiefeestjes. De spört wörd ook in Noord-Duutsland, Engeland, Italië en Ierland edoan.

Plaatsen in Twente

Albeargn - Almelo - Bentel - Beckum - Böaningn - Bokel (Eanske) - Bokel (Hoksebarge) - Boorn - Boornerbrook - Brammel - Breklenkaamp - Broenehaar - Buurse - Dealden - Dealdnerbrook - Dealdner Es - Denkaamp - Deeppen - Doarle - Döarningn - Dulder - Ealsen - Eanske - Eanter - Epnzoalder - Eul - Fleringn - Gammelke - Geestern - De Glanerbrug - Goor - Haadorp - Haarbig - n Ham - Harke - Hoarle - Hoksebarge - Heldern - Hengel - Hengevelde - Hertem - De Hoeve - Hoge Heksel - Holthuuzen - Honesch - Iepelo - et Langnven - Lattrop - Langel (Hoksebarge) - Lemsel - Lönnker - Loster - De Lut - Mariaparochie - Mander - Manderven - Maarkel - Maarkvelde - Mekkelhorst - Nijverdal - Noord Döarningn - Nötter - Nutter - Oagel - Oatmörsken - Oaverdinkel - Oazele - Old Oatmörsken - Oldnzel - Ossel - Reetmölle - Rektum - Reutum - Riessen - Rossum - Soasel - Stepel - Stokkum - Sunnoa - Tilgt - Tubbig - Twekkel - Vas - et Vjenne - Vroomshoop - Weersel - Westerhaar - Wiene - Wierden - Zender - Zeldam - De Zoeke

Bronnen / wellen:
  1. https://nos.nl/artikel/2429959-voorwerpen-van-meer-dan-40-000-jaar-oud-gevonden-op-twentse-akker
  2. Es, W.A. van, e.a., Archeologie in Nederland: de rijkdom van het bodemarchief (Amsterdam, Amersfoort 1988)
  3. Louwe Kooijman, L.P., e.a., Nederland in de prehistorie (Amsterdam 2005).
  4. Eijken, E.D., Compendium van het Overijssels recht vόόr 1811 (Kampen 2007).
  5. Slicher van Bath, B.H., Mensch en land in de Middeleeuwen (Assen 1944).
  6. Germanic.eu. Edward Smith. Middle Low German Loanwords in the Scandinavian Languages. 2011.
  7. Twente was bijna deel van Holland, De Twentsche Courant Tubantia, 10 oktober 2007
  8. Bloemhoff, H. et al. Taaltelling Nedersaksisch: Een enquête naar het gebruik en de beheersing van het Nedersaksisch in Nederland. Groningen: Sasland (2005). 39-40.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Tweante
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.