cover image

Pollando

lando en Mezeŭropo / From Wikipedia, the free encyclopedia

PollandoPolio respektive Polujo (pole Polska), oficiale la Pola Respubliko pole Rzeczpospolita Polska), estas lando en Mezeŭropo ĉe la Balta maro. Ĝi najbaras al Germanio (okcidente), Ĉeĥio kaj Slovakio (sude), Ukrainio kaj Belorusio (oriente), Litovio (nord-oriente) kaj norde kun Rusio (Kaliningrada provinco). Krom tio la limo de pola ekskluziva ekonomia zono en la Balta maro najbaras al la zonoj de Danio kaj Svedio.

Quick facts: Membreco, Parto de, Najbaras kun, Grandaj urb...
Pollando
pole Polska
respubliko
Situo de Pollando enkadre de Eŭropa Unio
Oficiala nomo: Rzeczpospolita

Polska

Himno: Mazurek Dąbrowskiego
Membreco
Parto de Eŭropo
Najbaras kun
Grandaj urboj
Ĉefurbo Varsovio
 - mezo Varsovio
 - koordinatoj 52° 13′ 26″ N 21° 00′ 30″ O (mapo)
Areo 312 696 km² (31 269 600 ha) [1][2]
Loĝantaro 38 483 957 (2014)
Denseco 123,07 loĝ./km²
Estiĝo 870-930
Gvidantaro Sejmo de Pollando
Prezidento Andrzej Duda (PiS)
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MEST (UTC+2)
Telefona antaŭkodo +48
ISO 3166-1 PL
Interreta domajno .pl
Monunuo zloto (złoty)
Lingvo pola
Situo de la ĉefurbo enkadre de Pollando
Situo de la ĉefurbo enkadre de Pollando
Vikimedia Komunejo: Poland
Esperanto-movado en Pollando
Close

Laŭ grandeco de areo, ĝi estas la 70-a en la mondo kaj 9-a en Eŭropo. Laŭ nombro de la loĝantoj ĝi okupas la 34-an lokon en la mondo kaj la 5-an lokon inter ŝtatoj de la Eŭropa Unio.[3] La lando konsistas el 16 provincoj, nomitaj pole województwo, en Esperanto ankaŭ vojevodio, kiuj kovras areon de 312 696 km². Pollandaj provincoj dividiĝas al distriktoj, kaj tiuj al komunumoj. Varsovio estas la ŝtata ĉefurbo kaj plej granda metropolo. Aliaj ĉefaj urboj de Pollando estas Krakovo, Łódź, Wrocław, Poznań, Gdańsk, kaj Szczecin.

Oni ĝenerale konsentas, ke la establo de la pola ŝtato okazis en la jaro 966, kiam reganto Mjeŝko la 1-a akceptis kristanigon de la lando (tiel nomatan Bapton de Pollando).[4] Pollando fariĝis reĝlando en 1025 kaj en 1569 establis union kun Litovio. Dum plej longa parto de sia ekzisto, Pollando estis lando sendependa, multetna kaj diverseklezia. Ĝi estis tre liberala ŝtato ĉefe je la adopto de la Konstitucio de la 3-a de Majo de 1791.[5][6][7]

La ŝtato ekzistis ĝis la jaro 1795 kiam ĝia teritorio estis dividita de tri okupaciantoj: Rusia Imperio, Reĝlando Prusio kaj Aŭstrio (procezo tiel nomata dispartigoj de Pollando). Sian sendependecon Pollando regajnis en 1918 post la unua mondmilito. Dum la dua mondmilito la lando estis okupaciita de Tria Regno, kio rezultis en Holokaŭsto kaj pereo de milionoj da civitanoj de Pola Respubliko.[8][9] Post la milito Pollando fariĝis socialisma ŝtato, grandparte dependa de Sovetunio, kaj fondinta membro de la Varsovia Pakto. En 1989 okazis ŝanĝiĝo de la reĝimo al parlamenta demokratio kaj reveno al merkata ekonomio.

Pollando estas membro inter alie de Eŭropa Unio, NATO, Unuiĝintaj Nacioj, OEKE, Visegrada grupo kaj MOK.