Order Danebroga - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Order Danebroga.

Order Danebroga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Order Danebroga
Dannebrogordenen

Awers orderu z czasów Fryderyka IX

Awers gwiazdy orderowej

Baretka ogólna
Ustanowiono 12 października 1671
Kruszec złoto (order)
srebro (gwiazda)
Wydano ponad 40 tys.
Powyżej Order Słonia
Równorzędne brak
Poniżej Medal Zasługi
Zamek Frederiksborg w Hillerød, gdzie mieści się kaplica orderu
Zamek Frederiksborg w Hillerød, gdzie mieści się kaplica orderu

Order Danebroga[1] (duń. Dannebrogordenen; Order Flagi Danii) – jeden z najstarszych orderów świata, drugie w precedencji odznaczenie Królestwa Danii (po Orderze Słonia), nadawane za zasługi cywilne i wojskowe.

Historia

Order został ustanowiony 12 października 1671 przez króla Chrystiana V w formie zakonu rycerskiego. Nosi nazwę duńskiej flagi narodowejDanebroga – (białego krzyża skandynawskiego w czerwonym polu) i przy założeniu jego powoływano się na bitwę pod Revalem (obecnie: Tallinn) w 1219, gdzie walczącym z pogańskimi Estami oddziałom króla duńskiego Waldemara II Zwycięskiego ukazała się na niebie czerwona flaga z białym krzyżem i dodała im sił do zwycięstwa, po czym Waldemar ogłosił ją narodową flagą Danii i stworzył podobno zakon rycerski dla 35 członków noszący jej nazwę. W 1693 Danebrog, nadal zakon rycerski i odznaczenie jednoklasowe, otrzymał nowe statuty (dopuszczono ilość 50 rycerzy), a 28 czerwca 1808 król Fryderyk VI przekształcił go w odznaczenie za zasługi, wprowadzając cztery klasy: Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża, Komandorów i Kawalerów, oraz związaną z orderem „Odznakę Honorową Człowiek Danebroga” (Dannebrogsmændenes Hæderstegn), przeznaczone wówczas dla osób pochodzenia nieszlacheckiego. W 1842 wyodrębniono klasę Wielkich Komandorów, rezerwując ją jedynie dla głów koronowanych. Nowe statuty z lat 1951–1952 umożliwiły nadawanie Danebroga kobietom i wprowadziły istniejący do dziś nowy podział na klasy:

  • Wielki Komandor (S.Kmd. od 1808) – najwyżej siedem osób z rodzin panujących, spokrewnionych z dynastią duńską
  • Krzyż Wielki (S.K. od 1808)
  • Komandor I Stopnia (K.1 od 1808)
  • Komandor (K od 1861/4)
  • Kawaler I Stopnia (R.1 od 1808)
  • Kawaler (R od 1952)

dodatkowo:

  • Odznaka Honorowa (D.Ht.), zwana „Srebrnym Krzyżem” (Sølvkors)[2][3]

Herby Wielkich Komandorów i Kawalerów Wielkiego Krzyża są umieszczane w kaplicy orderu na zamku Frederiksborg w Hillerød. Wielkim Mistrzem społeczności orderu jest aktualnie panujący monarcha duński. Świętami Danebroga są 28 stycznia, urodziny Fryderyka VI, i 15 kwietnia, urodziny Chrystiana V.

Spis odznaczonych obejmuje dziś około 40 tysięcy osób, lecz dotyczy to tylko nagrodzonych po 1884, gdyż archiwum orderu uległo zniszczeniu podczas pożaru zamku Christiansborg[2].

Insygnia

Insygnia orderu Danebroga to oznaka, gwiazda Wielkich Komandorów, Kawalerów Wielkiego Krzyża i krzyż Komandorów I.stopnia oraz łańcuch Wielkich Komandorów i specjalna oznaka „Ludzi Danebroga”. Oznaka orderu to krzyż łaciński z rozszerzonymi zakończeniami ramion, emaliowany na biało z czerwoną bordiurą i ze złotymi koronami między ramionami, z ukoronowanym monogramem „C 5” pośrodku, z napisem „Gud og Kongen” (Bóg i Król) na awersie, z monogramami „V 2” i „F 6” oraz z datami „1219”, „1671” i „1808” na rewersie. Nad górnym ramieniem krzyża umieszczony jest monogram aktualnie panującego monarchy. Zawieszką jest złota korona królewska. Oznaka Wielkich Komandorów jest nieemaliowana i pokryta brylantami. Order Danebroga noszony jest na białej wstędze z obustronnymi czerwonymi bordiurami. „Odznaka Honorowa” jest nieemaliowana, srebrna, i może być nadawana tylko poddanym duńskim, którzy już są kawalerami Danebroga.

Gwiazda pierwszych dwóch najwyższych klas jest srebrna, ośmiopromienna z nałożoną na nią oznaką orderu. Krzyż na pierś komandorów I. klasy jest zamiast emalii pokryty cyzelowanym srebrem i ma w medalionie środkowym monogram Waldemara II oraz napis „Gud og Kongen”. Łańcuch składa się z trojakich członów: oznak orderu (bez napisów) i złotych ukoronowanych monogramów Waldemara II i Chrystiana V.

Po śmierci odznaczonego insygnia orderu muszą zostać zwrócone do nadawcy[3].

Baretki Orderu Danebroga

Wielki Komandor

Krzyż Wielki

Komandor I stopnia

Komandor

Kawaler I stopnia

Kawaler

Odznaka Honorowa

Odznaczeni

Od 1909 roku duńscy ministrowie są automatycznie odznaczani Komandorią Orderu Danebroga[4].

Wielcy Komandorzy (lista pełna wszystkich odznaczonych)
Krzyż Wielki z Gwiazdą z Brylantami (lista pełna żyjących odznaczonych)[7]
  • 1989 – Karl Christian Greve Trampe, szambelan, hrabia
  • 2003 – Jan Søren Haslund-Christensen, szambelan, marszałek dworu, generał major
  • 2007 – Niels Eilschou Holm, szambelan, sekretarz gabinetu i kapituły orderów
Krzyż Wielki (lista pełna żyjących odznaczonych obywateli Danii)[7]
  • 1988 – Halfdan Theodor Maher, dyrektor generalny
  • 1989 – Eigil Jørgensen, ambasador
  • 1990 – Poul Holmskov Schlüter, premier
  • 1994 – Jørgen Lyng, generał, szef sił zbrojnych
  • 1994 – Otto Erling Møller, ambasador
  • 1994 – Niels Erling Nygaard Ersbøll, sekretarz generalny, ambasador
  • 1995 – Kjeld Georg Hiligsøe, generał porucznik
  • 1997 – Poul Johan Svanholm, dyrektor administracji
  • 1999 – Ivar Birckner Boye, szef policji
  • 2000 – Svend Aage Kundby Nielsen, szef dworu królowej Ingrid, szambelan
  • 2001 – Christian Hvidt, generał, szef sił zbrojnych
  • 2001 – Ole Larsen Kandborg, generał porucznik
  • 2001 – Jacques Hermann, prezydent sądu najwyższego
  • 2002 – Uffe Ellemann-Jensen, minister spraw zagranicznych
  • 2005 – Torben Melchior, prezydent sądu najwyższego
  • 2005 – Bodil Nyboe Andersen, dyrektor banku narodowego
  • 2006 – Per Thornit, szef dworu następcy tronu, szambelan
  • 2007 – Hans Jesper Helsø, generał, szef sił zbrojnych
  • 2007 – Anders Troldborg, minister obrony
  • 2009 – Ulrik Andreas Federspiel, ambasador
  • 2009 – Anders Fogh Rasmussen, premier
  • 2011 – Knud Bartel, generał, szef sił zbrojnych
  • 2012 – Henning Fode, szambelan, sekretarz dworu i kapituły orderów
  • 2012 – Ove Ullerup-Petersen, marszałek dworu, szambelan, ambasador
 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Danebroga.
 Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Danebroga.

Przypisy

  1. Stanisław Łoza, Stanislaw Bieńkowski: Ordery i odznaczenia krajowe i zagraniczne. Co wiedziec o nich należy. Główna Księgarnia Wojskowa, 1928, s. 37.
  2. a b Królewskie Ordery Rycerskie (duń.). kongehuset.dk. [dostęp 2014-07-16].
  3. a b Dannebrogordenen (duń.). omsd.dk. [dostęp 2014-07-16].
  4. Inge Adriansen: Nationale symboler i det danske rige 1830-2000, Kopenhaga: Museum Tusculanums, 2003, s. 114. ​ISBN 87-7289-794-5
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Th. Hauch-Fausbøll: De Kgl. Danske Ridderordener og Medailler. Biografisk billedgalleri. Kopenhaga, 1929, s. 155
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Lars Stevnsborg: Kongeriget Danmarks ordener medaljer og hæderstegn. Syddansk Universitetsforlag, 2005, s. 96-97
  7. a b Kongelig Dansk Hof- og Statskalender 2014. Kopenhaga: Digitaliseringsstyrelsen, 2014, s. 35-36. (duń.)

Bibliografia

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Order Danebroga
Listen to this article