I wojna światowa (przed II wojną światową nazywana Wielką Wojną) – wojna światowa, trwająca od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą (Trójporozumieniem), tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917) a państwami centralnymi (Trójprzymierzem), tj. Austro-Węgrami i Niemcami, wspieranymi przez Imperium Osmańskie oraz Bułgarię.

Quick facts: Czas, Miejsce, Terytorium, Przyczyna, Wynik...
I wojna światowa

Od lewego góry, zgodnie z ruchem wskazówek zegara: okopy na froncie zachodnim; brytyjskie czołgi Mark V; brytyjski pancernik „HMS Irresistible”; obsługa karabinu maszynowego Vickersa w maskach przeciwgazowych; niemieckie mysliwce Albatros D.III na lotnisku polowym we Francji
Czas

28 lipca 1914 – 11 listopada 1918

Miejsce

Europa, Afryka i Azja, Ocean Atlantycki, Ocean Spokojny, Ocean Indyjski

Terytorium

Północna Francja, Belgia, Europa wschodnia, Bałkany, kolonie afrykańskie, kolonie azjatyckie

Przyczyna

Pośrednie:
Cesarstwo Niemieckie – nowy podział świata;
Austro-Węgry – wpływy na Bałkanach;
Królestwo Włoch – zdobycze terytorialne względem Austro-Węgier;
Imperium Osmańskie – posiadłości na Bałkanach
Imperium brytyjskie – zachowanie status quo;
III Republika Francuska – odzyskanie Alzacji i Lotaryngii;
Imperium Rosyjskie – wpływy na Bałkanach
Bezpośrednia:
Zabójstwo arcyksięcia Franciszka Ferdynanda

Wynik

zwycięstwo Ententy,
traktat wersalski,
utworzenie Ligi Narodów

Strony konfliktu
Ententa:
 Francja
 Imperium brytyjskie

 Imperium Rosyjskie (1914–1917)
 Republika Rosyjska (1917)
 Serbia
 Japonia
 Belgia
 Czarnogóra
 Włochy (od 1915)
 Portugalia (od 1916)
 Rumunia (od 1916)
Królestwo Hidżazu (od 1916)
 Stany Zjednoczone (od 1917)
 Grecja
(od 1917)
 Brazylia (od 1917)
 Chiny (od 1917)

Państwa centralne:
 Cesarstwo Niemieckie

 Austro-Węgry
Imperium Osmańskie
 Bułgaria (od 1915)

Dowódcy
Raymond Poincaré
Georges Clemenceau
Philippe Pétain
Ferdinand Foch
Joseph Joffre
Jerzy V
Herbert Henry Asquith
David Lloyd George
John French
Douglas Haig
Horatio Kitchener
Car Mikołaj II
Mikołaj Mikołajewicz
Aleksiej Brusiłow
Aleksander Kiereński
Piotr I Karadziordziewić
Yoshihito
Albert I
Mikołaj I
Wiktor Emanuel III
Vittorio Emanuele Orlando
Antonio Salandra
Luigi Cadorna
Bernardino Machado
Ferdynand I
Husajn Ibn Ali
Woodrow Wilson
John Pershing
Elefterios Wenizelos
Venceslau Brás
Wilhelm II
Helmut von Moltke
Paul von Hindenburg
August von Mackensen
Erich Ludendorff
Franciszek Józef I
Karol I Habsburg
Fryderyk Habsburg
Conrad von Hötzendorf
Svetozar Boroević von Bojna
Mehmed V
Mehmed VI
Enver Pasha
Mehmet Talaat
Ahmed Cemal
Ferdynand I Koburg
Wasił Radosławow
Nikoła Żekow
Straty
5,1 mln zabitych
12,83 mln rannych
4,1 mln zaginionych
3,4 mln zabitych
8,38 mln rannych
3,6 mln zaginionych
brak współrzędnych
Close

Był to największy konflikt zbrojny w Europie od czasu wojen napoleońskich. Wojna zakończyła się klęską państw centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza oraz powstaniem w Europie Środkowej i Południowej licznych państw narodowych. Była też jedną z głównych przyczyn rewolucji lutowej (1917) i rewolucji październikowej (1918) w Rosji. W jej wyniku zginęło ponad 14 milionów ludzi. Mimo ogromu strat i wstrząsu wywołanego nimi, wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co 21 lat później doprowadziło do wybuchu II wojny światowej. I wojna światowa była zderzeniem XX-wiecznej techniki z XIX-wieczną strategią i taktyką. Wybuch I wojny światowej wyznaczył symboliczny koniec wieku XIX oraz koniec hegemonii europejskiej na świecie. Od jej zakończenia coraz większą rolę w stosunkach międzynarodowych zaczęły odgrywać Stany Zjednoczone i utworzony w 1922 Związek Radziecki[1].

Oops something went wrong: