Portal:Literatura

portal w projekcie Wikimedia / Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Literatura

Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (Stefania Skwarczyńska[potrzebny przypis]), zatem dzieła artystyczne, literatura piękna, oraz teksty użytkowe, literatura stosowana - zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym. Dzieli się ją na trzy rodzaje literackie: epikę, lirykę i dramat.

Inne portale dotyczące literatury: William Szekspir, Komiks, Bibliologia, Fantastyka, Fantasy, Śródziemie.

Wybrany wyróżniony artykuł

Statek śmierci. Historia amerykańskiego marynarza (niem.: Das Totenschiff. Die Geschichte eines amerikanischen Seemanns) − powieść niemieckojęzycznego pisarza B. Travena, po raz pierwszy wydana w 1926, na język polski przetłumaczona najpierw w 1933 pt. Okręt śmierci, a w 1958 przełożona ponownie pt. Statek śmierci. Powieść opowiada o losach amerykańskiego marynarza Gale'a, który na skutek utraty dokumentów musi błąkać się po Europie, deportowany z krajów, w których usiłuje znaleźć schronienie, wreszcie jest zmuszony zamustrować się na "statek śmierci", gdzie w skrajnie trudnych warunkach pracuje jako pomocnik palacza. Książka jest wyrazem anarchistycznych poglądów autora, protestującego przeciwko "kapitalistycznemu wyzyskowi", jest też jednym z pierwszych dzieł poruszających problem bezpaństwowości.

Statek śmierci był pierwszą powieścią B. Travena, która odniosła sukces wydawniczy; w Niemczech i innych krajach do dzisiaj pozostaje ona, obok Skarbu Sierra Madre, jego najbardziej znanym dziełem. W Polsce powieść spotkała się z zainteresowaniem w okresie międzywojennym; obecnie Statek śmierci, podobnie jak pozostałe powieści i opowiadania Travena, jest książką praktycznie zapomnianą.


Wybrana wyróżniona sylwetka

Natalla Babina (biał. Наталля Бабіна; ur. 1966 w Zakazance) – białoruska dziennikarka i pisarka narodowości ukraińskiej.

Natalla Babina publikowała swoje krótkie opowiadania na łamach czasopisma „ARCHE”. Napisała także dwie książki: zbiór opowiadań Krywi nie pawidna być widna (2007) oraz powieść Miasto ryb (białorus. Rybin horad, 2007; wydanie polskie 2010). Tworzy w językach białoruskim i ukraińskim. Powieść Miasto ryb została wydana w językach polskim, ukraińskim i angielskim.

W swojej twórczości pisarka często porusza kwestie ogólnoludzkie, takie jak: patriotyzm, miłość, zdrada, uczciwość, wojna, śmierć, zwyczajne życiowe szczęście. Posługuje się gatunkami niezbyt popularnymi w literaturze białoruskiej (powieść detektywistyczna). Akcję opowiadań umieszcza często w realnych miejscach w Mińsku (np. Politechnika, Komarówka, Starażówka, kawiarnia „Na rostaniach”), w rodzinnych okolicach Brześcia i samym Brześciu, ale też w odległych zakątkach świata, w których nigdy nie była (Kurdystan, Bośnia, Ekwador, Czeczenia). Niektóre z krótkich opowiadań Babinej charakteryzują się potoczystymi opisami, całkowitym brakiem publicystyki i hasłowości, prostym opisem działań i nastrojowymi wspomnieniami przepojonymi nostalgią i liryzmem. Inne natomiast cechuje niemal dziennikarskie, dobitne rozłożenie akcentów i eseistyczny styl. Babina w swoich utworach łączy sceny realistyczne z fantastycznymi, posługuje się sugestywną metaforyką i barwnym, ekspresyjnym językiem.

Autorka przyznaje, że pierwowzorami niektórych postaci w jej książkach są osoby publiczne mieszkające na Białorusi, jednak zawsze zamieszcza informację, iż wszyscy bohaterowie są zmyśleni. Podobnie postępuje w przypadku białoruskich instytucji państwowych, nieznacznie zmieniając ich nazwy (np. KGB na KBB). Zabiegi te mają zmniejszyć ryzyko represji ze strony władz.


Listy na medal

Lista pierwszych wydań dzieł Stanisława Lema drukiem zwartym - Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury

Artykuły na medal

Stanisław Moskal (ur. 1935) - Giacomo CasanovaAntoni LangeVictor HugoWilliam SzekspirLeconte de LisleHenry Wadsworth LongfellowLiteratura szwedzkojęzycznaMelchior WańkowiczLolita - Arrakis (Diuna) - Rudyard Kipling - Bjørnstjerne Bjørnson

Dobre artykuły

Wergiliusz - Piotr Starkowiecki - Weronika Rosati - Ustrój polityczny Aten (Arystoteles) - Hobbit, czyli tam i z powrotem - Ferenc Molnár - John Ronald Reuel Tolkien - Galadriela - Rivendell - Przegląd dzieł Williama SzekspiraSonety Williama SzekspiraW poszukiwaniu straconego czasuBestia ludzka - Pieśń o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego - Nędznicy - Pateryk Kijowsko-Pieczerski - Dzwony Bazylei - Pasażerowie z dyliżansu - Rok dziewięćdziesiąty trzeci - Oryginał Laury - Lawon Barszczeuski - Hella (Mistrz i Małgorzata) - Zabójstwo przy Rue Morgue - Nortowie - Statek śmierci - Dziennik Anny Frank - Górski wieniec - Nautilus (fikcyjny okręt) - Space Science Fiction Magazine - Władysław Szlengel - Teodor Prodrom - Sully Prudhomme - Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej (esej) - Stanisław Lem - Słońce też wschodzi - Sławamir Adamowicz - Sejm ptasi - Sąd polubowny (komedia Menandra) - Natalla Babina - Odludek albo mizantrop - Menander - Matteo Maria Boiardo - Markijan Szaszkewycz - Literatura bizantyńska za panowania dynastii heraklijskiej 610-717 - Literatura bizantyńska epoki Laskarysów i Paleologów (1204–1453) - Literatura bizantyńska epoki Komnenów i Angelosów (1081-1204) - Literatura bizantyńska epoki justyniańskiej 527-610 - Kakashi Hatake - Jan Malalas - Gustav Wied - Górski wieniec - Fabijan Szantyr - Ernest Hemingway - Chrétien de Troyes - Agatiasz Scholastyk - Harry Potter i Kamień Filozoficzny (powieść)

Table info: ...

Rodzaje i gatunki literackie

Liryczne: aleksandrynanakreontykbergerettabukolika (sielanka)cichōkadumkaelegiaepigramatepitafiumepyllionfraszkafugazelhaikuhymnkaligramkasydalimerykodapieśńpsalmromancarubajjatshisielankasonettren

Epickie: anegdotaautobiografiabajkabaśńbiografiachansons de gesteeposhumoreskakronikalegendamakamamonogatarinowelaopowiadaniepaterykpowieśćpowieść auktorialnapowieść autobiograficznapowieść biograficznapowieść detektywistycznapowieść epistolarnapowieść fantastycznapowieść historycznapowieść kryminalnapowieść poetyckapowieść produkcyjnapowieść przygodowapowieść psychologicznapowieść społeczno-obyczajowapowieść tendencyjnasadżsirat

Dramatyczne: dramat antycznydramat niescenicznydramat satyrowydramat symbolicznydramat szekspirowskidramat romantycznydramat historycznydramat współczesnydramat modernistycznydramat właściwykomediaoficjumskecztragediatragifarsa

Mieszane: balladaballada romantycznadramat romantycznygawędasatyrapoemat dygresyjnypoemat heroikomicznypowieść poetyckasylwatraktat

Pograniczne: apologiabestiariuszdziennikemblematesejfelietonlatopispamiętnikreportaż

Literatura obca

afrykańskaalbańskaangielskaamerykańskaarabskaaustriackaazerskabengalibiałoruskabrazylijskabułgarskachorwackachińskaczeskaduńskaestońskafińskafarerskafrancuskagreckagruzińskahebrajskahindihiszpańskairlandzkaislandzkajapońskakanadyjskakatalońskakoreańskalatynoamerykańskalitewskałotewskamacedońskamalajskameksykańskamongolskaniemieckojęzycznanorweskanowogreckaormiańskaperskaportugalskarosyjskarumuńskasanskryckaserbskasłowackasłoweńskaszwajcarskaszwedzkojęzycznatureckaukraińskawalijskawęgierskawłoskaantycznej Grecjiantycznego Rzymu

Historia literatury

Literatura antykuLiteratura średniowieczaLiteratura okresu odrodzeniaLiteratura XVI w.Literatura XVII w.Literatura XVIII w.Literatura XIX w.Literatura XX w.Literatura XXI w.
Literatura – przegląd chronologiczny

Prądy literackie

akmeizmautentyzmbanalizmbarokklasycyzmdadaizmdekadentyzmegzystencjalizmekspresjonizmfantastykafuturyzmgongoryzmgotycyzmhumanizmhagiografiaklasycyzmkwietyzmmarinizmnaturalizmneoklasycyzmosjanizmparnasizmPlejadypoezja lingwistycznapoezja metafizycznapoezja trubadurówpopulizmpostmodernizmpreromantyzmrealizmpowieść dworska - romantyzmrokokosentymentalizmsocrealizmsternizmsurrealizmsymbolizmteatr absurduturpizmultraizmweryzmyoungizm

Aktualności literackie


Wybrany cytat

Literatura – potencjalny rozsadnik wszelkich struktur władzy, tekstowa maszynka osłabiająca i ośmieszająca wszelkie hierarchie, nośnik rewolty i gotowa matryca najsilniejszej więzi społecznej.

Przemysław Czapliński, Powrót centrali

Wybrana grafika

=

Widzenie Fausta
Franciszek Żmurko, 1890

Chcesz pomóc?

Kategoria zalążków artykułów literackich zawiera bardzo wiele haseł. Pomóż nam poprawić ich jakość! Kliknij tutaj i wybierz artykuł, który chcesz poszerzyć. Dziękujemy!


Wikiprojekty!


Jeśli masz jakieś pytanie wiążące się z literaturą, możesz je zadać na stronach dyskusji wikiprojektów: literackiego i literaturoznawczego. A może sam/sama dołączysz do ich uczestników i zechcesz wzbogacić zasoby Wikipedii, pisząc nowy artykuł o jakimś utworze literackim czy pisarzu, lub poszerzając już istniejący?

Do zrobienia

Twórcy: T. Coraghessan Boyle - Heinz G. Konsalik - Oksana Rabski - Érico Verissimo - Rebecca Moss - John Norman

Dzieła: Prognoza rozwoju biologii do roku 2040 - SiakuntalaSamotniaWyznania (Rousseau) - Menuet z pogrzebaczemMinna von BarnhelmBóg rzeczy małych - Bel Ami - Orlando: biografia - Z dala od zgiełku - Ślepe tory - Pachnący ogród - Zobaczyć Lankhmar i umrzeć

Pojęcia: poezja skaldycznaszkoła litewskaszkoła ukraińska

Close

Inne portale polskojęzycznej Wikipedii


Przypisy