Явойша
From Wikipedia, the free encyclopedia
Remove ads
Явойша (Явэйша) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
Паходжаньне
Авіса або Евеса, пазьней Эвіса (Awise, Evesa[1], Êwiso[2]) — імя германскага паходжаньня[3]. Іменная аснова еў- (аў-) (імёны ліцьвінаў Яўлад, Явіл, Явільт; германскія імёны Ewald, Avila, Evilda) паходзіць ад гоцкага aiws 'час, эпоха' або стараверхненямецкага ewi, eo 'закон'[4], а аснова -войш- (-вайш-) (імёны ліцьвінаў Вайшыла, Вайсар, Войшнар; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і бургундзкага waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'[5] або ад асновы -віс- (-віз-, -веш-)[6][7] (пазьнейшай -вайс-[8]).
Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Явойша адпавядае старажытнаму германскаму імю Aduis (Ad-uis)[9].
Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Явойша складаецца з асноваў я- (імёны ліцьвінаў Явіл, Ягерд, Ямунт; германскія імёны Jovila, Jogärdh, Jomund), якая паходзіць ад гоцкага ja, jah 'дыкжэ, сапраўды'[10] (таксама адзначаецца іменная аснова а-, якая паходзіць ад старагерманскага *ana- з падобным значэньнем[11][12]), і -войш-. Такім парадкам, імя Явойша азначае «сапраўдны паляўнічы»[13].
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: Кричеви чотыри чоловеки Тукеиневичи: Воишнар, Сидор, Явоишъ, Ивахиновичъ[14], Явоишу десеть чоловека у Видуклях[15] (1440—1492 гады); чоловекъ… Явоиша… шеснадцать чоловеков… а Явоиша… Данилу Явоишова земля пустая (9 лістапада 1449 году)[16]; в бояр керъновских… у Явоиша (11 траўня 1501 году)[17]; земль у Волковьискомъ повете… а Явошовщины (6 студзеня 1502 году)[18]; у Жижморском повете… пустовщины… Явоишишки (8 верасьня 1511 году)[19]; в Дорсунишском повете шестьдесят чоловеков… а Кондрата Явоишевича (26 студзеня 1516 году)[20]; Анъдрошъ Явоишовичъ[21], Петраш Явоишовичъ[22], Мартинъ Явоишевич[23] (1528 год); Jawaszowiec… Jawoyszy (1744 год)[24]; Regina Jawejsza (1810 год)[25].
Remove ads
Носьбіты
- Явош — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году[26]
- Явойша — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
- Філіп Урбанавіч Явайшовіч Купелевіч і Андрэй Урбанавіч Яновіч Явайшовіч — упіцкія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1588 годзе[27]
- Крыштоф Лукашавіч Дабковіч Явойша — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе[28]
- Мікалай Урбанавіч Явойша — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1612 годзе[29]
Явайшы (Jawojsz) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў Сьвянцянаў[30] і Троцкага павету[31].
Явашы (Jawosz) гербу Равіч[32] — літоўскі шляхецкі род[33].
Явайшовіч (Jawojszowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў[34].
На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Явіша ў летувізаванай форме[35];
На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Явашыха.
Remove ads
Глядзіце таксама
Крыніцы
Літаратура
Wikiwand - on
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Remove ads