cover image

Polska

państwo w Europie Środkowej / Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Polska, Rzeczpospolita Polska (RP) – państwo unitarne[10] w Europie Środkowej[11], położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w przeważającej części w dorzeczu Wisły i Odry. Od północy Polska graniczy z Rosją (z jej obwodem kaliningradzkim) i Litwą, od wschodu z Białorusią i Ukrainą, od południa ze Słowacją i Czechami, od zachodu z Niemcami[12]. Większość północnej granicy Polski wyznacza wybrzeże Morza Bałtyckiego. Polska Wyłączna Strefa Ekonomiczna na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji. Granice z Ukrainą, Białorusią i Rosją stanowią równocześnie granicę zewnętrzną Unii Europejskiej i strefy Schengen.

Quick facts: Konstytucja, Język urzędowy, Stolica, Ustrój ...
Rzeczpospolita Polska
Flaga Godło
Hymn:
Mazurek Dąbrowskiego

(Mazurek Dąbrowskiego)
Konstytucja

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997

Język urzędowy

polski[uwaga 1][1]

Stolica

Warszawa

Ustrój polityczny

demokratyczny[2]

Typ państwa

republika parlamentarna[3]

Pierwszy władca

Mieszko I

Głowa państwa

prezydent RP[4] Andrzej Duda

Marszałek Sejmu
Marszałek Senatu

Elżbieta Witek
Tomasz Grodzki

Szef rządu

prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki

Wicepremierzy

Piotr Gliński
Jacek Sasin
Henryk Kowalczyk
Mariusz Błaszczak

Powierzchnia
 • całkowita


312 696[uwaga 2][5][6] km²

Liczba ludności (2021)
  całkowita 
  gęstość zaludnienia
  narody i grupy etniczne


37 019 327[7]
118,4[7] osób/km²
Polacy: 94,8%[uwaga 3] (97,1%[uwaga 4])
Ślązacy[uwaga 5]: 1,0%[uwaga 3] (2,2%[uwaga 4])
Niemcy: 0,12%[uwaga 3] (0,4%[uwaga 4])
Białorusini: 0,07%[uwaga 3] (0,12%[uwaga 4])
Ukraińcy: 0,07%[uwaga 3] (0,13%[uwaga 4])
Kaszubi[uwaga 5]: 0,04%[uwaga 3] (0,6%[uwaga 4])

PKB (2021)
  całkowite 
  na osobę


655,3 mld[8] USD
17 318[8] USD

PKB (PSN) (2021)
  całkowite 
  na osobę


1412,0 mld[8] dolarów międzynar.
37 323[8] dolarów międzynar.

Waluta

złoty (zł, PLN)

Data powstania

966

Religia dominująca

katolicyzm (91,9%)[9]

Strefa czasowa

UTC +1 – zima
UTC +2 – lato

Kod ISO 3166

PL

Domena internetowa

.pl

Kod samochodowy

PL

Kod samolotowy

SP

Kod telefoniczny

+48

Close
Mapa administracyjna Polski

Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 696 km²[uwaga 2][5], co daje jej 69. miejsce na świecie[uwaga 6][13] i 9. w Europie. Zamieszkana przez 38 179 800 ludzi (marzec 2021)[14], zajmuje pod względem liczby ludności 38. miejsce na świecie[15], a 5. w Unii Europejskiej. Polska podzielona jest na 16 województw. Jej największym miastem i jednocześnie stolicą jest Warszawa. Inne metropolie to Kraków, Wrocław, Łódź, Poznań, Gdańsk, Szczecin. Największą polską aglomeracją policentryczną jest konurbacja górnośląska. Polska jest krajem jednolitym etnicznie – 97% ludności deklaruje narodowość polską.

Pierwszą historycznie potwierdzoną datą opisującą dzieje Polski jest rok 966, gdy książę Mieszko I, władca obszarów mieszczących się współcześnie w większości w granicach Polski, przyjął chrzest. W 1025 powstało Królestwo Polskie, którego pierwszym królem był syn Mieszka I, Bolesław I Chrobry. W 1385 Polska zawarła porozumienie z Wielkim Księstwem Litewskim, podpisując akt unii w Krewie; związek ten zacieśniła unia lubelska z 1569, w wyniku czego powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów, jedno z największych i najludniejszych państw na mapie szesnasto- i siedemnastowiecznej Europy[16][17], które w latach 1618–1621, po rozejmie w Dywilinie, miało powierzchnię około 1 mln km². Jej ustrój wewnętrzny określany jest jako demokracja szlachecka, zaś monarchę wybierano w systemie tak zwanej wolnej elekcji. Rzeczpospolita przestała istnieć w wyniku III rozbioru, w 1795, kiedy to jej terytorium podzielone zostało między Prusy, Rosję i Austrię.

Po 123 latach, pod koniec I wojny światowej, w 1918, Polska odzyskała niepodległość (odrodzona wówczas państwowość nazywana jest II Rzecząpospolitą). 1 września 1939 atakiem Niemiec na Polskę rozpoczęła się II wojna światowa, zaś 17 września 1939 nastąpiła agresja ZSRR; wobec tego w październiku 1939 całe terytorium kraju znalazło się pod okupacją niemiecką i sowiecką. W wyniku II wojny światowej życie straciło ponad sześć milionów obywateli Polski[18][19]. Konferencja jałtańska w lutym 1945 umieściła Polskę w strefie wpływów ZSRR. W lipcu 1945 postanowieniami konferencji poczdamskiej granice Polski przesunięto na zachód (między linię Odry i Nysy Łużyckiej, a linię Curzona), przyłączając tzw. Ziemie Odzyskane w miejsce Kresów Wschodnich. Polska Rzeczpospolita Ludowa (nazwa państwa przyjęta w 1952) była państwem satelickim ZSRR w formule tzw. demokracji ludowej. Rządy w systemie monopartyjnym sprawowała komunistyczna Polska Partia Robotnicza, a następnie Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (przy formalnym istnieniu ugrupowań satelickich). W okresie zimnej wojny PRL należała do Układu Warszawskiego, stanowiła zatem część tzw. bloku wschodniego.

Po przemianach politycznych zapoczątkowanych w konsekwencji Okrągłego Stołu i częściowo demokratycznych wyborów parlamentarnych w czerwcu 1989 został powołany pierwszy rząd z premierem spoza partii komunistycznej. Po jesieni ludów Polska zmodyfikowała konstytucję, zmieniając 31 grudnia 1989 nazwę państwa na Rzeczpospolita Polska i stając się krajem demokratycznym.

Mimo olbrzymich strat w ludziach oraz znacznego zniszczenia kraju w wyniku II wojny światowej w Polsce udało się zachować wiele bogactwa kulturowego. Znajduje się tu 16 miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, 54 pomniki historii oraz duża liczba zarejestrowanych zabytków.

Od początku transformacji ustrojowej w gospodarkę rynkową, Polska utrzymuje bardzo wysoki wskaźnik rozwoju społecznego (HDI). W kraju stopniowo zwiększa się wolność ekonomiczna[20]. Polska jest demokratycznym państwem z rozwiniętą, wysokodochodową gospodarką i wysokim wskaźnikiem jakości życia[21]; większość Polaków (57%) pracuje w sektorze usług. Ponadto rocznie Polskę odwiedza około 17,5 mln turystów (2016), co czyni ją jednym z najczęściej odwiedzanych krajów świata[22]. Polska jest siódmą co do wielkości gospodarką w Unii Europejskiej[23] i jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek europejskich[24]. W badaniu wskaźnika demokracji, przeprowadzanym przez zespół związany z tygodnikiem The Economist, Polska zajęła w 2021 roku 51. miejsce (na 167 przebadanych państw i terytoriów), co oznacza spadek od poprzedniego roku o jedno miejsce, a demokracja kraju jest określana jako wadliwa[25][26]. Według wskaźnika Global Peace Index z 2017 roku Polska zajmuje 33. miejsce na świecie (22. w Europie) pod względem poziomu bezpieczeństwa, natomiast wg raportu firmy Underwriters Laboratories z 2018 roku, Polska pod względem bezpieczeństwa zajmuje miejsce 35. (27. w Europie)[27][28]. Wskaźnik wolności prasy klasyfikuje Polskę na 64. pozycji w świecie w 2021 roku (wolność prasy gwarantuje Art. 14 Konstytucji)[29].

Polska należy m.in. do UE, ONZ, NATO, OBWE, WTO, OECD i Rady Europy, zaś Warszawa stanowi siedzibę Frontexu.