cover image

II Rzeczpospolita

Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945 / Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Drogi AI, mówmy krótko, odpowiadając po prostu na te kluczowe pytania:

Czy możesz wymienić najważniejsze fakty i statystyki dotyczące II Rzeczpospolita?

Podsumuj ten artykuł dla 10-latka

POKAŻ WSZYSTKIE PYTANIA

II Rzeczpospolita (II RP; nazwa oficjalna: Rzeczpospolita Polska[1]) – historyczne państwo polskie istniejące w latach 1918–1945, tj. od odzyskania suwerenności (1918) do wycofania uznania międzynarodowego dla rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (1945), które było konsekwencją wykonania porozumień zawartych na konferencji jałtańskiej (1945) między mocarstwami wielkiej trójki[10][11].
Nazwa podkreśla ciągłość z I Rzecząpospolitą (1569–1795), zlikwidowaną traktatami rozbiorowymi zawartymi pomiędzy Austrią, Prusami i Rosją w drugiej połowie XVIII wieku (1772–1795).

Quick facts: Konstytucja, Język urzędowy, Stolica, Ustrój ...
II Rzeczpospolita
Rzeczpospolita Polska[1]
1918–1945
Flaga
Herb Polski
Flaga Herb
Hymn:
Mazurek Dąbrowskiego
Położenie Polski
Konstytucja

mała (1919–1921)
marcowa (1921–1935)
kwietniowa (1935–1945)

Język urzędowy

polski
lokalnie ponadto:
niemiecki[2]
ukraiński[3]
białoruski[4]
litewski[5]

Stolica

Warszawa[uwaga 1]

Ustrój polityczny

demokratyczny
(1919–1926)
autorytarny
(1926–1945)

Typ państwa

republika parlamentarna (1919–1926)
republika semiprezydencka (1926–1935), republika superprezydencka[6][7][8] (1935–1939), republika superprezydencka w stanie wojny (1939–1945)

Głowa państwa

prezydent (ostatni)
Władysław Raczkiewicz

Szef rządu

prezes Rady Ministrów (ostatni) Tomasz Arciszewski

Powierzchnia
 • całkowita


389 720[9] km²

Liczba ludności (1938)
  całkowita 
  gęstość zaludnienia
  narody i grupy etniczne


34 849 000 (szacunek 1939 r., według spisu 1931 r. 31 918 000)
89,7 osób/km²
Polacy, Ukraińcy, Żydzi, Białorusini, Niemcy, Litwini

PKB (1938)
  całkowite 
  na osobę


Increase2.svg 12,88 mld USD
372 USD

PKB (PSN) (1938)
  całkowite 
  na osobę


Increase2.svg 10 mld USD
2,182 USD

Waluta

marka polska (1918–1924) – na terenie całego kraju od kwietnia 1920
złoty polski (1924–1939) (zł)

odzyskanie niepodległości
• ogłoszenie
• uznanie

od Niemiec, Austro-Węgier i Imperium Rosyjskiego

16 listopada 1918
21 lutego 1919

Wycofanie uznania międzynarodowego dla władz RP (utrata podmiotowości prawnej)

Wielka Brytania, USA, ZSRR, po nich pozostałe państwa konstytuującej się ONZ
5 lipca 1945

Religia dominująca

katolicyzm, prawosławie, judaizm

Strefa czasowa

UTC +1

Terytoria zależne

Wolne Miasto Gdańsk (1920–1939)
Litwa Środkowa (1920–1922)

Terytoria autonomiczne

województwo śląskie

Mapa Polski
Close
Coat_of_arms_of_Poland2_1919-1927.svg
Herb Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1927
Republic_of_Poland_in_mid_November_1918.PNG
Republika Polska w połowie listopada 1918 r.
Ministerstwo_Skarbu_obwieszczenie_Kalisz_1918.jpg
Obwieszczenie o utworzeniu Urzędu Skarbu Narodowego, Kalisz, 1918
Population_density_of_the_Second_Polish_Republic_according_to_the_census_in_1931.png
Gęstość zaludnienia II Rzeczypospolitej według spisu powszechnego w 1931 r.
5_Warszawa_083.jpg
Belweder w Warszawie
Gmach_Sejmu_1930.jpg
Nowy gmach Sejmu, ulica Wiejska 1930
Popadia_02.jpg
Słup graniczny w Gorganach, na granicy z Czechosłowacją
Paris_1925_59878912.jpg
Wystawa światowa, Paryż, 1925, pawilon polski
Polish_pavilion_Paris_1937.jpg
Wystawa światowa, Paryż, 1937, pawilon polski
Poland_NYC_1939.jpg
Wystawa światowa, Nowy Jork, 1939, pawilon polski
Ch%C3%A2teau_de_Pignerolle_%28Eusebius%29.jpg
Château de Pignerolle w Angerseksterytorialna rezydencja władz RP na uchodźstwie XII 1939- VI 1940

Podstawowy akt ustrojowy stanowiła Konstytucja marcowa, a następnie (od 1935) Konstytucja kwietniowa. Językiem urzędowym II Rzeczypospolitej był język polski, zaś walutą najpierw marka polska, a dopiero od 1924 r. złoty polski.

Ówczesna Polska była krajem niejednorodnym etnicznie (nieco ponad ⅔ ludności to Polacy), co stanowiło źródło problemów wewnętrznych. Największymi miastami (liczącymi ponad 200 tys. mieszkańców) były Warszawa (stolica Polski), Łódź, Lwów, Poznań, Kraków i Wilno, jednak zdecydowana większość ludności (70–75%) mieszkała na terenach wiejskich.

II RP powstała na fragmentach terytoriów Niemiec, Austro-Węgier i Rosji (zarówno „Kongresówki”, jak i „ziem zabranych”); pierwsze lata jej istnienia upłynęły pod znakiem sporów i walk o przyszłe granice oraz wojny polsko-bolszewickiej. Państwo to było republiką, początkowo rządzoną w sposób demokratyczny, od zamachu stanu w 1926 r. dążącą ku autorytaryzmowi.

W czasie II wojny światowej (1939–1945) terytorium państwowe II Rzeczypospolitej było okupowane przez Niemcy, ZSRR, Słowację i Litwę[12]. II Rzeczpospolita zachowała suwerenność państwową[13], w stosunkach dyplomatycznych reprezentowana była przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, który uzyskał schronienie w Paryżu i Angers (na zasadzie eksterytorialnej do czerwca 1940), a następnie w Londynie, gdzie przeniósł swą siedzibę po klęsce Francji[13]. Jako że państwo polskie wciąż posiadało konstytucyjne organy władzy państwowej (w tym tajną administrację cywilną i sądownictwo na terenie okupowanego kraju – Polskie Państwo Podziemne) i siły zbrojne, działające równolegle w podziemiu (Armia Krajowa) i na uchodźstwie, de iure i de facto II Rzeczpospolita istniała do 5 lipca 1945.

Większość terytorium państwowego II RP anektowanego przez ZSRR i Litwę w 1939 r. została w 1945 r. wcielona do Ukraińskiej SRR, Białoruskiej SRR i Litewskiej SRR[10][14]. Obszary pozostałe przy Polsce stanowią większość terytorium współczesnego państwa polskiego, które w swojej Konstytucji wprost odwołuje się do najlepszych tradycji Drugiej Rzeczypospolitej.

Oops something went wrong: